آی اوغورلانیبدیر
قانداللانیبدیر
قیسیر بولوتلارین دوستاقلاریندا.
ظولمته بویلودور
گئجه‌لریمیز.
بیر تیکه ایشیغا
یامان یئریکلیر.
آی اوغورلانیبدیر
قانداللانیبدیر.
قارانلیق…
هله ده حؤکمونو سورور.
بیزیم پئنجره‌نین
عطش آغیزی
بیر ایچیم ایشیغا
دیلین چیخاریر…
الیمده گوزگونو
شفیع آپاریب
بیر قوتسال بیلدییم ساققاخاندا
بیر اووج اولدوزو
قوربان دئمیشم
اونون گلیشینه
سربست اولماسینا.
سئوگیلی شاعر: بهمن خادم مسجد
شعرین بتیمله‌مه‌ییندن* کئچرک، بیر باشا دا اولسا شعرین اوستونه گلیرم.
بو شعرین تپه‌سیندن توتدو دیرناقینادک (دانیشمان شعر)-ین ائلئمنتلری آپ، آیدینجاسینا آشکار و عیاندیر. هابئله دانیشمان شعری ندیر، ایلک یارادانی کیمدیر، یوخسا هارادان باشلاندی چوخ قیسا بیر حالدا دئیه‌رک، سونرا شعری آچیب، سؤکمه‌یه گلیرم.
چوخ قیسا حالدا، (دانیشمان شعری) اگر بوگون سید علی صالحی-نین آدی ایله باغلیدیر آمما، کئچمیشینده فارسجا ادبیاتینین گوجلو، قالارقی و آدلیم اولان ایکی شاعری؛ (فروغ فرخزاد و سهراب سپهری)-ایله تانینمیشدیر.
دانیشمان شعری باشقا نسنه‌لرین، حادثه و اولایلارین و مفهوملارین درک ائدیلمه‌سینه اساسلانیر.
دانیشمان شعری لینقویستیک«سهل و آسان» سوییه‌ده آسان و تمکینلیدیر، لاکین سئمانتیک «معنا تانیشلیقی» بیر احوالدا عادی سؤزلرین یئنی معنالارینی کشف ایچین شرایط یاراتماقدا بیر باشا اوغورلوقلارا باغلیدیررررر. و اوخوجونو معنا دوشونمه‌یینده راحات سالاراق، واختینی دا چوخ آلمیر.
آرتیق دئمک گرکلیدیر شعرین دیلی دانیشیق اولدوقو یئرده بئله میفلرین «اوسطوره» دیلینه گلدیکده، میفلر ائله بو گونون مئنتال«مفاهیم ذهنی» آنلاییشلارینا اساسلانمالیدیر. و اونون ایفاده سینین دانیشمان دیلی ایله ضدیت تشکیل ائتمه‌دیینی تئز باشا دوشور.
دانیشمان شاعری دیلدن عمل یاراتماق ایچین استفاده ائدیر. بئله لیکله، دیل قوروجولوق و استفاده دیلینه چئوریلیر.
دانیشمان شعری مجاز و استعاره‌لردن یارارلاناراق، چوخ ایدراکلی و دیلینه بیر نوع هویت باغیشلاماق قابلیتینه مالیکدیرررر.
شاعر بو ایمکانلاردان ائله استفاده ائدیرکی، ان ساده دانیشیق فورماسیندان استفاده ائدرک تخیوللو اوبرازلار یارادا بیلیر. همچنین شاعر باشقا پوئیتیک اوصول و یوللارلا، دیلی چتینلشدیرمک مقصدی دوشونمور. اگر ساده عبارتله دئسم؛ شاعرین گؤیلو اولمور اؤزونو اورا بورا ووراراق چالیشمیر دیلینی چتینلشدیره بیلسین. یالنیز دانیشیق احوالی، بو نوع شعرین ان اساس اؤزللیکلریندن بیری حسابا گلیر.
شعر یاراتما پروسئسینده اشتراک ائدن بوتون ائلئمنتلر دیل فورماسیندا فورمالاشیر. بو سبب موطلق شعرین یارانماسیندا ان تمل عامیللردن بیریدیر.
دانیشمان شعری دانیشیق دیلی اساسیندا فورمالاشیر، ادبی دیلدن اوزاقلاشاراق ژارگون (تخصصی اصطلاحلار) دیلینین مختلیف سوییه‌لریندن، لئکسیک فونئتیکاسیندان(آوایی واژگانی) و سینتاکسیاسیندان (نحو) استفاده ائدیر. و دانیشمان شاعری شعرلرین دیلینی زنگینلشدیرمه دن بو گؤزللیکلردن یارارلانیرلار.
دانیشمان شعری بعضن مرکب وزنلر شکلینده اولوب، تؤکولسه‌ده هابئله شعرین وزنی پروزودیک اولمایان ریتملردن عبارتدیرررر. و بو شعرلرده نثره هوس دیلینی ایفاده و استفاده‌سینی آسانلاشدیریر و دیلین موسیقی ایمکانلاریندان استفاده ائتمکده شاعرین الینی داها آچیق قویور.
آرتیق دئمک لازیمدیر؛ شاعر اؤز شعر و اثرلرینده ساده‌جه گونسل دانیشیقدان سؤز آپاریر. و داها اثرلرینده موسیقیلر یاراتماق ایچین، آهنک، تکرار (بوردا تکرار سوسدوروجو معناسیندا دئییل بلکه شاعر خوشلادیغی کلمه و یا کلمه‌لری چوووووخ یوکسک و اعلا باخیمدا تکرارلاییر و…) و قافیه، ردیف و سطیرلی میصراعلاری گتیرمک سایاقی ائلئمنتلردن داها استفاده ائدرکن، فایدالانیر.
ایندیکی آذربایجان چاغداش ادبیاتی هابئله گونسل شعری، (دانیشمان شعرینده البتده، و دیگر شعر ژانرلاریندان هله‌لیک سؤز گئتمیر بوردا) کوچه، و بازار و اهالینین طبیعی دیلینه ایستیر یاخینلاشا بیلسین. و بو، بیر چوخ عمومی سؤزلرین شعره یول تاپماسینا سبب اولور.
بونا رغمن دانیشمان شعری، بوگونکو چاغداش شعریمیزین بیر قولو اولاراق بو اؤزللیکدن قیراقدا دئییل و اولادا بیلمز.
دانیشیق تورکجه دیلی حیاتین بوتون قاتلاریندا و عینی زاماندا انسانلاردا استفاده اولونور. اونلار بو ساده سل دیلی باشا دوشمکده چتینلیک چکمیرلر. بونا گؤره ده، ساده‌لیک بو نوع شعر ژانرینین ان گؤرکملی خصوصیاتلاریندان حسابا گلیب و ساییلیر.
منجه، بیر دانیشمان شاعری دونیایا اؤز باخیشی و گؤزلرى ایله باخماقا و یاشاماقا، داها چالیشیر. و… و بو اؤنم، بیر چوخ یئرلی سؤزلری( بومی و محلی کلمه‌لر اثرینده) گتیرمکلییه، سبب اولور. و عینی واختا لئکسیک( واژه‌لر) سیستمین کومپونئتلری(اجزا، جزء) شعرین، ان اؤنملی ائلئمنتلریندن ساییلیر.
یئنه اهمیتلی و اؤنملیسی بودور؛ شاعرین شعر دیلینده خالق دئییملری و ایهاملاری، تمثیللری، عنعنه‌لر، دبلر، کنایه‌لر، فولکولور و کولتورلری، اونو اؤزتجروبه دهلیزیندن کئچیرتمک ایچین دینلهییجیسی ایله مومکون اولدوقو قدر ساده و بیر باشا موناسیبت یاراتماقا چالیشق مجبورییتینده قویور.
سئوگیلی شاعررر بهمن خادم مسجد بو شعرینده اینسانلارین یاشامیندا مؤوجود اولان سؤزلردن، هابئله بیر خالقین تاریخی یادداشیندا اسگی و قوتسال پراسئسلردن، و اینانجلاردان قایناقلانان تئرمین و گؤونجلیکلردن بهره‌لنمکله یاناشی، بو واریانتلاری میللتین دیلیندن آلماقلا و بونلاری شعرینه داخیل ائتمکله، اثرلرینی پوئیتیکلشدیریرررر، و چوووووخ اعلا باخیمدا یارارلانمیشدیرررررررر.
سئوگیلی شاعر دئییر:
(آی اوغورلانیبدیر
قانداللانیبدیر
قیسیر بولوتلارین دوستاقلاریندا.
ظولمته بویلودور ،
گئجه‌لریمیز.
بیر تیکه ایشیغا
یامان یئریکلیر.
آی اوغورلانیبدیر
قانداللانیبدیر.
قارانلیق…)
آی اوغورلانیبدیر / قانداللانیبدیر. مگر بو اولاسی بیر ایشه بنزه‌ییرمی؟ یعنی بو مومکوندورمو! نه ایسه طبیعتدن بیر نسنه‌نی اوغورلاییب و قانداللاماق اولارمی؟ بو مومکون دئییل.
آمما شاعرین گوجونو و تخیولونو نئجه اوستالیقلا و پئشه‌کارجاسینا اوبرازلاردان استفاده ائتدیینی گؤرمک اولور و اعلا سوییه ده یارادیجیلیقینی اورتایا قویمادان گؤزل صحنه‌لر یاراتمیشدیررررر.
بو شعرده بعضن گؤیسل ترکیبلر و میصراعلار گؤزه چارپیلیر:
(قیسیر بولودلارین دوستاقلاریندا ) قیسیر بولودلار دئدیکده؛ یعنی توپلومسالین شهید و ایتگین دوشموش آرزولاری آماجدیر. یعنی: (گونشی داردان آسیبلار، آی آماااان) ایتیرمیشیک گونشیمیزی، و قاپ قارانلیق بیر ظولمتی جان وئریریک. هابئله؛ عدالتسیزلیکلر و آیری-سئچکیلیکلر، سوسیال جینایتلر و قورتوم، قورتوم ایشیق حسرتینی یاشاییریق.
(بیزیم پئنجره‌نین،
عطش آغیزی
بیر ایچیم ایشیغا
دیلین چیخاریر…
الیمده گوزگونو
شفیع آپاریب
بیر قوتسال بیلدییم ساققاخاندا
بیر اووج اولدوزو
قوربان دئمیشم
اونون گلیشینه
سربست اولماسینا)
سایین شاعر بهمن بئی خادم بو شعرینده ائله یوکسک بیر باخیمدا، تراژدی خیالیندان یارارلانیب و قوللانمیشدیرکی، سانکی کلمه‌لری ایپک کیمی توخوموش بیربیرینه و هابئله قیفیل کئچمیش فضالارا، آرداچلامیشدیرررر.
حقیقتن بو شعرین هر بیر میصراعلاری منده بئش مین قاتدان داها درین فیکیر و دوشونجه‌لری دانیشیر آمما چووووخ سؤزو کفنله‌ییب باشینی کسیرم و دانیشا بیلمیرم و…
معمولی حالدا اگر بیر انسان یوخسا حیوان سوسوز اولان چاغی حرارت و ایستی‌دن دیلینی چیخارار بلکه هاوا ده‌یسین. آمما بوردا پنجره دیلینی چیخاریر عطشدن !!!!! بو یعنی شعرین شعریتلیی، یعنی شاعرین اینجه و نگران و یارالی قلبینین هارای قیشقیریقی و چووووخ چولو یعنی‌لر.
بو شعرده بوتون ایمگه‌لر و دانیشمان شعرینین واریانتلاری مخاطب و اوخوجونو گوزل باخیملاردا اؤزونه، جلب ائتمک معناسینی داشییرررر. و منجه بو، ماویسل بیر اوغوردور شاعر ایچین.
بو شعرده بعضن گؤیسل ترکیبلر و میصراعلار گؤزه چارپیلیر:
بیزیم پئنجره‌نین،
عطش آغیزی/
بیر ایچیم ایشیغا
دیلین چیخاریر…/
و یا…
( قیسیر بولودلارین دوستاقلاریندا )
و یا…
الیمده گوزگونو
شفیع آپاریب/
بیر قوتسال بیلدییم ساققاخانادا/
بیر اووج اولدوزو…/
بو سطیرلی میصراعلار هر بیریسی نئچه سطیرلیک معنا و یوروم اولدوقلاریندا، هر بو شعری اوخویانی اؤزوندن راضی سالیر. و قیسیر بولودلار دئدیکده؛ یعنی توپلومسالین شهید و ایتگین دوشموش آرزولاری آماجدیر. یعنی: (گونشی داردان آسیبلار، آی آماااان) ایتیرمیشیک گونشیمیزی، و قاپ قارانلیق بیر ظولمتی جان وئریریک.
هابئله؛ عدالتسیزلیکلر و آیری_سئچکیلیکلر، سوسیال جینایتلر و قورتوم، قورتوم ایشیق حسرتینی یاشاییریق.
بیزیم پئنجره‌نین،
عطش آغیزی
بیر ایچیم ایشیغا
دیلین چیخاریر…
الیمده گوزگونو
شفیع آپاریب
بیر قوتسال بیلدییم ساققاخاندا
بیر اووج اولدوزو
قوربان دئمیشم
اونون گلیشینه
سربست اولماسینا
بیز مقدس و قوتسال نسنه‌لره اورکدن اینانیریق و اوندان آسیلیریق. بلی عزیز شاعر بهمن بئی خادم بو شعرده ساققاخانایا گئدن آنا عوضینه اؤزونو گؤرور. دخیل دوشور. و دئییر: «اگر ایتگینیم گلرسه سما اولدوزلارینی قوربانلیق وئره‌جه‌یم. بو، بیر آنا نذری اولاراق گؤزلری انتظاردا قالان بیر آنانین آندیدیررررر»
سوندا، بیر کیچیک قارداش کیمی و.. عزیز شاعریمیزه چووووخ صمیمیتله دئمک ایستیرم: عینی حالداکی دانیشمان شعری دانیشیق عموم خالق دیلینه یاخین بیر دیل اولاراق سنده اثرینده و اثرلرینده دانیشمان بیر دیله مالیک و صاحیبسن آمماااااا… حتمن اؤز پوئتیک شعر دیلینده ده‌ییشیکلیکلر ائتمه‌لیسن. و یئنیلیک باغیشلایاسان چونکو شعر دیلین داها تاپدانمیش و کؤهنه یوللارین ایزینی گئتدیکده، تکرار و حاشیه‌لرله، دولودور. هابئله بو آفت و سورون نه تکجه بو شاعرده گؤرونور بلکه ۹۰ فاییز تورک آذربایجان چاغداش شاعرلری بو (دیل) پرابلئم ایله ال به یاخادیرررررر.
کاشکی بئله اولمایایدی ی ی ی.
منجه، هر بیر شاعر یاراتدیقی هر شعرینده کودتا و چئوریلیش ائتمه لیدیررررر، یوخسا اونون شعری حاشیه‌دن باشقا بیر شئی اولمایاجاقدیررررر.
من بو سئوگیلی شاعری اوزون ایللردی تانیرام. هر باخیمدان مولاییم و داها ظریف، دویغولو و اینجه حیسسه مالیکدیر. آرتیق بوتون اثرلرینی اوخوموشام. عکسینه من شعرلریمدن اوخویاندا باهار بولودو کیمی دوشوب شوونه زار ها زارلا آغلامیش گؤرموشم.
هابئله چووووخلو یالواراراق دئمیشم؛ گل شعر توپلوسونو نشر ائتدیرک آمما اوره‌یی گلمه‌دن دئمیشدیر: (من هله او یوکسک وظیفه‌یه چاتمامیشام و…).
بلی، سایین بهمن خادم مسجد هر حالدا اؤزونو سیندیرارکن داهادا تواضوکار بیر شاعردیر. اوزون ایللر بویو اورتا مکتبلرده ادبیات و شعر تدریس ائدرکن، اوزمانلیغیدا شعرده داها اثبات اولموش بیر حقیقتدیررررررر. آمما… بوتون بو جیسارت و بؤیوکلوکله، باشینی آشاغا سالیرررر. من کامیل قهرمان اوغلو اوزاقدان بو بؤیوک شاعرین آلنیندان اؤپورم.
سئوگیلی شاعر سایین بهمن خادم مسجد ایچین یام یاشیل باشاریلار و اوغورلار آرزو ائدیرم.
“سون”
سایغیلارلا : ۱۴۰۰/۱۰/۲۰
