ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

eloglu
ميرزا علي اكبرصابر
ائل اوغلو

آذربايجان شعرينده ، ايلاهي ، نه دئييم من

بيرجه اولو «صابر»ي نئچه – نئچه شاعرين قلم چکدي اوستوندن؛

بيرينجي مشروطه نين – بيزيم ايلک اينقيلابين،

اودور بؤيوک رهبري؛

قلمي ايله اوياتدي اويقويا گئدنلري ،

آچدي گؤزلريميزي صابر چاغيريشلاري، صابر هايقيريقلاري؛

بيزيم صنعت قصرينين بوتون اوستادلارينين ،

صابردير الهامچيسي،

صابر دير بايراقداري

                                          (اوستاد شهريار)

اؤتن عصرين اوّللرينده آذربايجان شعرينده اساسي دؤنوش ياراديب ، شعريميزي اجتماعی سياسي بعد لرده گئنيشلنديرن صابر حقينده هر نه دئسک اوستاد شهريارين صابر اوچون يازديغي بو جّدي شعريني ايضاح و تحليل ائله‌ميش کيمي اولاجاقدير.

 اوستاد شهريار اونو سئوير و اونو آلقيشلايير. آذربايجان شعرينده اؤزونه داهي ليک قازانان بؤيوک شاعرلرين بيري ده ميرزاعلي اکبر طاهرزاده(صابر )دير. او اؤز عصري‌نين يئتيرديگي اؤلمز شاعردير. صابر ايگيرمينجي يوزايلليگين ايلک گونلرينده يارانان رئاليست شعريميزين حقيقي نماينده‌سي، بانيسي و بايراقداريدير. او ايگيرمينجي عصرين اوّللرينده يارانان انقلابي – دئموکراتيک شرايطده، جرياندا اولان شعر و صنعت مئيدانيندا اؤز عصرينين کوراوغلوسو اولدو. واخت اولورکي ، قلم قيلينجدان کسرلي  اولور، صابر بئله بير واختين شاعري اولدو. عدالت نامينا، حقيقت عشقينه و اينسانليق حؤرمتينه الينه قلم آلدي. دونياسين دیيشه‌نه‌دک، آزادليق نامينا مبارزه آپاردي، ميليونلارجا اينساني غفلت يوخو سوندان آييلديب، فيکرينه ذکاء وئردي، دوشونجه‌سينه ايشيق چيله‌دي.

واعظ ، قلم اهلين نييه تحقير ائله ييرسن ؟

اي ابرسيه ، نوري نه تستير ائله ييرسين ؟

ترک ائيله رياني کي ، ريا شرک خفي دير

  ايش بو سؤزو کندين بئله تقرير ائله ييرسن !

اوخودوغوموز مصراعلاردا اونون رياکارلار و جاهل‌لره قارشي کسگين مؤقعيني باشا دوشوروک. صابر ، ادبيات تاريخيميزين قيزيل واراقلارينا هوپ – هوپ نامه ضخامتينده بير بديعي دفتر ده آرتيرا بيلدي .

گر بو ايل خلقي تباه ائتدي گرانليق بيزه نه !؟

تاپما يير آج يالاواجلار گوذرانليق بيزه نه !؟

مطلعي شعري ايله عصرينين حاکيم طبقه سيني تنقيد ائدير . اليميزده اولان «هوپ – هوپ نامه» ني اوخوياندا گؤروروک کي ، صابرين شعرلري جانلي ، دَيَرلي و سنينله او قدر ياخينديرکي ، اوخوياندا ائله بيليرسن کي ، هارداسا اؤزون ده بئله دوشونموسن. هارداسا، اوخودوقلاريني بير صحنه اثري کيمي گؤرموشسن. بو اونون شعر دونياسينين رمزلريندندير. او مصراعلارا چئويرديگي هيچقيريقلاريني گوله – گوله آغلايير. صابر شعريّتين بوتون عنصرلريني اثرلرينده جمعلشديرديگينه گؤره، اؤز بديعي اثرلري ايله خالقينين عصرلر بويو بوندان سونرادا ياشاياجاغي عؤمرونو ياشاماغي یازميشدير.

ضّل الّسلطان :

تؤبه ، ات توبه خطا راهينه گئتديکلريمه

بيليب ائتديکلريمه ،بيلمه ييب ائتديکلريمه

جماعات :

اهل ايراني اوشاقديردئيه سالديز بئشيگه

کي ، مبادا آييليب آغلايا ، دوردوز کئشيگه

تاکي آچدي گؤزون ايرانلي ، سوخولدوز دئشيگه

بوش دانيشما ،بورا ساي آسديريب آلديقلاريني

باسيب آلديقلاريني ، باسديريب آلديقلاريني

صابرين شعرلريني او خوياندا، ائله بيليرسن کي، شاعر اؤز مصراعلاريني چئوره‌سينده ياشايان انسانلارين سؤزلو دوداقلاريندان دريلن گول بوتالاري کيمي بير- بير درميش، اوندان ساتيرا چلنگي باغلاميش و خلقه تقديم ائتميشدير، گؤرونور کي ،اونون قلمه آلديغي کاراکترلر مصراعلاردا جانلي ديالوق آپاريرلار. صابر شعرينده مضمونچولوق هميشه اوستون رول اويناميشدير.

شاه بيلر اؤلکه ده هر نه گؤتورر ، هرنه قؤيار

گاه جيبين  گاه دريسين هرکيمين ايسترسه سؤيار

باش کسر، ائو داغيدار ، جان چيخارار ، گؤز ده اؤيار

مين ده چيخسا گؤيه افغانلاري ايرانليلارين

صابر همين بو شعرينده ده باشقا شعرلري کيمي، اؤز دؤرونون مستبد حاکم لريني اولدوغو کيمي قلمه آلميشدير، اؤز مناسيبتلريني بيلديرميشدير. صابرين بير غزللرينده ده ذوقوموزو اؤخشايان داها پوئتيک خصوصيتلر واردير. اؤلدوقجا شاعرانه و جاذبه‌ليدير :

خمس شرابي سيده ساقي وئريب دئدي

صابر فقير دير، يئتر آنجاق زکات اونا

يا

گر ايسته سن کي فتنة عالم اؤيانماسين

دؤور قمرده عقرب زولفون دؤلانماسين

 صابر صنعتينين گوجلو ليريزميني اوخودوغوموز اؤرنکلر ده گؤردوگؤموز کيمي، فضولي شعرينين ، صنعتينين ايزيني ده گؤرور و او صنعتين چاغداش ليريکاسيني ائشيديريک . بو کيمي اؤرنکلرده غزل ژانريميزين گئچيرديگي اوزون پراسسيني ده اؤيره‌نيريک.

مشهدي زين العابدين اوغلو ميرزا علي اکبر طاهرزاده (صابر)1862- جي ايل شاماخي شهرينده ديندار بير عائله ده آنادان اولموش. آز مدّت موللا مکتبينده تحصيل آلير . درس اوخويوب سونرا ، اوستادي سيدعظيم شيرواني نين آچديغي «اصول جديد » مکتبينده تحصيل آلير. گنجليک ايللرينده شعرلر يازيرسا آتاسي اونون بو صنعته يؤنلمگينه قارشي دورور، حتا شعرلريني تاپيب جيرير. صابر ائودن قاچييب مشهد شهرينه گئدن کاروانلا سفره چيخير. آتاسي خبر بيليب اونو گئري قايتارير. او سونرالار سياحت عزمينده اولور . نهايت 1884-جي ايلده تجربه لر کسب ائتمگه سفره چيخير؛ سمرقند، بخارا، خراسان، سبزوار، نيشابور، همدان و س … شهرلري دولانيب گزديکده اؤز مخارجيني تأمين ائمک اؤ چون آل – وئر ده ائديرميش .

صابر شيدا کي  ترک شهر شيروان ائيله دي

بولبوله بنزه ردي کيم مئيل گولوستان ائيله دي

مين اوچ يوز بيرده هجرتدن سورا ميمون ايلي

آخرشوال دا عزم خراسان ائيله دي

صابر سفردن قاييداندن سؤنرا شاماخيدا ياشايير ، زنگين دونيا گوروشو اولان شاعر شرق دونيا سينين قاباقجيل يازيچي و ژوناليستي ميرزا جليل محمد قولوزاده ايله تانيش اولور. شعري «ملانصرالدين » روزنامه سينين اوخوجو گروپونون دايره سيني آذربايجاندان اوزاقلارا چاتديرير .بئله ليكله كلاسيك ادبياتيميزين اينجه ليكلريني منيمسه ين و چاغداش ادبياتيميزين اؤن سيراسيندا آيدين دوشونجه لزيله ايره ليله ين صابر ،محتشم ژورناليست جليل محمدقولوزاده ايله تانيش اولاندان سونرا اؤز اينكشاف دؤورونو مترقي مطبوعاتلا ياشايير.

یک پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *