مامور اعدام
مامور اعدام به چه چیز فکر می‌کند،
وقتی شبها از سر کار به خانه برمی‌گردد
وقتی کنار زن و بچه‌اش می‌نشیند
تا یک فنجان قهوه بخورد
یا یک بشقاب نیمرو
آیا از او می‌پرسند:
روز کاری خوبی بود؟
همه چیز مرتب بود؟
یا برای فرار از این سوالها،
از بیسبال حرف می‌زنند و از آب و هوا
از سیاست و از فکاهی‌های روزنامه‌ها
یا فیلمهای سینمایی؟
آیا به دستهایش نگاه می‌کند
وقتی که می‌خواهد نیمرو را بردارد؟
اگر کودکش به او بگوید: بیا اسب‌بازی کنیم بابا
بیا این هم طناب
او به شوخی خواهد گفت: امروز به اندازه‌ی کافی طناب دیده‌ام؟!
یا صورتش از شادی موج برمی‌دارد و می‌گوید که در چه دنیای معرکه‌ای زندگی می‌کنیم؟
اگر ماه به پنجره‌ی اتاق دختر بچه‌اش که در خواب ناز است بتابد
و موها و گوشهایش را مثل مُرده سفید کند
مامور اعدام چه می‌کند؟!
باید برایش آسان باشد
من فکر می‌کنم هر چیزی برای مامور اعدام آسان است!
«کارل سندبرگ»
حؤرمتلی یازیچی «رقیه خانیم کبیری»نین «مرّ آغاجی‌نین کهربا گؤزلری» رومانینی هر ایکی دفعه اوخودوغومدا اختیارسیز، آمریکالی شاعیر و یازیچی (کارل سندبرگ)ین بو چوخ سئودیگیم شعری بئینیمه سیزدی.
شخصی اوخونوشومو بو شعره اساسن و ایکی اعدام مامورونون توتوشدورماسی اساسیندا داوام ائدیرم:
آمما سایین کبیری‌نین رومانیندا کی اعدام مامورونا، بو شعرده یازیلان اعدام مامورو کیمی، هر نمنه آسان دئییل!
سرهنگ ایتفاقن، اوخویان، بیلن و حساس روحلو بیر اینسان دیر. او اینجه قاناد، مونجوق گؤزلو قوشلارلا ماراقلانیر، آمما اوشاقلیغیندا دایه‌سی‌نین ناغیللاری ایله جلادلارلا تانیش اولوب و اونلاری دونیادا شرّی آرادان قالدیران آداملار کیمی تانیییب! (بورادا بلکه رومان بیزه اوشاقلیق خاطیره‌لرینین ائتگی‌لرینی خاطیرلادیر. اوشاق تربیه‌چیلری اوشاغا نه تعلیم وئردیک‌لرینی و او تعلیم‌لرین اونلارین گله‌جه‌یینده نه ائتگی بوراخماغینی گرک نظرده آلسینلار. اوشاق حقوقو) اؤزو ده دوغو و باتی‌دا اعدام طریقه‌لری باره‌ده کیتاب یازیب!
خیالی نیواک مملکتینده کودتادان سونرا هر بیر کودتا اولونموش مملکت کیمی ده‌ییشیک‌لیک‌لر کئچیر. او جومله‌دن یئنی دولتین مخالیف‌لرینی اعدام ائتمک.
قاباقکی حکومتین اعدام اجراچیلاری ناشی‌دیرلار و اعدام اولونان شخص‌لرین قولونو، قیچینی نشانه توتوب، اونلاری زجر ایله اؤلدورورلر. اونونچون باش دلال سرهنگی بو ایشه مامور ائدیر کی اعدام اولونلاری دوغرو و دوزگون یول ایله اینسان‌یانا اؤلدورسون. چون کی او سرهنگین اعدام باره‌ده کیتابینی گؤروب و اونو بو ایشه لاییق بیلیب.
سرهنگ بو پئشه‌نی سئچمه‌یه ایکی اوره‌کلی قالیر و نهایت اوشاقلیق آرومانلاری اساسیندا جلادلیق پئشه‌سینی قبول ائدیر؛ آمما اونون حتا اعدام مسئله‌سینده ده اوزل قانونلاری وار:
محکوملارین مقام و درجه‌سینه لاقئید دئییل و مثلن دریادارین قارشیسیندا نیظامی حؤرمت ائله‌ییر و اونو شخصن آلنیندان وورور کی اؤلومو تئز اولسون و آرتیق اینجیمه‌سین.(اینسان حقوقو)
یا محکومو علیل گؤردوکده اونو اؤلدورمور، چون کی قانون اساسدا علیل آدامی اعدام ائتمزلر.(اینسان حقوقو)
قادینلارین ننه یوخسا باجی یا معشوقه اولدوقلارینا گوره اعدام ائتمک‌لری اونا آغیر گلیرو حتا اجتماعی شرّ و سیاسی شرّ اونون باخیشیندا فرقلی دیر. اودور کی دئییر: پیگال رئیسی ایله سفیر خانیم گره‌ک بیر گونده و بیر یئرده اعدام اولماسینلار. چونکی بیری اجتماعی شرّ و او بیریسی سیاسی شرّ دیر.(اینسان حقوقو)
محکوم اولان مباریز طلبه‌لری اؤزل مبارزه مارشلاری چالیندیغی حالدا اعدام ائدیر.( اینسان حقوقو)
او آداملاری اؤلدورمکدن ذوق آلمیر و حتا تیرباران وقتی گؤزلرینی یومور. اونون باخیشیندا جلادلیق دا بیر پئشه‌دیر باشقا پئشه‌لر کیمی.
ایشدن یورغون ائوه قاییداندا تکجه همدمی اولان حیطلرینده کی کهربا گوزلو مرّ آغاجی ایله دردلشیر. اونون نظرینه آغاج اونون سؤزلرینی ائشیدیر؛ آمما خانیمی ایله دردلشمیر. چون کی اونونلا گؤبک کسمه و سنتی، عائیله مصلحتی اساسیندا ائوله‌نیب و اونو سئومه‌ییب. یالنیز آرالاریندا عادی ار- آروادلیق وار و فیکری جهتدن بیر-بیرلری ایله چوخ فرقلیدیلر. آسیا و اروپا قده‌ر فرقلی.(توپلومدا نه چوخ ظاهیرده بیر سقف آلتیندا بیرگه یاشایان آمما عاطفی طلاق آلانلار وار و بونلارین سببی ایکی طرفین بیربیرینه اویغون اولماماسی یوخسا عائیله زوراکلیغیندان عمله گلیر. اینسان حقوقو)
قادین بدن دیلی و قادینسل جاذیبه‌لریله نه قده‌ر چالیشسا دا اؤزونو سرهنگه سئودیره بیلمیر. خانیمی، سویوق قانلی سرهنگین داورانیشلاریندان خصوصن لاپبادان قیزغین جینسل داورانیشیندان شوبهه‌له‌نیر و اونون مخدره ایلیشمه‌سینی ظن ائدیر. او، ایشه گئدنده مرّ آغاجی‌نین گوزلرینی باغلاییب گیزلیجه سرهنگین اؤزل اوتاغینا کئچیر، امما میزین چکمه‌جه‌سینده مخدر یئرینه سرهنگین گونده‌لیک دفترینی تاپیر.
اعدام ماجرالارینی اوخودوقدا سرهنگین اعدام مامورو اولدوغونو بیلیر و اونا نیفرت ائله‌ییر.
پریشان حالدا اوتاقدان چیخاندا پیلله‌لردن ییخیلیر و باشیندان برک زده‌لنیب کُمایا گئدیر. یعنی طبی نظردن بئینی اولور و یالنیز طبی جهازلار واسطه‌سی ایله قلبی ایشله‌ییر و نفس چکیر. دوختور قادینین وضعیتینی سرهنگه ایضاح ائدیر و ایکی هفته‌یه کیمی قادینین ایچ اعضاسی‌نین اؤلمه‌ییندن خبر وئریر و اوندان قادینی‌نین اعضاسینی هدیه ائتمه‌یه ایذین ایسته‌ییر.
یئنه سرهنگ ایکی سئچیم آراسیندا قالیر. دوغرو کی قادین اونون خانیمی‌دیر و ازدواج طریقی ایله باغلیلیق‌لاری وار، آمما او، قادینین بدنی‌نین مالیکی دئییل و اؤز طرفیندن بو ایذینی وئره بیلمز. (بورادا دا بیر اینسان حقوقونا ایشاره اولور کی هر اینسان قادین یوخسا کیشی اؤز بدنینه و اونون اعضاسینا مالیک دیر و اؤزوندن باشقا کیمسه او اعضانین باره‌سینده قرار وئره بیلمز)
رومانین سونوندا طیبین بیر قیچلی قارداشی کافه‌یه گلیر، یاغیش شیدیرغی یاغسا دا سرهنگ ائوینه دؤنمک ایسته‌ییر چونکی او بیر قیچلی مباریز هر نه‌یی سرهنگ باره‌ده بیلیر… او همن اعدامنان جانینی قورتاران علیل محکومدور…
البته طیب اؤزو ده بو روماندا جلب ائدیجی کاراکترلرین بیری دیر. او اری اؤلندن سونرا عائیله باشچیسی اولوب و اونون یوک ماشینی‌نی ایشله‌دیر و اوشاقلاری‌نین باشینی ساخلاییر. او قادین اولماغینا رغمن قوشبازلار قفه‌سینه گلیر و کیشی‌لرله چایلاشیب دانیشیر. حتا خالوغلونو بوراندان نجات وئریب، قوللارینی چیرمالاییب ماشینی‌نین پنچرینی آلیر. او قفه‌ده هامی‌نین جیک- بؤکونو بیلیر یالنیز سرهنگدن ساوای و سرهنگین ده سیررینی الده ائتمه‌یه چالیشیر.(رومانین بو قیسمتینده ده قادینا فئمنیستی باخیش وار. یعنی قادینلار نه تک گوجسوز دئییل‌لر، بلکه لازیم گلرسه توپلوم نظریندن کیشی‌یه عایید اولان ایشلری، کیشی‌لردن ده یاخشی گؤررلر. هم ده توپلومدا کیشی و قادین برابرلیگینه ایشاره وار. کیشی و قادین جنسیته باخمایاراق ایکی اینسان سایاقی بیربیری ایله اوتوروب عادیجه دانیشا بیلرلر.)
بو رومان بو تای آذربایجاندا من اوخودوغوم رومانلار ایچینده سوموکلو و چرچیوه‌لی بیر رومان‌دیر و بعضی مثلن رومان آدلانان کیتابلار کیمی خاطیره‌لرین بیربیرینه یاپیشماسیندان اولوشماییب. اونون مستقل حیکایه‌سی و بللی خصوصیت‌لرله کاراکترلری وار. یازیچی اوستالیقلا کاراکترلرین، خصوصن سرهنگ و خانیمی‌نین ایچ قاتلارینا کئچیب و بو جهتدن پسیخولوژی باخیملی اؤنملی بیر اثر یارادیب.
روماندا تعلیق( گره‌افکنی) وار و اوخوجونو باش قهرمانین باش‌یازیسینا هوسلی ائدیر و صفحه- صفحه آرخاسینجا سوروتله‌ییر و رومانین سونونا چاتمایینجا اونو راحات بوراخمیر. یالنیز بعضن املاء سهولری واریدی مثلن «قصی‌القلب» قسی‌القلب یعنی قلبی قساوتلی و رحمسیز اولان یازیلمالی‌دیر. اینشاللاه باشقا چاپلاردا ائدیت اولار.
بیر ده یادیمدان چیخمامیش، رومانین بیر یئرینده پیگال‌دا سرهنگ مانیتوردا گؤرور کی پیگالین خریطه‌سی ائله نیواکین خریطه‌سی‌دیر، آمما بیرآز کیچیک. منجه بورادا یازیچی یوخسا سرهنگ دئمک ایسته‌ییر کی: فساد بوروموش مملکتین ائله هر یئری فاحشه‌خانادیر، کیمیسی شرف و وجدانین ساتیر، کیمیسی احتکار ائدیر، کیمیسی رشوه آلیر، کیمیسی ربا ائدیر، و…و…
کیمیسی ده بدنینی ساتیر. هر ساتقین آدام فاحشه اولا بیلر و بو ایش یالنیز قادینلارا عایید دئییل. بونلار اوچون پیگال و نیواکین خریطه‌لری عینی دیر.
بو رومانین نقد جلسه‌سینده حضور تاپماغی آرزولاییردیم، تاسوفلر بیر پارا محدودیت‌لره گؤره مومکون اولمادی.
تعارفسیز بو رومانی اوخوماقدان لذت آلدیم و بیر گئرچک رومانین دادینا واردیم. حورمتلی خانیم کبیری‌نین قلمینه همیشه یاشیللیق و یازارلیق آرزولاییرام.
