شمعدانی چیچک‌لریمین رنگ دَییشمهسینین گوندم اولدوغو، حتی بو خبرین مدیادا بمبا کیمی پارتلاماسی‌نین سببی ژورنالیست دوستوم صبا اولدو. صبا رنگلری دَییشیلمیش شمعدانی‌لاریمین شکیلینی اینستاگرام پئیجینده پایلاشیب، منی ائتیکتلمه‌سه ایدی، عؤمور بویو زیتون رنگینه دؤنوشموش شمعدانی‌لاریملا باش-باشا قالیب، تورپاقدان منه پای وئریلن سئوگیدن لذت آلاجاقدیم، اما نه یازیق کی صبانین پایلاشدیغی شکیل، تورپاغین منه پای وئردیگی سئوگی لذتینه هؤوشنه توخومو سَپدی.
دفعه‌لرجه شمعدانی‌لاریمین شکیلینی پئیجیندن قالدیرماغی صبادان خواهیش ائتسم ده، اونلارین سایه‌سینده فالور سایی‌سی گونو-گوندن آرتدیغی اوچون خواهیشیمه قارشی چیخدی. ایندیسه اینستاگرامدان منه گؤندریلن سایسیز-حسابسیز مئساژلاری اوخویاراق اوره‌ییمه قورخو دامیر، حیاتیمین ان بؤیوک سیرّی‌نین آشکار اولماسیمدان قورخورام.
شمعدانی‌لاریمین رنگ دَییشیمی اینستاگرام پئیج‌لرینه محدودلاشمادی، اکینچی‌لیک ژورناللارینین خبر تیترلرینه بئله چاتدی.
صبانین اصراریلا بو گون «باغدارلیق علم‌لری» ژورنالی‌نین عکاس و مخبری شمعدانی‌لار حاقیندا بیر رپرتاژ حاضیرلاماق اوچون ائویمه گله‌جکلریندن دولایی، یئنه ده هؤوشنه اوخ دَییمش بیر قوش کیمی اوره‌ییمین باشیندا یووا سالیب.
شمعدانی‌لاریمین چیچک‌لرینین عطری ده رنگی کیمی دَییشیلیب، صبا بو عطیرین کیمه عایید اولدوغوندان خبردار اولسایدی، دونیایا جار چکردی. دفعه‌لرجه رپرتاژ وئرمه‌یه قارشی چیخسام دا، صبا سؤزونو یئریتدی، سونوندا یاریم‌ساعاتلیق، دانیشیق‌سیز و یالنیز شمعدانی‌لاردان شکیل چکمه‌یه راضی اولدوغومو سؤیله‌دیگیمده دئدی: «سن ده بیزه ساموئل بئکت اداسی چیخارما گؤراخ!»۱
«اولمایا بئکت ده سیرّلارینین اورتایا چیخماسیندان قورخدوغو اوچون دانیشیق‌سیز بیر رپرتاژ وئرمیشدی»، دئمک ایسته‌سم ده، دیلیمی دیشله‌ییب، سوسدوم. صبا، تلفون آرخاسیندا بیرباشا دانیشیب، رپرتاژین دانیشیقلی اولماسی اوچون منی اقناع ائتمه‌یه چالیشارکن، ندنسه بئکت‌ین نوبل مکافاتی رپرتاژینداکی سیر-صفتی، دونوق و سرت باخیشی، ماوی‌یه چالار گیله‌لری عاغلیما تاخیلدی. اما منیم حیاتیمین ان بؤیوک سیرّی ماوی‌یه چالار دئییلدی، زیتون رنگینه چالار گیله‌لر ایدی.
هر شئ اوچ ایل اؤنجه زیتون‌گؤزلوم ایله بیرلیکده پروین‌ین2 ائوینه گئتدیگیمیز گون باشلادی. قیرخ ایلدن سونرا امریکادان اؤلکه‌یه گئری قاییتمیش زیتون‌گؤزلوم یئنیدن منی تاپمیشدی و ایللر بویو ایچیمیزده گؤمدویوموز سئوگی ایسه یئنیدن جوجرمه‌یه باشلامیشدی. آرا-سیرا بیرلیکده تاریخی مکانلارا گئدیب، بیربیریمیزین وارلیغیندان، هم ده بیزه بوراخیلمیش میراثدان لذت آلیردیق. او گون بیرلیکده قاپیدان ایچریه آیاق قویدوغوموزدا قاجار دؤنمینده تیکیلمیش کرپیچ بینانین حیطینده‌کی آلما آغاجی‌نین چیچیک‌لرینه گؤزوم ساتاشینجا، ندنسه او آن دویغولاریمین آلما چیچه‌یینه بنزه‌دیگی عاغلیما گلدی. دئدیم: «ایندی باشا دوشورم کئچمیش قیرخ ایلده سهو یئرده دایانمیشدیم. قیرخ ایل بویو حیات دایره‌سی‌نین مرکزینده دایاندیغیم گونلر اؤزومدن باشقا هر کسی دوشوندویوم اوچون اؤز دویغولاریمی آلقیلاماغی اونوتموشدوم. بو آلما چیچکلرینی گؤرونجه ندنسه او دایره ایچینده‌کی مرکزین ان یانلیش یئر اولدوغونو باشا دوشدوم.»
زیتون گیله‌لریله اوزومه زیلله‌نیب، دئدی: «اولمایا ریاضی‌دان اولوبسان منیم خبریم یوخدور!»
منسه اونون پارلایان گیله‌لرینین مرکزینده اؤزومون نئچه قات کیچیلمیشینی گؤرونجه گوله-گوله دئدیم: «مرکزدن قاچماق اولماسا دا، یئر دییشدیرمک اولار، مثلا حیاتین مرکزیندن قوپوب، بیر زیتون گیله‌سی‌نین مرکزینه دوشمک امکانسیز دئییل.»
یاغمورلوغونون3 جیبیندن چیخارتدیغی پاکاتدان بیر گیله پاپروز آییردی. پاپروزو دوداغینین بوجاغینا قویوب، اؤزونون نئچه قات کیچیلمیشینی منیم گیله‌لریمده آختاریر کیمی گؤزومه زیلله‌ندی. پاپروزونو آلیشدیرمادان اؤنجه الینده‌کی فندک ایله پیلله‌کانین کناریندا دایانمیش پروین‌ین گونش آلتیندا پار-پار پارلایان ساریمتیل هئیکلینه اشاره ائدرک دئدی: «سنجه پروین ده حیاتی‌نین مرکزینده دایانان بیر قادین ایمیش؟»
اونون هر زامان پالتاریندان قالخان بلوشانل4 عطرینین اییسینی کؤکسومه چکیب، درحال دئدیم: «پروین، اؤزونه مخصوص بیر مرکزه صاحیب اولان قادین دئییلمیش، منجه پروین اری‌نین چتری آلتیندان قاچیب، آتاسی‌نین چتری آلتینا سیغینمیشدی.»
زیتون‌گؤزلوم پاپروزونو آلیشدیراندان سونرا الیمدن توتوب، بیرلیکده بینایا ساری آددیملایاراق الی‌نین ایستیسی الیمه، بلوشانل عطری قاریشیملی پاپروز توستوسو ایسه جییرلریمه دولدو. او ایسه یئنه پاپروزونو دوداقلاری آراسینا قویوب، توستوسونو ایچینه چکیب، دئدی: «اورتاق حیاتدا هر اینسانی بیر دایره حسابلاساق، بیربیریله کَسیشَن5 ایکی دایره‌نین بوشلوغو منجه یاشاماق اوچون ان دوغرو یئردیر. اما مرکز بیز اینسانلار اوچون هر زامان وسوسه‌لی بیر یئر اولوب.»
«سنجه او کَسیشَن یئرین مرکزی یوخدورمو؟»
قاشلارینی یوخاری چکدی: «بللی‌دیر قیرخ ایل مرکزده دایانماق سنی پئشه‌کار بیر فلسفه قوروجوسونا چئویریب!»
بیز حیاتین قالماقالیندان اوزاق، بیر-ایکی ساعات دینج و دولودوزگون سئوگی آنلاری یاشاماغا گلمیشدیک پروین‌ین ائوینه. اونون اوچون فلسفه قورماغی بوشلادیم. بیرلیکده آلما آغاجی‌نین آلتیندان کئچرکن چؤهرایی‌یا چالار چیچک‌لری گؤستره‌رک، دئدیم: «حیف کی بیر ایکی گون سونرا بو چیچک‌لر سولاجاق. اما منیم ائیوانیمداکی شمعدانی‌لاریم آللاهین دؤرد فصیلینده بئله چیچک‌دن بوشالمازلار.»
بارماق بویدا قالمیش پاپروزونا یئنه درین بیر قوللاب ویردی. بو سفر توستونون بیر چکیمینی هاوایا اوفله‌ییب، پاپروزون کؤتویونو ایسه بارماقلاری آراسیندا ازه‌رک دئدی: «منجه حیات دایره یوخ، دؤردبوجاقلی اولمالیدیر، دؤرد فصیل کیمی، اگر بیزیم ده دؤرد بوجاقدان حیاتا باخماق باجاریغیمیز اولورسا، هر فصیلین اؤزللیکلرینی آلقیلاماغا گوجوموز چاتارسا، حیاتین دا چیچک‌لری سنین شمعدانی‌لارین کیمی هئچ زامان سولماز، ایللاه اؤلوم قاپیمیزی چالانا قدر.»
گوله‌گوله دئدیم: «کیم فلسفه قورماقدا پئشه‌کاردی، سن یا من؟»
دوداغینی قاچیردیب، پاپروزونون کؤتویونو منه گؤستریب، سونرا یاغمورلوغونون جیبینه قویاراق دئدی: «سن، منیم عادت‌لریمه ال آپاردیغیندان خبرین وار‌می؟ اَللی‌بئش ایل بویو پاپروزومون کؤتویونو یئره آتمیشدیم اما سن منی بیر دفعه اویارینجا، سؤزه باخان اوشاق کیمی داها پاپروز کؤتویونو یئره آتمیرام.»
پروین‌ین هئیکلی‌نین کنارینداکی پیلله‌لردن یوخاری قالخاراق دئدیم: «بو اؤلکه‌ده ال آپارماق چوخ عادی بیر ایش‌دی، ویروس کیمی یوخاریدان آشاغییا داراشیب. اما ال آپارماغین دوغرو- یانلیشی وار. دئمک من دوغرو یولدا سنین یانلیش عادتینه ال آپارمیشام. بو هئیکله دقت‌نن باخسان پروینه ده ال آپاردیقلارینی گؤره‌جکسن.»
آیاق ساخلاییب، دقت‌له هئیکله باخدی: «بو کی پروین‌ین اؤزودو.»
«پروین‌دی، اما ساچینا ال آپاریلیب، باشینا چارقاد سالینیب.»
منیم سؤزومه بیردن بیره قاهقاه چکدی: «قیز، ایندی امریکادا اینسان جسدینه بئله ال آپاریلیر، هاندا قالسین هئیکل. بونلاری بوش وئر، گل پروین خانیمین آیاق ایزلرینه آیاق قویماغی زئرزمی‌دن باشلایاق.»
زئرزمی‌نین شاه‌عابباسی طاغلاری، عناب رنگینه چالار کرپیچ‌لری ایکیمیزی ده رئال حیاتدان قوپاریب، پروین‌ین یاشادیغی زامانا آپاردی. ایکیمیز ده پروین‌ین آیاق ایزلرینه آیاق قویورموش کیمی سایقی و حؤرمت‌له آددیم آتیردیق. ائوین دیب-بوجاغینی گزیرکن سوروشدوم: «سن بیر آن اؤنجه، امریکادا اینسان جسدینه ده ال آپاریرلار کیمی بیر سؤز دئدیگینده نه‌یی قصد ائدیردین؟»
«امریکادا منیم بیر اکینچی دوستوم وار. ائشی‌نین جسدیندن کمپوست دوزلدیب، قادین‌ین سئودیگی چیچک‌لری او کمپوست قاریشیمی تورپاقدا اکیب. عمومیتده هر جسددن بیر مترمکعب کمپوست الده ائدیلیر. امریکانین بعضی ایالت‌لرینده بو ایش قانون کیمی قید اولونوب.»
بیر آن اونون سویوق‌قانلی‌لیقلا کمپوست و جسددن دانیشماغی جانیما تیترتمه سالدی. دئدیم :«هئچ ده رمانتیک دئییل!»
او ایسه دایانیب، زیتون گیله‌لرینی گؤزومه زیله‌دی: «منجه بیر عالیم اکینچی‌نین سئوگیسینه گؤستردیگی رمانتیزم بونون کیمی اولمالیدیر.»
نیشخند ایله دئدیم «اولمایا سن ده‌می اونون کیمی عالیم اکینچی‌‌لرین جرگه‌سینده یئر آلیرسان!»
دوداغینی قاچیردیب، زئرزمی هئره‌لرینده چیچک‌لنمیش چؤهرایی شمعدانی‌لاری گؤستره‌رک هئره‌یه ساری گئتدی. منسه سؤزومون آردینی توتمادان زئرزمی‌ده دوزولموش اشیالارا ساری گئتدیم.
پروین‌ین ائویندن چیخمادان اؤنجه حیطده‌کی آلما آغاجی‌نین یانیندا دایانیب، یاغمورلوق آلتیندان گئیدیگی کؤینه‌یینین یاخاسینی آچیب، گؤستره‌رک دئدی: «بعضی خاصیت‌لریمه ال آپارسان دا، آنامدان منه میراث قالمیش بو پیس خاصیتیمه ال آپارانماییبسان. آنام همیشه دئیردی: گول قلمی اوغورلوق اولونجا گولداندا یاخشی کؤک سالار. سن ده پروین‌دن اوغورلادیغیم قلم‌لری اوره‌یمین باشیندان دریب، شمعدانی کولکسیونونا آرتیرا بیلرسن.»
قلب جراحلیغیندان دولایی تیکیلمیش سینه قفسی‌نین ساغ-سولونداکی شمعدانی قلم‌لرینی گؤرونجه بو دفعه من قاهقاهایلا گولدوم. او ایسه دئدی: «امریکادا اکینچی‌لیک علمی اوخویان گونلر قیرخ حرامی‌لره تای ایشیم اویان-بویاندان گول اوغورلویوب، بئجرتمک اولموشدو.»
قلم‌لری اونون کؤکسوندن آلاراق بارماقلاریم سینه قفسی‌نین یارا ایزینه توخوناندا پؤرتوشدویومو حیس ائتدیم. شمعدانی قلم‌لرینی چانتاما قویاراق دئدیم: «من اکینچی‌لیک علمیندن باش چیخمارماسام دا، سن اوردا اکینچی‌لیک علمی اوخویان ایللر منیم ده ایشیم بوردا شمعدانی بئجرتمک اولموشدو، قیرخ ایلدیر هله ده بو ایش دوام ائدیر.»
«بیر گون خبرسیز، قرارسیز سنین شمعدانی‌لاریوی گؤرمه‌یه گله‌جم.» دئدی.
«بوتون علم‌لرین فرقلی قوللاری وار، سنین اوخودوغون او اکینچی‌لیک علمینده ده شمعدانی بئجرتمک کیمی اؤزل بیر علمی قول وار‌می؟»
منیم سوالیمدان تعجب ائتمیش کیمی قاشلارینی چاتدی: «شمعدانی بئجرتمک اوچون اؤزل بیر قول اولدوغوندان خبریم یوخدور اما شمعدانی بئجرتمک ده فلوری‌کالچیر6 ساحه‌سی‌نین بیر قولو ساییلا بیلر. امریکادا بعضی ائولرین باخچالاریندا دا شمعدانی اکیلیر. علمی آدی پلرگونیوم7 اولسا دا، خالق آراسی گرانیوم8 دئییلیر.»
«شمعدانی، ساردونیا9 یا دا سن دئدیگین گرانیوم کیمی آدلارا باخمایاراق، شمعدانی‌نین آدیندان چوخ، معنوی آنلامی منیم اوچون اؤنملی‌دیر. منجه غرب خالقی بیزیم کیمی اونون معنوی آنلامینی باشا دوشمز.»
یئنه زیتون گیله‌لرینی گؤزومه تیکدی: «دئیه‌سن شمعدانی‌نین معنوی آنلامینی سنین بیر آن اؤنجه دئدیگین او قیرخ ایلده آختارمالییام.»
ندنسه اونون سؤزونو ائشیدینجه یاناقلاریمین پؤرتوشمه‌سی‌نین آرتدیغینی حیس ائتدیب، گؤزومو گؤزوندن قاچیرتدیم. او ایسه گوله-گوله دئدی: «بلبل آهسته به گل گفت شبی که مرا از تو تمنایی هست» ۱۰
سونرا آرتیردی: «ایندی بوشونا گؤزلمه، شمعدانی‌لارینی گؤرمه‌یه گلجه‌ییم گون او تمنانین نه اولدوغونو سنه آچیقلایاجاغام.»
قاپی‌نین زنگ سسینه دیسکینیرم. ندنسه بیر آن پروین‌ین ائویندن قوپوب، اؤز ائویمین ائیوانینا چیرپیلمیش کیمی اولورام. چالینان زنگ‌ین خبرسیز-قرارسیز بیر زنگ اولمادیغینا باخمایاراق، اوره‌یمین باشینداکی اوخ دَییمیش قوش قاناد چالیر. قاپی‌نین زنگی یئنیدن چالینیر. هؤوشنه‌می یاتیرتماق اوچون پروین‌ین ائویندن اوغورلانمیش شمعدانی‌نین عطرینی کؤکسومه چکیب، آستاجا پیلله‌لردن ائنیب، گؤی-گؤیرتی کردی‌لری‌نین آراسینداکی داش دؤشمه‌دن قاپییا ساری گئدیرم. رپرتاژ سیراسیندا دیوار دیبینده‌کی بوش کردی‌یه باخماماق اوچون اؤزومه سؤز وئرسم ده، بیر آنلیق بوش کردی‌یه گؤزوم ساتاشیر. قاپینی آچینجا صبا بوینوما ساریلیب، اونونلا گلن جوانلارین«باغدارلیق علمی» درگیسینین ژورنالیست‌لرینی منه تانیتدیریر. منسه هؤوشنه‌دن نه ائده‌جه‌ییمی اونودموش کیمی‌ام. صبا ال-آیاغیمی ایتیردیگیمی گؤرونجه دئییر: «اولمایا شمعدانی‌لاریوی بیزه گؤسترمکدن واز‌می کئچیبسن!»
قاپی اؤنوندن کنارا چکیلیرم. ژورنالیست‌لر صبا ایله بیرلیکده ایچری کئچیرلر. بوینوندان دوربون آسلایان ژورنالیست ائیوانین اؤنونده حیرانلیقلا شمعدانی‌لارا باخاراق دئییر: «عجب! دئمک زیتون رنگلی شمعدانی‌لارین حقیقتی وار ایمیش، بیر یوخ، ایکی یوخ، ائیوانداکی بوتون گولدانلارین چیچک‌لری زیتون رنگینه چالیر.»
بئل چانتاسینی چیینیندن آسلایان او بیری ژورنالیست دئییر: «خارق‌العاده‌دیر!»
صبا اؤدول قازانمیش سئوینجک بیر لحن ایله دئییر: «دئمه‌دیم مش12 باغلامایین! ایندی منیم پایلاشدیغیم شکیل‌لرین فوتوشاپ اولمادیغینا ایناندینیزمی؟»
ژورنالیست‌لر مندن اؤنجه ائیوانین پیلله‌لریندن یوخاری قالخیرلار. ائیوانداکی میز- صندلی گؤستریب، چای گتیرمک اوچون ایچری کئچیرم. صبا آرخامجا گلیب، رپرتاژین دانیشیقلی اولماسی اوچون بیر داها خواهیش ائدیر. ناراضی‌لیغیمی گؤسترمک اوچون دینمز-دانیشماز صبانین گؤزلرینین ایچینه باخیب، سونرا بیر سؤز دئمه‌دن امرودی استکانلارا چای سؤزوزم. صبا ایسه اصرار ائتمکدن ال چکیر.
اوچ ایل اؤنجه زیتون‌گؤزلوم ده شمعدانی‌لاریمی گؤرمه‌یه گلن گون امرودی استکانلارا چای سوزموشدوم. حتی بیر آن بئله زیتون‌گؤزلومدن آیریلماییم دئیه، چایدانی دا استکانلارین کناریندا مژمه‌یی ایچینه قویوب، ائیوانا آپارمیشدیم.
عکاس ژورنالیست، زیتون‌گؤزلومون او گون ایلشدیگی صندلده ایلشیب. منی گؤرجک دوربونو منه ساری توتور. مژمه‌یی الیمده، آیاق ساخلاییرام. صبانین قولاغینا پیچیلداییرام: «من یالنیز شمعدانی‌لاردان شکیل چکمه‌یه اذن وئرمیشم.»
صبا اؤنومه کئچیب، اونونلا دانیشیر. چای مژمه‌ییسینی میز اوزرینه قویوب، ژورنالیست‌لرین قارشیسیندا اوتورورام. یان صندلده ایلشن ژورنالیست رکوردری چانتاسیندان چیخاریب، میز اوزرینه قویور.
عکاس ژورنالیست سوروشور: «ندن باشقا چیچک‌لر یوخ، یالنیز شمعدانی بئجردیرسیز؟ بونون اؤزل بیر سسبی‌می وار؟»
زیتون‌گؤزلوم ده بیر ائیوان دولو رنگ به رنگ شمعدانینی گؤرونجه تعجب‌له همین سوالی سوروشموشدو. عکاس ژورنالیستین جوابیندا دوداغیمی قاچیردیب، سوسماغی ترجیح ائتسم ده، زیتون‌گؤزلومون سوالینا جواب وئرمیشدیم: «قیرخ ایل بویو سنین گئری دؤنه‌جه‌یینه ایناندیغیم اوچون شمعدانی بئجرتمیشم!»
او بیریسی ژورنالیست دئییر: «دانیشیقلاریزین درگیمیزده چاپ اولمایاجاغینا سؤز وئریرم. شمعدانی‌لارین رنگ دییشیمی‌نین سببینی یالنیز اؤز ماراغیم اوچون سوروشورام. سس فایلینی دا یالنیز شخصی آرشیویمده ساخلایاجاغام.»
یئنه سوسورام. ژورنالیست ایسه آرتیریر: «من فلوری‌کالچیر ساحه‌سینده تحصیل ائتمیشم و ژنتیکی ال آپارماقلا باغلی چوخلو آراشدیرمالاریم اولوب، اونون اوچون شمعدانی‌لارین ژنتیک‌لرینه نئجه ال آپاردیغینیز منی چوخ ماراقلاندیریر. سیزین تجربه‌نی باشقا چیچک‌لرده ده قوللانساق، فلوری‌کالچر ساحه‌سینده بؤیوک دَییشیم‌لره شاهید اولا بیلریک.»
جوان ژورنالیست منی دانیشماغا اقناع ائتمک اوچون میز اوزرینه دیرسکله‌نه‌رک آراشدیرمالاریندان دانیشارکن بیر آن بلوشانل عطیری‌نین اییسی بورناما دولور. اوره‌ییمین باشینداکی اوخ دَیمیش قوش یئنه قاناد چالیر. عاغلیم زیتون‌گؤزلومون گلدیگی گونه اوچور.
زیتون‌گؤزلوم استکانی میز اوزرینه قویاراق دئدی: «هه، چاییمزی ایچدیک، ایندی نوبه چاتدی پروین‌ین حیطینده عاغلیما گلن تمنایا؟»
سوسدوم. اؤزلویومده یقینه یاخین اولان تخمینیم، قیرخ ایلدن سونرا منیم‌له ائولنمک کیمی بیر تمناسی اولا بیلردی دئیه، دوشونموشدوم. او ایسه آرتیردی: «سنجه اینسان ابدی‌لیک و اؤلمزلییه چاتا بیلر‌می؟»
ائولنمک سؤزونو اوندان ائشیتمه‌دیگیم اوچون بیر آن غروروم زده‌لنمیش کیمی اولسا دا، اؤزومو اله آلماغا چالیشاراق دئدیم: «سنجه ایلانین دری دَییشمهسینین سببی نه اولا بیلر؟»
نه دئدیگیمی باشا دوشمه‌میش کیمی زیتون گیله‌لرینی گؤزومه تیکدی: «اولمایا سن ده زئولوژی12 علمینده تحصیل آلیبسان منیم خبریم یوخدور!»
سرت بیر لحن ایله دئدیم: «میفیک ایناج‌لارا گؤره گیل‌گمیش‌ین چوخ چتین‌لیکده الده ائتدیگی اؤلمزلیک بیتگی‌سینی بیر ایلان یئییب، اونون اوچون ایلانلار دری دییشدیررلر. اما اینسانا گلینجه، چوخ نادیر اینسانین مادی- معنوی اثری ابدی‌لیک مقامینی اونا باغیشلاسا دا، ابدی‌لیک و اؤلمزلیک بیزیم کیمی اینسانلارین پایی اولا بیلمز. منیم کیمی عادی بیر اینسانا حیات، آنا بطنیندن سون قاپییا گئدن بیر یولدور.»
گوله-گوله دئدی: «اعتراف ائله‌ییرم فلسفه قورماقدا من سنین جولو بارماغینا چاتا بیلمرم، اما بو گونون اکینچی‌لیک علمی اینسانی تورپاقدا اؤلمز بیر وضعیته چاتدیرا بیلیر. یادیندا پروین‌ین ائوینده امریکالی اکینچی دوستوم حاقیندا سنه نه دئدیم؟»
عکاس ژورنالیستین سسی قولاغیما دولونجا یئنه کئچمیشدن قوپموش اولورام. گؤزومو اونون آغزینا تیکیرم.
«صبانین دئدیگینه گؤره شمعدانی‌لاردان شکیل چکه بیلریک اما یئنه ده سیزدن اذن ایسته‌ییرم.»
شکیل چکمه‌یینه اذن وئردیغیمی تبسم ایله گؤستریرم. ژورنالیست ایسه الینده‌کی بوش استکانی نعلبکی‌یه قایتاریب، آیاغا قالخیر. دینمز-دانیشماز اونون حرکاتینی تعقیب ائدیرم. او ایسه پروین‌ین ائویندن اوغورلانمیش شمعدانی‌نین زیتون رنگلی چیچک‌لرینین عطرینی کؤکسونه چکرک دئییر: «نرمال شمعدانی‌لارین تورشاچالار بیر اییی اولار، اما بو شمعدانی‌نین بام-باشقا بیر اییسی وار.»
اوره‌ییمین باشینداکی قانادی قیریلمیش قوش یئنه تلاطومه دوشور. یان صندلده ایلشمیش، بلوشانل عطری قوخویان ژورنالیست دئییر: «اجازه وئرین سیزدن بیر سوال سوروشوم. هن-یوخ جوابینی باشینیزین اشاره‌سی ایله گؤسترسه‌نیز، منیم اوچون یئترلی اولار. سیز بو شمعدانی‌لارین پیگمانتینا13 ال آپاریبسینیز‌می؟»
نه هن دئییرم نه یوخ. رپرتاژ سیراسی دیوار دیبینده‌کی کردی‌یه باخماماق اوچون اؤزومه سؤز وئرسم ده، اراده‌سیز باخیشیم دیوار دیبینده‌کی کردی‌یه تیکیلیر. بیر آن ژورنالیستین باخیشیمی تعقیب ائتدیگینی باشا دوشوب، درحال کردی‌دن اوز چئویریب، صبایا باخیرام. او ایسه لال باخیشیملا نه دئدیگیمی آنلامیش کیمی دئییر: «دوستلار، سیزه قاباقجا دئمیشم دا، بکئت‌ین نوبل رپرتاژی نئجه، سیزین ده رپرتاژ ائله اولاجاق.»
عکاس دوربونو بیر آن اؤنجه ایله‌دیگی شمعدانی‌یه زوم ائدرک دئییر: «اما او رپرتاژدا بئکت‌ین ده تصویری وار. بیزیم ده رپرتاژ تماما اونون کیمی اولسا، شمعدانی‌لارین صاحیبی‌‌نین ده تصویری اولمالیدیر.»
صبا ایسه دئییر: «دوستلار، اویون‌پوزانلیغیمیز یوخدی، قاباقجا دئدییم کیمی یالنیز شمعدانی‌لاردان شکیل چکه بیلرسیز.»
کناریمدا ایلشن ژورنالیستین ال چکن گونو یوخدور. عینادجیلیقلا منی دانیشدیرماغا چالیشیر: «او بیری سوالیما جواب وئرمه‌دیز، باری بو سوالیما هن-یوخ جوابی وئرین. سیز کلروفیلی14 گوجلندیرن کودلاردان شمعدانی‌لارین تورپاغینا قاتیرسیز‌می؟»
یئنه سوسورام. ژورنالیست ایسه آیاغا قالخیب، یولداشینا ساری آددیملاییر. یانیمدان کئچرکن بلوشانل عطری بورنومدان ذهنیمین بوتون عصب‌لرینه یاییلیر. زیتون‌گؤزلوم یئنه ذهنیمین یوخاری باشیندا اوتورور.
«سن قبول ائتسن بیز ایکیمیز ده اؤلمز اولا بیلریک. جسدیمیز قبیرده چورویوب، قورد-قوشا یئم اولونجا، گولدانلاریمیزین چیچکلرینی بارلاندیرا بیلر، سن گؤیول وئرسن، آرامیزداکی سئوگی چیچک‌لریمیزین تورپاغیندا ابدی‌لشه بیلر.»
زیتون‌گؤزلومون سؤزلری ذهنیمده سس‌لنسه ده، ژورنالیستی گؤزومله تعقیب ائدیرم. او ایسه گولدانلارین کناریندا دایانیب دئییر: «سواللاریما جواب وئرمیسیز، باری اجازه وئرین اؤزوم تورپاغینی اینجه‌له‌ییم.»
یئنه سوسورام. ژورنالیست گولدانلارین بیریندن ایکی چیمدیک تورپاق گؤتوروب، اووجونا تؤکور. صبا ایسه منه اوز توتور: «لطفا بونا دا یوخ دئمه، تورپاغی یئمه‌یه‌جک کی!»
ژورنالیست تورپاغی یئمه‌سه ده، دیوار دیبینده‌کی کردی‌مین تورپاغی زیتون‌گؤزلومون کمپوستینی یئییب، هضم ائدندن سونرا اونون وارلیغینین اؤزللیکلرینی کردی‌مین تورپاغینا قایتاردی، منسه شمعدانی‌لاریما او تورپاقدان پای وئردیم.
او گون زیتون‌گؤزلوم امریکاداکی اکینچی یولداشی‌نین بئجرتدیگی چیچک‌لرده سئوگی‌سینین ابدی‌لشدیرمک حیکایه‌سینی سؤیلرکن بوتون وجودوما تیترتمه دوشدو. او ایسه تیتره‌ین اللریمی الینه آلیب، دئدی: «سن و من اؤلمز اولا بیلریک. گل بیر-بیریمیزه سؤز وئره‌ک، هر هانسیمیز تئز وفات ائسک، حیاتدا قالان، وفات ائده‌نی تورپاقدا ؤلمز شکیلده ساخلاسین.»
اونون ایسته‌یینه نئجه قاتلانا بیلردیم؟ لال باخیشلاریمی زیتون گیله‌لرینه تیکدیم. او ایسه تیترک اللریمی بوراخمادان آرتیردی: «سنین بیر ایش گؤرمه‌ییوه گرک یوخ، بوتون ایشلری حبیب باغبان یئرینه یئتیره‌جک. مال‌وارلیغیمی اونا باغیشلاماق شرطی ایله بیزی تورپاقدا ابدیلشدیره‌جک. بونون اوچون باغدا بیر یئر حاضیرلامیشام. حتی بوتون خیرادالیقلاری دا حبیب باغبانا اؤیرتمیشم.»
دئدیم: «بو ایشلر هم بوردا یاساق‌دیر هم ده…»
زیتون گؤزلوم مجال وئرمه‌دی سؤزومه دوام ائدیم. دئدی: «من یاساقلاری گؤزه آلیب، اونون اوچون حبیب باغبانا یئترلی تعلیماتی وئرمیشم. مزارلیقدا قویلانان گونون گئجه‌سی جسدی قبیردن چیخاریب، باغدا حاضیرلادیغیم یئره قویوب، جسدین اوستونه بیراز یونقار15، بیراز سامان، بیراز دا خزل تؤکمه‌لیدیر. اون هفته سوره‌سینده میکروارگانیسم‌لر چورویوب، قوّت‌لی بیر کمپوسته چئوریله‌جک. من بوتون صمیمیتیم‌له بیرینجی کمپوست‌ین منیم جسدیمدن دوزلمه‌سینی اومود ائدیرم.»
سویوق‌قانلی‌لیقلا کمپوست دوزلتمک آشامالارینی منه سؤیلمه‌سیندن شاشقین قالمیشدیم. دئدیم: «سن حیاتیمدا گؤردویوم سئوگی دویغوسونو علمی اؤلچولرله اؤلچن تکجه بیر اینسانسان. منجه اینسانین سئوگی دویغوسو علمی اؤلچولره یئرلشمز. حتی سنین سؤزلریوی دینله‌ییرکن، سنده سئوگی دویغوسو اولدوغونا بئله شوبهه‌لندیم.»
دوداغینی قاچیرتدی: «سنه بسله‌دیغیم سئوگی‌نین نه قدر یوکسک اولدوغونو تخمین بئله ائده بیلمزسن. اونون اوچون ده علمی بیر یول ایله او سئوگینی ابدی‌لشدیرمک ایسته‌ییرم.»
سونرا سویوق‌قانلی‌لیقلا دیوار دیبینده‌کی بالاجا کَردینی گؤستره‌رک دئدی: «او کردی‌ده بیر داها گؤی-گؤیرتی اکمه، مندن سونرا حبیب‌ین سنه گتیره‌جه‌یی کمپوستی او کردینین تورپاغینا قاتارسان. اگر او قاریشیمی هر یاز شمعدانی‌لاریوین تورپاغینا آرتیریرسان، منی ده چیچک‌لریوین تورپاغیندا یاشاتمیش اولارسان.»
«من سندن اؤنجه وفات ائتسم نئجه؟»
«او زامان من سنی باغیمداکی گول-چیچک‌لریمین تورپاغیندا یاشاتمیش اولارام.»
اونون قدّارجا سئوگی دویغوسوندان شاشقین قالمیشدیم.
سورغو-سواللاریندا اصرارچی اولان ژورنالیست اووجونو آچیب، گولداندان گؤتوردویو ایکی چیمدیک تورپاغی منه گؤستره‌رک دئییر: «گولدانلارین تورپاغی دیوار دیبینده‌کی کردینین تورپاغینداندی؟»
اونون سورسوشدوغو سوالدان شاشقین قالسام دا، یئنه سوسورام. او ایسه مفتیش سایاغی بیر لحن ایله آرتیریر: «کمپوستی او کردی‌ده‌می دوزلدیرسینیز؟»
یئنه دینمیرم. صبا ایسه ژورنالیسته اوز توتوب دئییر: «جواب آلمایاجاغینی بیله-بیله ندن مسلسل‌سایاغی سوال یاغدیریرسان؟»
ژورنالیست صبانین سؤزونو ائشیتمه‌میش کیمی آرتیریر: «کمپوسته زیتون یارپاغی دا قاتیبسیز؟»
اوره‌یمین باشینداکی قانادی قیریلمیش قوش سینه‌قفسیمی یاراجاقمیش کیمی اوره‌یمین باشینی دیمدیکله‌ییر سانکی. ژورنالیستین داها آرتیق ایره‌لی گئتمه‌سینه اذن وئرمه‌ملییم. آیاغا قالخیب، اونون بیله‌ییندن توتوب، اووجونداکی تورپاغی اؤز اووجوما توکوب، تورپاغی گولدانا قایتارندان سونرا، بیله‌ییمده‌کی ساعاتی صبایا ساری توتورام.
صبا بیر منه، بیر ساعاتا، بیر ده ژورنالیست‌لره باخیب، دئییر: «دوستلار یاریم ساعاتیمیز دولوب.»
عکاس ژورنالیست دئییر: «اون دقیقه ایچینده من ایشیمی قورتارمیش اولارام.»
منسه ژورنالیست‌لره بیر دقیقه آرتیق بئله واخت تانیماغا قصدیم یوخدور. پیلله‌لردن آشاغی ائنیب، قاپییا ساری گئدیرم. قاپینی آچیب، اونلارین ائودن چیخماقلارینی گؤزله‌ییرم. صبا ایله ژورنالیست‌لر قاپیدان چیخارکن یئنه بلوشانل عطرینین اییسی بورنوما دولوب، ذهنیمین هؤجره‌لرینه یاییلیر. قاپینی باغلامادان بلوشانل عطری قوخویان ژورنالیست گئری دؤنوب، دئییر: «هئچ اولماسا بو سون سوالیما جواب وئرین. سیز کمپوسته عطیرلی بیر گول قوروسو یا باشقا بیر ماده‌می قاتیبسینیز؟»
اوره‌ییمین باشینداکی اوخ دَییمیش قوش بیر باشا قاناد چالیر. ژورنالیست مندن جواب آلاجاق اومودویلا بیر آددیم قاپییا ساری گلیب، گؤزونو آغزیما تیکیر. عکاس ژورنالیست دوربونو منه ساری زوم ائدیر. صبا ایسه اونون قولوندان توتوب، دوربونو آشاغی ائندیریر. منسه دینمز-دانیشماز قاپینی قاپادیب، ائیوانا قاییدیرام. زیتون‌گؤزلوم، پروین‌ین ائویندن اوغورلادیغی شمعدانینی باغریما باسیب، بلوشانل عطرینی کوکسومه چکیرم. بلوشانل ذهنیمین هوجره‌لرینه یاییلیر. اوره‌یمین باشینداکی اوخ دَیمیش قوش، قاناد چالماقدان یورولموش کیمی تلاطومدن دوشسه ده، گؤزوم، یاشی ایچینده ساخلایاجاق قدر درین دئییل.
اردیبهشت ۱۴۰۵
*بو حئکایه اوزان درگیسینین یئنی دؤوره‌سینین ایکینجی ساییسیندا دا چاپ اولوب.
۱. ساموئل بئکت ادبیات نوبل اؤدولونو قازاندیقدان سونرا دانیشماماق شرطی ایله رپرتاژ وئرمه‌یه راضی اولدو. اونون بو دانیشیق‌سیز رپرتاژی دونیانین ان مشهور ادبیات رپرتاژلاریندان ساییلیر.
۲. تبریزلی شاعیر، پروین اعتصامی‌نین آتاسی‌نین ائو-موزه‌سی
۳. یاغمورلوق: یاغیشدان قورونماق اوچون پالتار. فارسجا بارانی
4. Bleu de Chanel
۵. کسیشمک: بیر بیرینی قطع ائتمک. متقاطع اولماق
۶. Floriculture: دونیادا اکینچی‌لییک علمی‌نین باغدارلیق ساحه‌سینده سوس‌بیتیکی‌لری(زینتی بیتیکی‌لری) و چیچک یئتیشدیرمک قولو. گولچولوک، چیچکچی‌لیک
7. Pelargonium
8. Geranium
9. Sardunya
۱۰. شعر پروین اعتصامی‌یه عاییددیر.شعرین تورکجه ترجمه‌سی: بولبول بیر گئجه گوله آستاجا دئدی سندن، گیزلیجه بیر تمنام واردی
۱۱. مش باغلاماق: شفاهی دئییمده شرط‌لشمک آنلامیندادیر.
۱۲. Zoology، Zooloji، Zoologiya، جانور‌شناسی
۱۳. فارسجا رنگدانه Pigment
۱۴. کلروفیل یا بیتگی یاشیلی، Chlorophyll
۱۵. یونقار: yonqar، یونوجو آلت‌لرین آغزیندان چیخان نازیک و ائنسیز تاختا پارچالاری، فارسجا: خاک اره
