ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

1390- نجی ایلین آذر آیی نین 3- ونده، تهرانداکی خاقانی مدنیت ائوینده، بؤیوک آذربایجانلی یازیچی، شاعر، ادبیات شناس و ژوُرنالیست، مرحوم اوُستاد یحیی شیدا  و بؤیوک قوْجامان شاعر مرحوم اوُستاد بارزین شرفینه، صابر ادبی انجمنی‌نین طرفیندن بیر طنطنه‌لی ییغیینجاق قوُرولدو.  بوُ ییغینجاقدا مختلف شاعر، یازیچی و ادیبلر چیخیش ائتدیلر. آشاغیداکی یازینی معاصر یازیچی و محقق دکتر مرتضی مجدفر ، همان مجلسده اوْخوموش و  حاضیر اوْلانلار‌ین آلقیشلارینی قازانمیشدیر . بوُ یازینی ایشیق سایتینا اؤزل اوْلاراق، حضورونوزا تقدیم ائدیریک.

شیدا؛ وورغون ژوُرنالیست
دکتر مرتضی مجدفر

آرتش خیاوانیندان ساعات قاباغینا یئتیشیرکن، سوْلا دؤندوم. دایانمادان خیاوانین اوْ طرفینه کئچدیم و ایللر بوْیو تبریز شهریمیزین مدنیت تمثیلچیسی اوْلان، تربیت خیاوانینا گیردیم. تربیت خیاوانینداکی چاپخانالار، هم ده شوشه‌گرخانا آغزینداکی سابقه‌لی کیتاب ائولری، بوُ خیاوانی کیتاب، کاغیذ و روزنامه – مجلّه قوْخوسو ایله دوْلدورور و اینسانین حال‌- هاواسینی، محمدعلی‌خان تربیت کیمی، دوشونجه‌لی عالیم‌لرین یاشاییش گونلری ایله دگیشیر. دوز دورکی نئچه ایل‌ دیر خیاوانداکی گلین پار – پالتاری ساتان ماغازالار، باهالی و تبریزه لاییق اوْلان باشماقچی دوکانلار، هم ده نئچه‌- نئچه سوُسلو- پوُسلو بوُتیک‌لرین سایی گونو – گوندن آرتیر و آرتماقدا دیر، آنجاق تربیت، منجه هله‌ده مدنیت خیاوانی دیر.

تربیتین آرالاریندا اوْلان بیر کوچه‌یه چاتدیم. بوُ کوچه و اوْنون همان اوللرینده قرار تاپان چاپخانا و ایکینجی قاتینداکی بالاجا دفتر، منه چوْخ تانیش دیر. نئچه ایلدیر تبریزدن آیریلمیشسامدا، بوُ دفتر منیم اومید ائولریمدن بیری دیر. قاباقلار، 1360- نجی ایللرده، دفتر، چاپخانادان آیریلارکن، بازار آغزینداکی پاساژلارین بیری‌نین یوخاری قاتینا گئتدی. آنجاق یئنه ‌ده، اؤز یئرینه قاییتدی.

مهر آییندان اوْن گون کئچمگه باخمایاراق، تبریزین سازاقلاری باشلاییب‌دیر. سحر ائرته‌دیر. بیر آز اوشودویومه گؤره، بینانین ایچریسینه گیررکن، ایستی جانیما سینیر و صوُراتلاریم قیزارماغا باشلاییر. بوُ دوُر، بیر نئچه پیلله‌نی آرخادا قوْیوب، یوُخاری قاتا چاتسام، یئنه‌ده اوْنلا گؤروشه‌جگم. اوْ 55 ایل دیر تربیت خیاوانیندا بیر ایشچی کیمی ایشلمکده، بیر عائیله کیشی‌سی کیمی اوْیان– بوُیانا گئتمکده، بیر عالیم و یازیچی کیمی یازیب- یاراتماقدا و بیر ژوُرنالیست کیمی چالیشماقدادیر. اوْ، نئچه ایل قاباق، روزگارین چتین گونلرینده، رسمی صورتده یازیب- یاراتماقدان منع اوْلدوغونا گؤره، ائله همین تربیت خیاوانیندا قصابلیق ایشی ایله ده مشغول اوْلموش، یارادیجیلیغینا داوام وئررکن، حلال چؤره‌ک آردینجا قاچمیشدیر.

مهر آیی‌نین اوْنونجو گونو دور.  بوُ گون آتامین اؤلوموندن اوْن بیر گون کئچیر. 1380 – نجی ایلین شهریور آیی‌نین اوْتوزوندا، آتامی اَلدن وئردیک. تهراندا اوْنا بیر نئچه‌ یاس مراسیمی قوُردوقدان سوْنرا، فامئل و یار – یولداشلاری بئله قرارلاشدیلار کی اوْنون دوْغولدوغو، بوْیا- باشا چاتدیغی و آدی دیللره دوشدویو شَهَر، تبریزه قاییدیب، بوُرادا دا بیر یاس مراسیمی کئچیره‌ک. بوُ گون بوُرایا گلمگیمدن منظور، آتامین اؤلوم خبرینی اوْنا وئریب، اوْنلا دانیشماقدیر.

قاپی یاریم آچیقدیر. عینکی گؤزونده دیر. همیشه کی کیمی یازماقدادیر. قاپی‌نین آچیق یئریندن کامیل صورتده اوْنو گؤرمک مومکون دور. ایچری گیرمکدن چکینیر و اؤزومله دوشونمکده‌یم. اوْن بیر گوندن سوْنرا، آتامین اؤلومونو هله‌ده منیمسه‌یه بیلمه‌میشیک. اوْ، آتاملا دوْست‌ایدی. هر ایکیسی‌ده، میللی حکومت دؤورونده، شاعرلر مجلسی‌نین گنج عضولریندن ایمیشلر. هر ایکیسی، ایللر بوْیو مبارزه آپارمیش و چتینلیک‌لر چکمیشدیرلر. هر ایکیسی، واختیله قصابلیق ائتمیش، بوُ ایشله برابر یازیب- یاراتمیشدیلار.

قاپینی دؤیوب، ایچری گیریب، اوُستادی سلاملاییرام. ایند‌ییه قَدَر، دفعه‌لرله تبریزه گئدن واخت‌لار، حتماً اوْنون یانینا گلیب، اؤزومون یازیلاریمدان، هم ده آتامین شعرلریندن، بیر قالاق میزی‌نین اوستونه آغناتمیشام. یادیمدادیر 1364- نجو ایلدن اوچ دؤرد ایل سوْنرالارا قَدَر، محاربه ایللری‌نین قیزغین گونلرینده، اوُستاد، مندن و آتامدان، یوزه یاخین مطلب چاپ ائتدیردی.

منی گؤررکن، آیاغا دوُرور. اَلینی منه طرف اوُزالداراق، منی قوُجاقلاییر: «آللاه آتاوا رحمت ائله‌سین. اوزوم قارا اوْلدو؛ اوْنون ناخوش اوْلدوغو گونلرده تهرانا گله بیلمه‌دیم …» باشقا سؤزلرینی ائشیتمیرم. ائله‌بیل آتامین اؤلوموندن خبری‌وار. تشکر ائدیرم و تبریزه گلمگ سببی حاققیندا اوْنونلا دانیشیرام: « عائیله و آتامین یار-‌یوْلداشلاری ایله بئله قرارا گلدیک کی تبریزده ده بیر مراسیم قوُراق. بوُرایا گلدیم بوُ خبری سیزه چاتدیریم و خواهیش ائدیم آتامین اؤلوم خبرینی، هم‌ده ییغینجاغین گونونو، فروغ آزادی دا درج ائده‌سینیز …»

سؤزومو کسیر و سوْرغو وئریر:« آتان هاچان مرحوم اوْلدو؟! » بئله ظن ائدیرم کی خبری یوْخدور و منی قارا پالتارلا گؤردویو، هم‌ده آتامین ناخوش اوْلدوعونو بیلدیگی اوچون، گؤروشوموز منه تسلیت وئرمکله باشلامیشدیر. سوْروشدوغو سوْرغونو، شهریور آیی‌نین اوْتوزونو دئمکله جاواب وئریرم. اوُجا سسله، آغزینی آشاغی طبقه‌یه توُتاراق، دئییر. « رحیم‌آغا ! زحمت اوْلماسا 31 شهریور نمره‌سیندن، منیم اوچون بئش- آلتی دانا یوْللایین اوسته…»

روزنامه‌لر سرعتله چاتیر. اوْنلارین بیری‌نین صحیفه‌لرینی واراقلاییر و آذری صحیفه‌سینه چاتیر. صحیفه‌نین اوستونده، سوْل طرفده یازیلیب: “توْپلایان یحیی شیدا”. بوُ اوچ کلمه، اوتوز ایل، تقریباً هر گون بوُ روزنامه‌نین بوُ حیصه‌سینده درج اوْلوندو. ساده حسابلا دئسک: دوْققوز‌مین صحیفه تورکجه یازیلار، شعرلر، تدقیقی مقاله‌لر و شفاهی ادبیاتیمیزین نمونه‌لری.

صحیفه‌نین ساغ سوُتونونو منه گؤستریر: مبارز و یوْرولماز شاعر غلامرضا مجدفر، ابدیته قوْوشدو و هؤنکورتو ایله دئییر: “سیز جاوانلار دوْستلوقدان نه بیلیرسینیز؟ اوْ منیم دوْستوم ایدی. نئچه ایل بیرگه ایشله‌دیک، بیرگه چالیشدیق…”

اوُستاد شیدا دانیشیر و من فیکیرلشمکده‌یم. ایللر دیر تعلیم- تربیه ایشلریمله برابر، بیر ژوُرنالیست کیمی‌ ده چالیشمیشام. آللاها شوکور اوْلسون، اعتبارلی غزته‌لر، هم ده اؤز دیلیمیزده یاییلان بیر چوْخ نشریه‌لرله یاردیمچیلیق ائتمیشم. آز- چوْخ ژوُرنالیسم علمی‌نین اصوللاری ایله ده تانیشلیغیم‌ وار. خبر یازماقدا اوچ اصله اشاره ائدیرلر: سرعت، دقت و کیفیت. منیم آتام، شهریور آیی‌نین اوْتوزوندا سحر واختی اؤلدو.

اوْنو قوُیلاییب، ائوه دؤنونجه، ساعات ایکینی کئچدی. روزنامه‌لرده، صاباحکی نمره‌نین مطلب‌لری، خصوصیله غیرخبری مطلب‌لر، اوْ جمله‌دن آذری صحیفه‌سی، زامانا تابع اوْلمالیدیرلار. بئله اوْلماسا، روزنامه‌ واختیندا بوُراخیلماز. اوُستاد شیدا، قدرتلی شاعر، یازیچی و کیتابچی اوْلدوقدان علاوه، صاحیب سبک بیر ژوُرنالیست کیمی اؤزونو ائلیمیزه تانیتدیرمیشدی. اوْ، 1380- نجی ایلین شهریور آیی‌نین اوْتوز‌بیرینده چیخان آذری صحیفه‌سینده، 500 کلمه دن آرتیق اوْلان بیر ادبی- تحلیلی مطلب‌له، آتامین اؤلوم خبرینی وئرمیش، اوْنون حیاتینی آراشدیرمیش و شعرلریندن نمونه گتیرمیشدیر. بیز بوُ خبرده، هم سرعتی، هم ده دقتله- کیفیتی آیدینجاسینا گؤروروک.

اوُستاد شیدا، 1380- دان سوْنرا، آرتیق اوْن ایل‌ده یا‌شادی. بئله‌لیکله اوْنون ادبی فعالیت‌لری‌نین قیراغیندا، 65 ایل تأثیر بوُراخان ژوُرنالیستی چالیشمالاردان دا یاد ائتمه‌لییک. اوْ، بیزیم ائلیمیزین بؤیوک ژورنالیستی‌دیر و یئری واردیر کی اوْنون هیکلینی، تبریزین تربیت خیاوانیندا، ائلیمیزین و دیلیمیزین اوُغروندا یوْرولمادان چالیشان بیر تمثیلچی کیمی برپا ائده‌ک. بوُ ایشی تبریز بلدیه‌سی گؤرمه‌سه‌ده، آذربایجان یازیچی و شاعرلری، اوره‌ک دوْلوسو دوُیغو و سئوگی ایله، اؤز هزینه‌لری ایله گؤره‌جکلر. روُحو شاد و آذری صحیفه‌سینده دوزولن حرف‌لرین ساییسی ایله برابر، آللاه تعالانین مغفرتی اوْنا نصیب اوْلسون.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *