ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

(1298– 24 آبان 1390)

یانمازدی بو بلالی كؤنول نار حسرته
گؤرسئیدی بو اؤلكه‌نی آباد اولان گونو
عهد ائتمیشم خدا ایله بایرام توتام اؤزوم
آذر ائلیم بو اؤلكه‌ده داماد اولان گونو
(عباس بارز)

چوخ تاسفله بیر نئچه آی مدتینده آذربایجانین ملی حکومت دؤرونده فعالیت گؤسترن “شاعرلر مجلسی” عضولریندن اوچ ادبی شخصیت آرامیزدان کؤچدو. بیر نئچه آی اؤنجه خالق شاعری “بالاش آذراوغلو”نو باکی‌شهرینده ایتیردیک. قیرخ گون اول قهرمان تبریز اؤز شاعر و گؤرکملی ادبیاتچی اوغلو اوستاد “یحیی شیدا”ایله وداعلاشدی و بیر هفته اؤنجه ستارخان یوردو قاراداغ ماحالی اؤز تانینمیش شاعر بالاسی اوستاد”عباس اسلامی (بارز)ی تورپاغا تاپشیردی.

آذربایجان ادبیاتیندا اؤز حماسی روحلو غزل‌لریله و لیریک قوشمالاریلا تانینان قاراداغ شاعری اوستاد عباس بارز 1298نجی گونش ایلینده قاراداغ ماحالی‌نین “آی پیرزان” کندینده دونیایا گؤز آچمیش و گنج یاشلاریندان ادبیاتا خصوصیله فارس و آذربایجان دیلینده شعر یازماغا باشلامیشدیر.

بیر چوخ آذربایجان شاعرلرینین اثرلرینده اولدوغو کیمی عباس بارزینده شعرلرینده 1324-25 ایللر آذربایجاندا باش وئرن ملی حرکاتین درین ایزی و تاثیری اولموشدور. بو ایللرده عباس بارزین اثرلری فورم اعتباریله کلاسیک شعریمیزین تاثیریندن آزاد اولماسادا، مضمون اعتباریله دولغون اجتماعی موضوعلارلا میدانا چیخیر. بارزده “شاعرلر مجلسی”نین اکثر عضولری کیمی “وطنی شعرلر” دئمگه داها مئیل گؤستریر. او یاخیندان و حضورا شاعرلر مجلیسینده آردیجیل اشتراک ائتمه‌سه‌ده، یاشادیغی قاراداغ ماحالیندان تئز- تئز دؤرو مطبوعاتا و شاعرلر مجلسینه اؤز اثرلرینی گؤندریر و اوستادلاردان گؤستریشلر آلیر.

عباس بارز گنجلیگی‌نین ایلک ایللرینی “مالاریا” اداره‌سینده ایشله‌ییر و بو چالیشماایله یاناشی کند ایشلریلریند‌ده مشغول اولور. سونرالار قیرخینجی ایللرین حال- هواسی عباس بارزی‌ده “آموزش و پرورش” اداره‌سینه چکیر و معلم‌لیک صفتی‌ایله 30 ایل کند اوشاقلارینین تعلیم تربیه‌سینده چالیشیر و نهایت  تقاعده چیخیر.

بو ایللر عرضینده بارزین ادبی فعالیتی بیر آندا اولسون دایانمیر و شعر اونون حیاتی‌نین آیریلماز حصه‌سینه چئوریلیر. آذربایجان دیلینده ايلك شعر كتابي «ائل داغينا سلام» شهريارين «حيدر بابا سلام» اثرينه نظیره اولاراق 1333نجی ايلده یازیلیر، آنجاق 13 ایل سونرا 1346نجی ایلده ایشیق اوزو گورور. 50نجی ایللرده عباس بارزین “یاسلی ساوالان”شعری دیللر ازبری اولور، بو شعرله یاناشی باشقا سعرلری کاسئت‌لر واسطه‌سیله خالق ایچینه یاییلیر و بیر چوخ شعرلری آذربایجان عاشیقلاری‌نین سازیندا نغمه‌لشیر. 1357نجی ایل بیر سیرا شعرلرینی احتوا ائدن “قيزيل قوش” عنوانلی کتابی ایشیق اوزو گؤرور و دیللر ازبری اولان “ياسلي ساوالان” شعری بیر سیرا دیگر شعرلریله برابر 1379نجی ایلده کتاب شکلینده یاییلیر.

تاسوفله اوستاد بارزین هله‌ده چاپ اولمامیش بیر چوخ اثرلری قالیر. اونلارین بیر سیراسی کتاب شکلینده حاضرلانیب، هله‌لیک هانکی بیر زاماندا ایشیق اوزو گؤره‌جگی معلوم دئییل. او جمله‌دن: “آي عاشيقلار ياسا گلين”، “چوبان قارداش”، “ساري داش”، “شئيور پوئه‌ماسي”، “باياتي لار”، “ساري و سوسن داستاني”.

آذربایجان خالقی‌نین صداقتلی اوغلو و ائلینه، دیلینه، ادبیاتینا و ملی مدنیتینه دائما وورغونلوق گؤسترن اوستاد عباس بارز، اوزون بیر خسته‌لیکدن سونرا آبان آیی‌نین 24نجی گونو دوغولوب یاشادیغی “آی‌پیرزان” کندینده حیاتا گؤز یومور.

اوستادین عزیز و اونودولماز خاطره‌سینه عشق اولسون دئیه، اونون “یاسلی ساولان شعریندن بیر حصه‌نی تقدیم ائدیریک:

یاسلی ساوالان

هر زامانكي باخيرام باشينا قار وار گؤرورم
اوغلو اؤلموش آنا تك گؤزلرين آغلار گؤرورم
هر طرفدن چكيليب سينه‌وه داغلار گؤرورم
آي آلان اوستونو غم چيسگيني، هر ياني دومان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

گؤرموشوك يازدا كؤچك لرده چيچكلر آچيلار
هر طرفدن چيمنين سينه سينه گول ساچيلار
ماهني لار قوشماغا باشلار يئنه ده قوشماچيلار
ياز گليب گئتدي يئنه گولمه دين اوچ آيدا بير آن
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

قرنيلر كئچدي سنين گولمه‌دي بير لحظه اوزون
قانلي ياش تؤكدو سارالميش اوزونه ياشلي گؤزون
غصّه‌دن دؤندو قارانليق گئجه اولدو گونوزون
نه سوران حاليني اولدو نه وئرن جيسميوه جان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

آند وئررم سني او قانه بلنميش داشيوا
گئجه-گوندوز او گؤزوندن تؤكولن قان یاشيوا
اوره‌گين درديني بيلدير او «سهند» قارداشيوا
سني وارليق-سني تانري- سني بو آه و فغان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سالارام ياديما بير لحظه او كئچميشلريوي
تؤكولن سنگ جفائيله او دور ديشلريوي
ايزله‌رم بير بير او حئيرت يارادان ايشلريوي
هاميدان من سنين احوالينا آرتيق نيگران
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

ساكيت اول، آغلاما قوي بيرجه چكيلسين بو دومان
گون چيخيب ظولمتي بير يوللوقا قووسون بورادان
«نبي» گلسين، بوز آت اولسون يئنه داغلار آتيلان
«هجر»ين بلكه ييغيلسين گؤزو يولدان، آناجان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سؤندوره بيلمه‌دي گؤز ياشين اوره‌كدن اودووي
چاغيريم قوي كؤمك ائتسين سنه اؤز اؤولاديوي
افتخاريله بوگون ذيكر ائده‌رم پاك آديوي
مرد اوغوللار بئجريب خلقه وئرن شهرت و شأن
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

«بابكين»گئتديسه بوش قالمادي آمما قوجاغين
دولودور مين ائله اوغلانلاريلا هر بوجاغين
نه قد‌ر يئل اسه طوفان قوپا سؤنمز اوجاغين
اي بلالر سپري، خالقا يامان گونده آمان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

چنلي بئلده «دلي‌لر» قوي يئنه قورسون بوساطي
قوچ كوراوغلو يئنه جولانه گتيرسين قيرآتي
هئچ زامان اصلين ايتيرمز او كي دوزگوندو ذاتي
آند اولا آديوا، آي گؤزلري آغلار، ياشي قان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سن دؤيوشلرده بير آسلان كيمي دوردون آياغا
اوخ آتيلديقجا بيزه سينه‌ني وئردين قاباغا
غم يئمكدن داها جانيم يئتيشبدير دوداغا
نه يامان گونلره گؤر قالدي بو احساسلي بالان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

بابالاردان بيزه قالميش بو مثل هاممي بيلير
سو گلن آرخا دئييبلر يئنه بيرگون سو گلر
فلكين داش اوره‌گين آه اوخو آخيردا دلر
«بارز» اوغلوندا يئتر سئوديگي ياره او زامان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

3 پاسخ

  1. من شخصا از نزدیک با این شاعر آشنا بودم .یعنی در زادگاه معروف ایشان (یخفروزان=آیپورزان) به دنیا امده و با ایشان هم محل بودم.عموی مرحوم من هم که در نوجوانی وجوانی تقریبا با اندکی اختلاف سنی کمتر با ایشان دوست بوده از چابکی وزرنگی و چالاکی و خلاقیت و خاطرات با ایشان بار ها با من صحبت داشتند.
    همچنین اینجانب بدلیل رتبه اولی در مدرسه تقریبا تنها شخصی بودم که همیشه مورد تقدیر ایشان هم قرار میگرفتم.وهمچنین شخصا بار ها وبارها پای منبر ایشان نیز نشسته و گوش دادهام.ایشان همچنین از صدائی بسیار رسا وبلند و زیبا نیز برخوردار بودند که مثال زدنی بود.وبنا بر قول موثق زمانی که ایشان در روستا و بر بالای قره داش(بالای تپه ای مشرف بر کل روستا سنگ بزرگی بنام قره داش هست) اذان میگفته انددر فاصله حداقل ۶کیلومتری و در اهر و در محله قدیمی خرمنلر مردم اذان ایشان را شنیده و افطار میکرده اند.
    بارها وبارها نیز کتاب ایل دایاقینا سلام را برای پدرم وعمویی مرحومم خوانده و باز خوانی نموده ام که تقریبا حفظ بودم.
    واما بلی متاسفانه حرف های دوستان از لحاظ عدم تمکن مالی را به چشم دیدم ونیز مورد بی مهری قرار گرفتن جنازه ایشان را شنیدم وبسیار متاثر ومتاسف شدم.
    حیف است که ما ایرانیان فقط بعد از مرگ تازه شروع به(اصطلاحا نبش قبر ) کرده و سر از موضوعات در میاوریم و این یک بیماری تاریخی برای ماهاست.
    حیف و صدو حیف که ایشان را بایستی حداقل در مقبره الشعرای تبریز و اگر هم نه در مقبره الشعرای اهر و بقعه شیخ شهاب الدین اهری دفن میکردند.که نشد و ماجرای عجیب مخالفت با دفن ایشان در محل اخیر را شنیده ام.
    ولی مقدمه کتاب حافظ را که بخوانید حتما با موضوع جالب خراب کردن قبر حافظ توسط آن وزیر احمق شاه آن دوره واصرار بیش از حد مبنی بر مرتد بودن حافظ و … را شنیده اید که در نهایت با تفال به خود کتاب حافظ با شعر زیر روبرو شده و دست از آن کار بر میدارند:
    ای مگس عرصه سیمرغ نه جولانگه توست عرض خود میبری و زحمت ما میداری
    حال بایستی کمی صبور باشیم و عاقبت کار را نظاره خواهیم کرد.

  2. سایین رضا ملک زاده ایراندا هانکی شاعیریمیزه ارزش وئردیلر کی رحمت لی باریزه وئرسینلر بوتون شاعیرلریمیزین اگر ایکیمینجی بیر ایشلری اولماسا آجلاریندان اؤلرلر چونکو ایراندا ذاتن ادبیاتا قیمت وئرن یوخ و حتّا بیر آز اینسان شعر کیتابلارینا علاقه گؤستریر.و

  3. نمی دانم علت چیست من شخصا دوست داشتم این شاعر باید آنطور که بود مورد لطف مسئولین قرار می گرفت دوست داشتم برای این دانشمند شعر ،بیشتر ارزش داده شود آنطور که شنیدم نامبرده درطول زنگی ازلحاظ مالی وضعیت خوبی نداشتند ونمی توانستند همه دانشها واثرهای خودش رابه قلم وکتاب بکشند و به گفته آرامگاه ایشان در زادگاهش تنهاست باید این استاد درشهر اهر درکنار حاج آقا شیخی آرام میگرفت. تا بیشتر ازاین از یاد وخاطره ها پاک نشود دوم اینکه اعتباری است برای یک شهر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *