شهریار، ادبیات دونیاسینین حئیرتائدیجی و سئحرکار بیر گؤزهلی ایدی؛ ائله بیر گؤزهل کی، آی کیمی پارلاق اوزونون ایشیغی زیلقارانلیق گئجهلرده بئله هامینی مسحور و افسون ائده بیلیردی.
شهریار ادبیاتین، اؤزللیکله شعر صنعتینین بوتون قوللاریندا ماهرجهسینه قلم اویناتماغی باجاردی. اونون اورهکاوخشایان غزللری «حافیظ»ین شاعرانه عظمتی ایله چیین-چیینه دایانارکن، سربست و یئنی اوسلوبلاریندا دا ان اوجا زیروهلری فتح ائتدی.
شهریار، آذربایجان ادبیاتیندا- باشدا شاهاثری اولان «حیدربابایا سلام» منظومهسی اولماقلا- سؤزون اصیل معناسیندا یئنی بیر یول آچدی. بو گون بیر چوخ دیللرده «حیدربابایا سلام»ا یوزلرجه نظیره یازیلمیش و بو ایش هله ده داوام ائتمکدهدیر.
بونلاردان دا سونرا، منجه شهریار شعرینین ان اؤنملی اؤزللیکلریندن و بنزرسیز اینجهلیکلریندن بیری، اونون فولکلور، ائل ادبیاتی و داها دوغروسو، شیفاهی خالق ادبیاتینین زنگین قایناقلاریندان گئنیش و اوستادانا فایدالانماسیدیر. نمونه اولاراق «حیدربابا»دا بئله یازیر:
گوز یاشینا باخان اولسا قان آخماز
اینسان اولان خنجر بئلینه تاخماز
آمما حئیف کور توتدوغون بوراخماز
و یا بلالی باش شعرینده یازیر:
مثلدی یئرکی برک اولو اؤکوز اؤکوزدن اینجییر
هئی دارتیلیر ایپین قیرا یولداشیلن ساواشا
و یا صنعتی مملکت شعرینده یازیر:
کان کان دئیهر ایپ قیریلماز جان چیخماز
و رطب وئریب تئزک آلدیق شعرینده شعرین عنوانیندا ضرب المثلدن گوتورور و اوردا دئییر:
دوز یولدا بیزیم الاغ گئدنمیر شوخومدا شیللاق آتیر
قان واریکن قارداش دئییب قایناردیق
یولداش منی قورد آپاردی اویناردیق
و یا یول گوسترن یولچو شعرینده یازیر:
سندن منه یار اولماز
یار بئله عیار اولماز
و یا تورکون دیلی شعرینده یازیر:
خان یورغانی البتده مثلدی میتیل اولماز
و یا بیر باشقا شعرینده یازیر:
خالق ائوینه چاتما قاشلی یارگلی
بیزیم ائوه کور گئتمهمیش کارگلی
دوشابسیز خشیل اولماز
شاه عباسین دوربینی یادش بخیر
عومور کئچر افسوس بره بیتیرمز
و یا
بللیدیر توستو گئدر گویچهیه ساری
حید ربابا دونیا یالان دونیادیر. و …… سایره
شهریارین شعرلرینده بیر چوخ مثللری تاپماق اولار و یا اونون فارس دیوانیندا بیر چوخ آذربایجان مثلی وار کی اونلارلا سونرا تانیش اولا بیلریک. بیر، ایکی فارسجا شعریندن مثللره چئوریلمش مصرع گتیرمیش اولساق، آشاغیداکی نمونه لری اوخویا بیلهریک.
دئمک، شهریار آناسیندان و دوغما ائلیندن اؤیرندیکلرینی مقدس بیر امانت کیمی شعرلرینین صاندیقچاسیندا قورویوب، گلهجک نسیللره و اوخوجولارینا قیمتلی بیر پای کیمی بخش ائدیر. ائله بونا گؤرهدیر کی، ساده کوتله اونون شعرینی اوخویارکن، اؤز اونودولماقدا اولان تاریخی و مدنی کیملیکلرینی یئنیدن تاپیر، رویالارینی اونون کلمهلرینده دویور و اونا دریندن کؤنول باغلاییر.
شهریار اؤز مخاطبینی کؤکلری ایله داها یاخیندان و دریندن تانیش ائدیر؛ دوغما آنا دیلینده اوخویوب-یازماق ایمکانیندان محروم قالمیش بیر خالقین کؤکلرینی دیرچلدیب، اونا مکتوب بیر عؤمور باغیشلاییر.
اوستادین تورکجه دیوانیندا سایسیز-حسابسیز ضربالمثل، دئییم و آتالار سؤزو تاپماق مومکوندور. بوندان علاوه، اونون فارسجا اثرلرینده ده آذربایجان دوشونجهسی و تمثیللرینین درین ایزلری آیدین شکیلده گؤرونمکدهدیر کی، اونلارا دا آیریجا توخونماق اولار. نمونه اولاراق، اوستادین اؤز فارسجا شعرلریندن دیللر ازبری اولوب ائل مثلینه چئوریلمیش مصرعلریندن بیر نئچهسینی خاطیرلایاق:
با ما مکن آنچه که با اهل جهان می کنی
شر منده جوانی از این زندگانیم
آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا
عشق اولسون شهریارین توکنمز و پارلاق یارادیجیلیغینا!
