ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری


يولچی يولدا گره‌ک!
ميانالي عليرضا

  نئچه گون اؤنجه معاصرآذربايجان شاعيري حبيب فرشبافدان 38 صحيفه ليک بير توپلودا 31 شعر اوخودوم. بو شعر مجموعه سي ايکي بؤلمه دن عبارت دير. بيرينجي بؤلمه حجما کيچيک، معناجا بؤيوک بير شعرله باشلايير. شعر فورما اعتباري ايله سربست يازيلسادا حاصارلانميش بيچيمي خالق معنوياتيندان کئچن، زنگين شفاهي خالق ياراديجيليغي نين يئتگين قوتلاريندان اولان- باياتيلاري يادا سالير.

 حبيب فرشبافين بو شعرينده اؤنجه گلن مصراع لار مقصد يؤنلي اولاراق نه دن سؤز آچيرسادا خالق باياتي لاريندا اولدوغي کيمي سونونجي ايکي مصراع ليق سؤزي دئمکدن خاطير اورتايا چيخميشدير.

من، حبيب فرشبافين بو شعرينده مقصد يؤنلي يازيلان مصراع لاري دئييل، اونون اوره ييندن سوزوب گلن، شاعيرليک دنياسيندان کئچن سونونجي ايکي مصراع ني مقصد گؤوتورميشم.

 حبيب فرشباف “ يولچي يولدا گره ک “ آدلي بو شعريني آشاغيدا تقديم اولان مصراع لارلا سونوجلايير:

هر گئتمک

يئتمک اوچون يوخ، دوستلار!

هايدي!-

يولچي يولدا گره ک!

اوزون يوللار کئچيب گلن و “يولچي يولدا گره ک” يازان ليريک دوشونجه لي، اينجه روحلي شاعير هانسي يولدان، هانسي يول ارکانیندان سؤز آچير؟

فاکت اولاراق، حبيب فرشبافين “حيات “ آدلي شعرينه بير نظر سالاق .منجه اونون “حيات “ شعري نين مصراع دوزومونده آشيلانان فيکير نه دن دانيشيرسادا در حال اوخوجوني “ يولچي يولدا گره ک “ آدلي شعرين سونونا گه تيريب چيخاراجاق.

 “حيات” شعرينده حبيب فرشباف بو قناعت ده دير کي،

نه سئوينجينه بئل باغلا

نه قاپانيب کدرينه قال.

دؤزه بيلمه ينده

آجيسيني شيرينه قات

بئله دير حيات.

 حبيب فرشبافين شعرعالمينده حياتا مناسبتده فيکير، خيال، آرزو هارالاري دولاشسا دا رئالليغي درک ائتمک ده مجبوريتينده دير. اونون اؤزونون دئييم طرزيله دئسم، خيالين آياقلاري قابار- قابار اولسا دا حياتا ائنمک ده لازيم دير. ائله شاعيرين اؤزي کيمي:

ايستک سيز ممکن سه ده

نفرت سيز ممکن دئييل بيزيم يئرده ياشاماق!

 بئله دئييم طرزي، اوسته گل بئله دوشونجه سيستمي قيد ائتمک اولار کي، ايکي بؤلمه دن عبارت بو توپلودا وئريلن اساس شعرلرين روحونا دوغما دئييل. داها دوغروسي اونلارين روحوندا گه زن ايديياللارلا تن دئييل دير .حيات دا اولان چاتيشمازليقلارا بئله مناسبت. حياتين اؤزوندن قايناقلانسادا، ليريک دوشونجه لي. اومانيست روحلي شاعير حبيب فرشباف عالمينه اويغون گلمير. اونون ايپه- ساپا دوزدويو مصراع لار، اوره ک دؤيونتولريندن قوپان حس لر، هيجانلار بو بيچيمده کؤروک لنمير. نيیه کي، ايفاده سي سرت اولان بئله مناسبت، اونون شعر عالمينده گه زيشن روحا ياد، ليريکايا ضد دير.

 او هردن حيات رئالليغيني چيلپاق بيان ائتسه ده در حال اؤز عالمينه چه کيلير. سرعت له اؤز روحونون دينجليک تاپا بيله جه يي مقاما قاييدير. فيکير يئلکه ني اوني هارا چکسه ده کؤنول تئللري اوني اؤزونه قايتارير. اؤزوني درک ائتمه يه چاغيرير. اؤزوني اؤزونه سسله يير. ايفاده سي کوبود سسلنسه ده او، حيات رئالليغيندان يول آلان فيکيرين دار، دوشونجه نين محدود بيچيميندن چيخير، دنياسيني واخت سيز ده ييشميش معاصرآذربايجان شاعيري مرحوم نصرت که سه منلي دئين کيمي دئسک دوشور در حال عادي ليک گئنيشلي يينه .بو عادي ليک گئنيشلي يي دئييلن مفهوم ايسه حبيب فرشبافين ايچ ديناسي ، کؤنول عالمي دير.

 او دنيا، آنانين بالايا، بالانين آنايا محبتي کيمي رياسيزدير، علوي دير. چرچيوه سيز دير، صاف و تميز دير.

اولي داغلارين دؤشوندن آخان قاينار بولاقلارين سويو کيمي زولال دير.

بو زولالليق، بو قاينارليق، بو تميزليک، بو علوي ليک و بو صافليق حبيب فرشباف دنياسيندا هاردان باشلايير؟ منجه بو شعرلر توپلوسوندا ايکينجي بؤلمه نين آچيليشي بو مصراع دان کئچير:

هر گئجه يوخومدا گؤروره م سني.

نه يازيق، حسرتيم گؤزونده قالير.

 بو مصراع لار “ ماهني لار” آدلي ايکينجي بؤلمه نين بيرينجيسي، “ تبريزيم “ آدلي شعردن دير. معاصرآذربايجان شاعيري حبيب فرشباف اؤزونه، اؤز معنوياتينا، اؤز ليريکاسينا بو کونودان يول آلير.

او “ساوالانيم “ آدلي شعرينده ايسه بئله مصراع لانير:

اميد تکجه سنه قاليب

ساوالانيم.

توت اليمدن-

قوي يئنه ده هاوالانيم.

شبه سيزکي، بو مصراع لارين آت قاتيندا ياشي قديم بير اولي تاريخ ياتير. شاعير حبيب فرشباف ايسه اؤزونه آرخا، هايان همن تاريخي دئيير. همن ملي کيم لي يه اوز توتور، اوندان اميد ديله يير و او آرزولارلا هاوالانماق ايسته ايير.او، بو شعرين ديگر يئرينده هله گؤرون نئجه ياشي قديم تزه سؤز يازير:

آيري دوشدوم دوستلاريمدان

دوشدوم درده

پرده لريم قاريشديلار

پرده – پرده.

 مذاکره يه بوراخيلان بو موضوع البته کي تکجه بونونلادا بيتيب توکنمير. او، “خسته خانادا “ آدلي شعرينده بو مناسبتي داها دا يوکسک لره قالديرير. اوني هله نئجه ده علوي لشديرير:

اؤلوم قوندي دووار اوسته

اوره ييمدن بير داغ کئچدي-

بيرده سن!

آنجاق سني-

ائله گيزلي،

ائله گيزلي

ساخلاديم کي,

اونلار تکجه کاغيذ اوسته

داغ عکسيني چکدي لر.

 من ائله فيکيرده يم کي، تقديم اولان مصراع لار هامي دا بو حسي اوياديب کي، بو مصراع لار ائله شعرين هاميسي دير.اونون هاراسيندان، هانسي حصه سيندن نمونه گؤسترمک اولاردي کي ، بو بيچيمده بيجيمله نن اوره ک دؤيونتولريني، علوي لشميش سئوگيني گؤسته ره بيلسين ؟ منجه بير آز اؤنجه حبيب فرشباف شعريندن تقديم ائتدي ييميز:

ايستک سيز ممکن سه ده

نفرت سيز ممکن دئييل بيزيم يئرده ياشاماق-!

 ايفاده سي حبيب فرشباف فيکرينده نئجه تصويرلنسه ده، اونون کؤنلونده يئر آلماميشدي .آخي بئله سؤزوار کي، کؤنول ائله يئردي کي، اورا بير قاپي دان نفرت گلديسه ، باشقا بير قاپيدان محبت چيخاندي. اورا قارانليق چؤکدوسه، ايشيق اوچاندي .منيم تانيديغيم حبيب فرشباف حياتي و دنياسي ايسه بئله دئييل.

او، ايستک سيز ممکنسه ده ، نفرت سيز ممکن دئييل بيزيم يئرده ياشاماق!- يازاندا، فيکرينده، اينانجيندا بو تصويرلنسه ده تام ايناملا دئيه بيله ره م کي، مطلق او بو معناني ياشاماميشدي. اونون “اعتبار “شعريندن بير پارچاني قيد ائتمک ايسترديم:

الدن گئتسه انسانين-

انسانا اعتباري.

ترکينه آلان اولماز

يورغون پيادالاري.

 اؤزي اؤز الي ايله، اوسته گل کؤنول له وئردي يي آتيني نامرد بيريسي النيدن چيخارانا نه دئمک اولار؟ نفرت ؟ – يوخسا اعتبار شعرينده کي، داخيلي عالم دن باش قالديران او اوره ک چيرپينتي لارينی؟ او اوره ک آرزولارينی؟

گؤيدن اوچ آلما دوشمه ميش

قيرلدي صحبتي.-

قوش قانادي تک…

-آتا!-

بس سونرا نه اولدي؟

سوروشدي قيزي.

سينه سيندن توستوسونی

بير نفسه بوشالديب

-هئچ نه بالا- دئدي.

آتام دا بو يئرده بير کؤکس اؤتورموش

آتامين آتاسي دا.

دئمک-

بير آه لا نقطه لنميش

اوچ نسلين افسانه سي.

فيکيرده، دوشونجه ده دوغماليق وارسا، اونلار بو شعرين سونوندا گئدن او اوچ نسلين حياتينا، دويغوسونا، ياشام طرزينه، کئچدي يي يولا، تاريخه، مدنيته ياد اولا بيلمز.

منيم ادعاسيندا اولدوغوم حبيب فرشباف يارادايجيليغي دا بئله دير. قالان نه وارسا ياد دويغودور. اؤزگه بوياسي دير.

منيم عالميمده حبيب اؤزوني هارا وورسادا، هانسي کئچيددن کئچسه ده شعرينده استناد ائتدي يي تکجه او اوچ نسيل دئييل. تاريخي قديم بير ملتين ائولادي دير. همن ملتين آجيسينا آجي يان، سئوينجينه سئوينن دير.

نييه کي، اودا ياراديجيليغي نين يئتگين چاغيندا ملت شعوروندا فورمالاشان ايديياللارا يؤون آلير. اونلاردلان ساده جه بيرينه بير نظر سالاق:

وئرير اؤز عؤمروني هرکس، بير عشق اوغروندا عادت له:

بوتون دنياني وئرسن آج گؤز آج دير، دويماز عالمده.

 من اينانيرام کي، اوزون يوللار کئچيب گليب “ يولچي يولدا گره ک ” يازان ليريک دوشونجه لي، اينجه روحلي, اومانيست فيکيرلي شاعير حبيب فرشباف بوندان سونرا دا کؤنلونون ايشيغيني و ائله جه ده محبتيني ياشاياجاق . نفرت سيز ممکن دئييل يوخ، محبت سيز ممکن دئييل ياشاماغي ترنوم ائده جک. اؤز کؤنلونون سسينه سس وئره جک. اؤز عالمينه، اؤز دنياسينا، اؤز بوياسينا چه کيله جک. شعر دنياسيندا حياتين چاتيشماز ليقلاريندان دئييل اؤز کؤنلونون علوی لی ییندن يول آلاجاق .آخي صميميت اوخوجويا دئييل، اؤزونه صميمي اولماقدير. شاعير حبيب فرشباف ايسه من اينانيرام کي، بو يولوان ان ايناملي يولچولاريندان دير.

“ يولچي يولدا گره ک !”- قارداشيم! سنه داها اوغورلي ياراديجيليق آرزولاريلا!

 يولون آچيق اولسون!- دئييره م .قلمين ايسه اؤز دونياني يازان گؤزه للي يين ترنومچيسي!

یک پاسخ

  1. نه سئوینجینه بئل باغلا
    نه قاپانیب کدرینه قال.
    دؤزه بیلمه ینده
    آجیسینی شیرینه قات
    بئله دیر حیات.] گوزل و صمیمی بیر باخیشیز حبیب فرشبافین یارادیجیلیق عالمینه چوخ فایدالی واوره یه یاتیم ایدی. ساغ اولون زنگینلیکلری یایماغینیزا گوره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *