ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

بايرا‎مليق/ نريمان ناظیم

اوغلانجيق گوزگو قاباغیندا دایاندی. ایکی الی‎ایله کاپشئن ین دؤشونو تومارلاييب، قولتوغونو يئللنديردي. سونرا آرخاسيندا دايانميش آناسيني گوزگوده سوزوب، گولومسه‎دي. بير داها اينينده‌کي کاپشئنه باخدي. گولوش دوداغلاريندان چاغلاييب اوز- گؤزونه ياييلدی. شیلتاق چپيش کيمي ایکی ایاغی اوسته گؤیه قالخدی؛ سيچيراييب، ماغازادان ائشيگه قاچدي. آرواد
“و آ آ… امي‎ي‌ر… اوغلان بير دايان گؤروم نه‎جوردي آخي…”- دئيه‎، قاپي‎يا چيخدي.
ائشيکده, ماغازايا ساري گلن کيشي آتيليب اويناياراق قاچان اوغلاني ايزله‎يره‎ک تعجوب‎دن دوداغلاريني گولونج بير شکيل‎ده بوزموشدو. بايرام قاباغي ايدي. بازار چوخ تونلوک ايدي. بير آندا اوشاق گؤزدن ايتدي. آمما آرواد اوشاغين آردينجا يولا دوشدوکده, ماغازاچي اوغلان قاپي‎نين آغزيندان سسلدي:
– آي خانيم! کاپشئن‌ین پولون وئرمه‎دين… آي خانيم…!
اوشاغین قاچماسيني تعجوب‎له ايزله‎ين کيشي بيردن- بيره اؤزونه گلدي:”هه؟! کاپشئن. نه کاپشئنی؟!”
اوغلان- “عنابي- نخودي کاپشئنی آليب پولونو وئرمه‎ميش گئدير”- دئيه، ايشاره ايله آروادي گؤستردي.
کيشي درحال گؤتورولوب, آروادي حاقلادي:
– آي باجي… آي باجي هارا گئديرسن بس؟ آلديغين جينسين پولون وئر آخي, پي‎ي‎ي!!
– نه‎ خبريندير قارداش، من قاشميرام کي, قوي گؤروم اوشاق نئجه اولدو- دئيه، آرواد يئني‎دن يولا دوشدو.
کيشي‎نين سسي اوجالدي:
– دايان بير گؤروم آ اَ… اوشاق! اوشاغا نه اولاجاق، پولو وئر هر يئره گئديرسن گئت‎دآ, سنين قاباغيوي کسن وار؟
آرواد تله‎سيک کيفين آچيب الي اسه- اسه پولو ساناييب، کيشي‎يه ساري اوزالتدي:-“گل آل! بودا سنین پولون.”
کیشی”-ياخشي… بس هاني قالميشي؟”- دئيه، اليني آروادا ساري آچدي. آرواد تعجوب‎له سوروشدو:
– اون بئش مين تومن دئييل مه‎يه؟
– هه اون بئش مين‎دي.
– بس‎داي نه ايستيرسن؟ ايکي مين‎نين ده اوغلان اؤزو چيخيب.
کيشي‎نين گؤزلري قييلدي:
– بورا باخ گؤروم، مني ساريميسان, يوخسا عاغلين آزيبدي؟ اونو گؤر هئچ اون بئش مينه تيکرلر!؟ هله پيس- پيس دئييرسن قاشميرام کي!!
آروادين دوداغي اسدي:
– من قاچان آدام دئييلم, گؤزلريوي سيل، آدامووي تاني! دئييرم اوغلان او يئددي‎مين دئييب, ايکي مي‎نين‎ده چيخيب, دئييرسن يوخ , او او، بو دا من- دئيه، آرواد قاييديب, يئيين آديم‎لارلا ماغازايا ساری گئتدي.
کیشی اونون دالینجا ماغازایا گیردی:”- سن هانسي کاپشئنی وئريبسن بونا؟ – دئيه, اوغلاندان سوروشدو.
– او عنابي- نخودي کاپشئنی.
– نئچه دييبسن؟
– اون يئددي مين دئديم, ايکي مينين‎ده اونا چيخديم.
کيشي توپ کيمي آچيلدي:
– آي سنين او بوينون سينسين. اووليندنده بللي‎ ايدي سندن آليش وئريشچي چيخماياجاق. گئده به‎سن کورسان؟ آخي او شوقريبي اوخو دآ آ… دئيه‎. آروادا ساري يؤنلدي:
– مني باغيشلا باجيم, سن دئين اولسون, ايکي میني‎ده تخفيف، چیخارت اون مين‎ده وئر قورتار!
بو آندا اوغلان ديللندي:
_ آغا وآللاه قيمتيني اون يئددي مين تومن يازميشدين.
کيشي لاپ جين‎لندی:
– سن داي دانيشما. دانيشما دئديم. اون يئددي مين تون یازميشدي. هله پيس- پيس‎ده ديپلوم آلير. هئی، آی او سنه درس وئره‎نين آتاسينا لعنت گلسين…
آرواد توموب قالمیشدی. نهایت –”یوخ، قارداش منیم او قده‌ر پولوم یوخدور. کاپشئنیوی گنیررم- دئيه, ماغازادان چیخدی. کیشی ده آروادین دالیسینجا ائشیگه چیخاراق:
– بس یاخشی، اون مين‎ وئر کاپشئنی قايتار، پولووو آل!
آرواد بیر قده‌ر دوروخسوندو. سونرا دئدی:
– دئديم کي, منيم او قده‌ر پولوم يوخدور آغا.
بو آندا اوغلان يويوروب، کيفي آروادين اليندن قاپاراق:
– بس بو کيف قالسين گئت کاپشئنی گتير!
کیشی غیظیله اوغلانا باخدی:
-لا الاهه الا اللاه. گئده به سن نییه بئله گیژسن؟ آخی او کیف نه یه ده‌یر؟‎ او اؤزو دئيير پولوم يوخدو, سن کيفي گيروو ساخلاييرسان؟!- دئیه، حیرصیله کیفی اوغلانین تایندن چکیب، آلدی.
آروادين دوداغلاري اسدي، آمما آغزينداکي سؤزونو یئدی. تکجه بیر باخيشلا کيشي‎نين آغزيني باغلادی. يولا دوشدو. کيشي‎ایسه کيف الينده, اونون داليسينجا يول‎لاندي.
آرواد بازارين ايچينده, بو تيمچه‎دن او تيمچه‎يه, او د‌ؤنومدن بو دؤنومه هئي گيرير- چيخير… آمما اوشاغدان ايز- اثر یوخدور. سانکی بیر دامجی سو اولوب، یئره باتمیشدی. گئتدیکجه اونون نيگرانليغي, هيجاني آرتير, سورعتي چوخالير، يئريشي قاچيشا چئوريليردی. ماغازاچي‌ کيشي‎ده نفسي چيين‎لريندن چيخا- چيخا، آروادين داليسينجا لهله‎يیردي. ماغازاچي‎لارين چوخو و ‎بازاردان کئچن‎لرده, آغیزلاری آچیلی دایانیب، تعجوب‎له اونلاری سوزوردولر.
هاچاندان – هاچانا اوشاق «آينا – شام‎دان» ماغازاسينين گوزگولرينده اؤزونه باخا- باخا تاپیلدی. او, بؤيوک گوزگولرده، اينينه گئيديگي ياراشيقلي کاپشئنی‌نین تاماشاسيندان فرح‎لنيردي.
اوغلانجيق قاباق- قاباغا قويولموش گوزگولرده, اؤزونو نه بير نه ايکي، بلکه اون لارجا گؤردوکدن داها آرتيق ماراقلانيب, هيجانلانيردي.
آرواد اوشاغي گؤرجک جيگر دولوسو بير نفس آلير, ديزه چؤکوب, “- امير… بالا بويووا قوربان اولوم! به سن بورادا نه گزيرسن؟- دئیه، اونو باغرينا باسدی. کيشي ايسه تووشه‎يه‎رک اونلارين باشي‎نين اوستونده دايانيب، کاپشئنی آلماغا تله‎سيردي.
آرواد اوشاغي ماغازادان چيخارتدی؛ سايخاش بير يئره آپاريب قولاغينا نه‎سه پيچيلدادی. سونرا اليني کا‎پشئنین دویمه‌سینه اوزالتدی. اوشاق دوداغلارین ییغیب، قیسدی. توواراق اؤزونو دالییا چکدی. ایکی الی ایله کاپشئنین یاخاسیندان یاپیشیب، قولاقلادی. آرواد بیر داها اوشاغین بویون اوخشادی:
– امير بالا بويوا قوربان بو کاپشئن ‎ اينووه خيردادي. بونو وئر, گئده‎ک آيري‎سين آلاق! ها, آ بالام‎سان- دئيه‎, آستا- آستا کاپشئنین دويمه‎لريني آچيب, زيپيني آشاغا چکن کيمي اوشاق آغلاماغا باشلادي.
آرواد, کاپشئنی اوشاغين اينيندن چيخارتماغا چاليشيردي‎سا, اوشاق‎دا عناد‎ کارليق‎لا, اؤزونو آناسي‎نين اليندن قورتارماغا جان آتيردي. ‎کیشی آتجاق حوصله دن چیخدی: “-دی بابام قورتار دآ آ …!”- دئیه،  ال آتيب کاپشئنین اته‌ییندن ياپيشيب, چئویردی، کؤبودلوقلا سیییریب اونو اوشاغین باشیندان چيخارماغا چاليشدي. آمما کاپشئنین اوزو آستار اولسادا, دويمه‎لري باغلي‎ اولدوغونا گوره, کيشي اوغلانجيغي بير آز اؤز داليسيجا سوروندورندن سونرا، کاپشئنی اونون اينيندن چيخاريب، يولا دوشدو. آرواد دلي‎جه‎سينه بير آز يول کيشي‎نين داليسيجا قاچدي. کيشي بير پول بوکومونو جيبيندن چيخاريب آروادا ساري آتدي. پول يئره سپه‎لندي. آروادين ديشلري قيجيردي:
– تووو سنين او نجابتيوه… آي ‎ي‎ي نا کيشي- دئيه، قه‎هر بوغازيني بيچه- بيچه, اييليب يئردن پول‎لاري دوشورمه‎يه باشلادي.
* * * *
آرواد اوغلانجيغين بيله‌ييندن ياپيشيب بازار اوزونو سورويوردو. اوغلانجيق‎دا آياق‎لاريني يئره دؤيه- دؤيه قيشقير- باغير سالاراق ديرنيردي. آروادين صبري داي توکندي:
– يئتيم قالاسان دئييرم, اينووه کيچيک‎دي. ننه‎سيز قالاسان دئييرم اينووه کيچيک‎دي- دئيه, آرواد دلي‎جه‎سينه اوشاغي شاپالاغين آغزينا وئردي.
بير نئچه نفر قاچيب اوشاغي آروادين اليندن آلديلار. ياشلي بير قادين آروادين قولوندان توتوب, اونو آغزي بازارا آچيلان مچيدين حيه‎طينه چکير, بير سکي‎نين اوستونده اوتوردارکن:
-قيزيم! آدام آجيياندا اؤزونو ساخلار. نه‎خبريندير؟ او طيفيل اوشاغي اؤلدوروسن آخي؟!
باشقا بير قادين‎دا, اوشاغي آناسي‎نين يانينا گتيردي. آروادا بير آز سو ايچيريب, اوشاغيندا اوز- گؤزونو يویوب اوووتدولار.
* * * *
قیشين سون گونلري‎نين ايليق گونشي اينجارسيزجا توتغون بولوت‎لاري سويونوب، چيخيردي. آرواد ائله‌جه اوتوردوغو سکي‎ده توموب قالميشدي. اونون گؤزلري, مچيدين حيه‌طينده‎کي حوووضون اورتاسينداکي سو لوله سیندن داشلانان سويا تيکيلميشدي.
اوشاق قوزو تکين آناسي‎نين يانيندا دایانمیشدی. پؤرتوب، قيزارميش گؤزلريني آناسینا زيلله‎ميشدي. آرواد گؤزونون آلتي‎ ايله اوشاغين يازيق گؤرکمينی سوزدو. بیر آنداجا بوتون وارلیغی قه‌هه‌ره چئوريليب بوغازينا ییغيلدي. بيردن ال آتیب، اوشاغي اؤزونه ساري چکدی؛ بوتون وارليغي ايله باغرينا باسدي. بوغازينا ییغیلان قه‎هه‎ر گؤزلريندن آخماغا باشلادی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *