ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

دونيانين ان گؤزل اؤلوسو
گابريل گارسيا مارکز
چئویرن: ناطق صفرلی

اوشاقلار ساحيله ساري قارامتيل، نامعلوم بير شئيين ياخينلاشديغيني گؤرنده اول ائله بيلديلر کي، بو دوشمن گميسيدير؛ لاکين دور آغاجلاريني و بايراقلاري تاپماييب، اونو بالينايا اوخشاتديلار. آخيردا دالغالار نامعلوم اشياني ساحيله آتدي و اوشاقلار اونو يوسون و مئدوزالاردان، دنيزين زير- زيبيليندن تميزله‌ييب گؤردولر کي، بو انسان جسديدير.

اونلار بوتون گونو مئييتله اويناديلار؛ قوما باسديرديلار، تزه‌دن اوستونو آچديلار، باشينا مين اويون گتيرديلر، آخردا بؤيوکلردن کيمسه بونو گؤروب، بوتون کندي آياغا قالديردي.

مئييتي ياخينليقداکي ائوه آپاران کيشيلر، حس ائله‌ديلر کي، بو، عادي اؤلولردن دئييل، چوخ آغيردي، بلکه لاپ آت آغيرليغيندادي؛ آما فکرلشديلر کي، يقين دنيزده چوخ قالديغيندان سوموکلرينه سو هوپوب. ائوه گتيرديلر، يئره اوزاداندا گؤردولر کي، مئييت اونلارين هر بيريندن يئکه‌دي کي، اوتاغا گوجله سيغيشير، دوشوندولر: يقين سودا بوغولانلارين بعضيلري اؤلدوکدن سونرادا بؤيوميه دوام ائديرلر و بو بيچاره همين ناراحت اؤلولردندي. مئييتدن دنيز قوخوسو گليردي، باشدان آياغا جيلله اؤرتولموشدو. اونون بو کنددن اولماديغيني بيلمک اوچون صفتيني تميزله‌مک کفايت‌ايدي. چونکي کندده وور- توت ايگيرمييه قده‌ر تاختا ائو، هر ائوين قاباغيندا کيچيک بير حَيَط واردي و حَيَطلري بوز، چيلپاق داشلارلا اؤرتولموش بو ائولر، بوم- بوش کؤرفزين لاپ قورتاراجاغيندا، اووج ايچي بويدا يئره سيغينميشدي. تورپاغين آزليغيندان کندليلر هميشه قورخو ايچينده ياشاييرديلار، قورخوردولار کي، کولک گوجلنسه، اوشاقلاري و ايللرين آرا- سيرا بو يئرلره گتيريب چيخارديغي اؤلولري سوپوروب دنيزه آتا بيلر. لاکن دنيز ملايم و سخاوتلي‌ايدي، کندين بوتون کيشيلري‌ايسه يئدديجه قاييغا راحت يئرلشيردي، بئله کي، دنيزدن مئييت تاپاندا هر هانسي بير آداما گؤز اوجو باخيب، خاطرجم اولوردولار کي، آرالاريندا اؤلوب- ايتن يوخدو، هاميسي يئرينده‌دي.

همين آخشام هئچ کس دنيزه چيخمادي، کيشيلر قونشو کندلره سوراقلاشماغا گئتديلر، آروادلار‌ايسه اؤلوايله مشغول‌ايديلر. اونلار مئييتي جيلدن تميزله‌ديلر، ساچينا دولاشميش يوسونلاري آريتلاديلار، بدنينه ياپيشميش مرجانلاري قاشيديلار. گؤردولر کي، اوتلار، يوسونلار بو يئرلردن دئييل، اوزاق- اوزاق اوکئانلارين، درين- درين سولارين ديبيندندير. سونرا باخيب گؤردولر کي، رحمتليک اؤز اجليني وقارلي بير تمکينله قارشيلاييب. دنيزده باتانلارين اوزوندن يالقيزليق اوخوناردي، کيچيک چايدا بوغولانلارين اوزونده مسکين بير خسيسليک ايفاده‌سي اولاردي، اونون صفتيسه ساکت، وقارلي و گؤزل‌ايدي؛ بو هله هاراسيدي، اونو تر- تميز يويوب قورولاديقدان سونرا ساغليغيندا نئجه اولدوغونو باشا دوشنده آروادلارين حئيرتدن ديلي قورودو.

او، آروادلارين ايندييه‌دک گؤردوکلري کيشيلردن نه‌اينکي گؤزل، گوجلو و بوي- بوخونلوايدي، حتّی ايندي روحو اوچوب گئدندن سونرادا، اؤز عظمتي و گؤزللييي‌ايله آدامي دلي- ديوانه ائله‌ييردي. کندده اونون بويو اوزونلوغوندا، آغيرليغينا تاب گتيره‌جک چارپايي تاپيلمادي. ان هوندور کيشيلرين شالوارلاري دار اولدو، ان شيشمان کيشيلرين کؤينکلري اَينينه گلمه‌دي، کيشيلرين آياق‌قابيلاري بارماقلاري‌نين اوجوندا قالدي، دئمه کندده هئچ کيشي يوخموش، آدلاري کيشي‌ايميش. اؤلونون گؤزللييينه حئيران اولموش قادينلار بير يئکجه يئلکن پارچاسيندان اونا شالوار، قيزلارا توي پالتاري بيچيلن هوللاند کتانيندان اونا کؤينک تيکمه‌يي قرارا آلديلار. اونلار دؤره ووروب، پالتار تيکيرديلر و هر ايلمه‌دن سونرا باشلاريني قالديريب، حئيرتله اؤلويه باخيرديلار. اونلارا ائله گليردي کي، کولک هئچ وقت بو جور عنادلا اسمه‌ييب. کاراييب دنيزي عؤمرونده بئله تلاطملي اولماييب و اونلار بونون سببيني آختاريب اؤلوده تاپيرديلار.

فکرلشيرديلر کي، اگر بو کيشي اونلارين کندينده ياشاسايدي، ان ائنلي قاپي، ان هوندور تاوان، ان محکم دؤشمه و دونيانين ان خوشبخت قاديني اونون ائوينده اولاردي، بو جور کيشي ساحيله گليب هايلاسايدي، ايري-ايري باليقلار سودان هوپپانيب، اونون حضورونا گلردي؛ ايشه ائله جان يانديراردي کي، داشلارين آراسيندان بولاقلار قايناياردي، ايسته‌سيدي لاپ سيلديريم قايالاردا گول- چيچک آچاردي. آروادلار گيزلينده اونو اؤز ارلري‌ايله مقايسه ائديب، فکرلشيرديلر کي، ارلرينين عؤمرو بويو ائتمک ايسته‌دييي و ائده بيلمه‌دييي ايشلره او، بير گئجه‌ده آسانجا انجام چکردي. بئلجه فکرلشه- فکرلشه آروادلار بو قده‌ر فرسيز و مسکين گؤرونن ارلريندن اورکلرينده هميشه‌ليک اوز دؤندرديلر. نهايت اونلاردان ان ياشليسي؛ قوجاليغي اوزوندن، اؤلويه شهوتدن چوخ شفقت حسي‌ايله باخان بير قاري آه چکرک بئله دئدي:

– بو جور آدامين آدي شبهه‌سيز کي، استبان اولماليدي.

بو، حقيقت‌ايدي. اونون آدي‌نين استبان اولدوغونو بيلمک اوچون اؤلويه اؤتري بير نظر سالماق کفايت‌ايدي. يالنيز ان عنادکار و گنج قادينلار اؤز خياللاريندا اونو گئيينديريب- گئجينديريرديلر، دؤره‌سيني گول-چيچکله بزه‌ديکدن سونرا اؤلويه لاوتارو آديني ياراشديريرديلار، لاکين بو، بوش بير خيال ايدي. چونکي هوللاند کتاني آزليق ائتديييندن کؤينک اونون اَينينه گوجله گليردي، شالواري‌ايسه چوخ ناشي تيکيلميشدي، اوسته‌ليک، نامعلوم بير قووه کؤينه‌يين دويمه‌لريني قوپاريردي.

گئجه ياريدان سونرا کولگين وييلتيسي اينجلدي، دنيز ساکتلشدي و اطرافا چؤکن سسسيزليک آخيرينجي شبهه‌لره سون قويدو، البته کي، اونون آدي استبان‌ايدي. قادينلار اونو گئيينديريب، ساچيني داراديلار، ديرناقلاريني توتدولار، ساققاليني قيرخديلار و ابدي اوندان آيريلاجاقلاريني دوشونوب، لاپ غم درياسينا باتديلار. آما سون آندا عاغيللارينا گلدي کي، اگر بو بويدا بدن اؤلومدن سونرادا اونا مانع اولورسا، دئمه‌لي ساغليغيندا اونا لاپ عذاب وئرملي‌ايميش. اونون ساغليغيني گؤزلري قاباغينا گتيريب گؤردولر کي، او، قاپيلاردان يان پؤرتو کئچمه‌يه، باشي ازيلمه‌سين دئيه ايکي قات اَييلمه‌يه، قوناقليقلاردا آياق اوسته قالماغا محکوم‌ايميش. او، آياق اوسته دايانيب دنيز اينه‌يي کيمي کوپپوش، چهرايي اللريني گيزلتمه‌يه يئر آختارير، ائو صاحبه‌سي‌ايسه تشويش ايچينده ستوللارين محکمليييني يوخلايير: «بويورون بورا، استبان، بويورون بورا»، اوايسه ديوارا سؤيکنه‌رک آخماق بير تبسومله «ناراحات اولمايين، سنيورا،- دئيير- منيم اوچون بئله ده خوشدور»، اؤزونونسه آياقلاري گؤينه‌يير، ائله بيل داباني‌نين دريسيني سويوبلار، هر دفعه قوناقليقدا «ناراحات اولمايين، سنيورا، منيم اوچون خوشدور» دئمکدن ديلي قابار باغلاييب، تکي آلتينداکي ستولو سينديريب رسواي اولماسين، اؤزوده يقين بيلمير کي، اونا «گئتمه‌يين، استبان، هئچ اولماسا قهوه ايچين» دئينلر، آرخاسينجا «نه ياخشي کي، بو هئيوره رد اولدو، جانيميز قورتاردي» پيچيلداياجاقلار. قادينلار اؤلويه باخا- باخا بئله‌جه دوشونوردولر، سحرين آچيلماسينا ايسه لاپ آز قاليردي.

بير آزدان ايشيق اونو ناراحات ائتمه‌سين دئيه اوزونو يايليقلا اؤرتدولر و بوندان سونرا او، قادينلارا ائله کؤمکسيز، ائله جانسيز، ارلرينه او قده‌ر اوخشار گؤروندو کي، اورکلري يومشاليب گؤز ياشلارينا چئوريلدي. اولجه قادينلاردان ان جاواني هؤنکوردو، سونرا قالانلاري‌دا سانکي بير- بيرينين هاواسينا آه- اوفدان آغلاشمايا کئچديلر و اونلار آغلاشديقجا اؤلو اونلار اوچون بير او قده‌ر استبان اولوردو، آخيردا گؤز ياشلارينين بوللوغوندان، بيچاره استبان دونيانين ان فاغير، ان کؤمکسيز و ان دوغما آدامي اولدو. نهايت کيشيلر گليب، خبر وئرنده کي، قونشو کندلرده اؤلوب- ايتن يوخدور، گؤز ياشلاري تؤکن آروادلارين چيچه‌يي چارتلادي:

– چوخ شوکور، سنه، ايلاهي!- دئديلر.- او بيزيمدير!

کيشيلر گؤز ياشلاريني، بوتون آه- اوفلاري اولجه آرواد نازي بيلديلر. گئجه‌نين عذابلي سورغو-سواللاريندان يورولموش کيشيلر يالنيز بير شئيي- گوندوزون کولکسيز و ايستي گونشي اونلارين قاباغيني کسمه‌ميش، چاغريلماميش قوناقدان بيريوللوق ياخا قورتارماغي آرزولاييرديلار. اؤلونون آغيرليغينا تاب گتيرسين دئيه، دور آغاجينين قيريقلاريندان خرک دوزلتديلر؛ سوالتي آخينلار اونو تزه‌دن اوزه چيخارا بيلمه‌سين دئيه، آياقلارينا تجارت گميسي‌نين لؤوبريني باغلاماغي قرارا آلديلار- بئله‌ده مئييت سويون لاپ ديبينه: باليقلارين کور اولدوغو، دالغيجلارينسا قورخودان باغري ياريلديغي ان درين قاتلارا ائنر. لاکين کيشيلر تلسديکجه قادينلار واختي اوزاتماغا مين جور بهانه تاپيرديلار. اونلار هورکموش تويوقلار کيمي او يان- بو يانا قاچيشير، موجرولرينده مختلف دنيز طلسيملريني چيخاريب گتيريرديلر، بيري مئييتين بوينونا دعا آسيردي، او بيري قوللارينا بيلرزيک تاخيردي، هاميسيدا بيرليکده کيشيلرين ال- آياغينا دولاشير، اونلاري لاپ حوصله‌دن چيخاريرديلار، آخيردا کيشيلر دؤزمه‌ديلر: «اي آرواد، هارا تپيليرسن، ايتيل بوردان، آز قالا مئييتين اوستونه دوشه‌جکديم». آخيردا کيشيلر شبهه‌يه دوشدولر: بير ياد آدامدان اؤترو بو قده‌ر بربزک، دعا، طلسيم؛ آخي فرقي ندي، بير آزدان کؤپک باليقلاري اونو پارچالاييب يئيه‌جک! لاکين آروادلار هله ده اؤز اوجوز توتيالاريندا ائشله‌نير، بيريني گتيريب، او بيريني آپاريرديلار، ايتلشيرديلر، سؤزلشيرديلر و اونلارين گؤز ياشلاريندان بللي اولمايان شئيلري، آه- اوفلاري بروزه وئريردي. آخيردا کيشيلر لاپ جين آتينا مينديلر: گؤره‌سن، بو آروادلار دنيزين ساحيله آتديغي بير قالاق، سويوموش، موردار اتدن اؤترو نييه بئله هاي-کوي ساليرلار؟ آروادلاردان بيري بو اعتناسيزليغا دؤزمه‌ييب اؤلونون اوزونده کي يايليغي قالديردي و کيشيلرين حئيرتدن نفسي کسيلدي. بلي، بو، استبان ايدي و هامي نين بونو درک ائتمه سي اوچون بو آدي بيرده تکرار ائتمه‌يه احتياج يوخدو.

بودور، او، سابالو باليغي کيمي دومدوز اونلارين قارشيسيندا اوزانيب، آياق‌يالين، اَينينده يئددي آيليق چاغانين شالواري، بيچاق باتمايان محکم ديرناقلاري، اؤزوده بئله جانسيز، بئله کمکسيز، آدامين لاپ اوره‌يي سيخيلير؛ يايليغي اوزوندن قالديران کيمي گؤرورسن کي، او، اوتانير: آياق يالين، اَينينده يئددي آيليق چاغانين شالواري، بيچاق باتمايان ساري ديرناقلاري، بيچاره لاپ خجالت چکير، بوتون گؤرکمي‌له سانکي دئيير: «منيم نه تقصيريم، اگر بيلسيديم کي، ايشلر بو جور اولاجاق، اؤلمه‌يه داها مناسب يئر سئچرديم، آياغيما يئکه بير گمي لؤوبري باغلاييب بو يئرلري بينمه‌ميش آدام کيمي اؤزومو قايادان آشاغي بوراخارديم، تکي بو سويوموش، موردار ات قالاغي‌ايله سيزي عصبيلشديرمه‌ييم… کيشيلر بو سؤزلرين صميمي‌ليينه البلجه اينانديلار. حزنلو دنيز گئجه‌لرينين بوتون آجيسيني دادميش، گونلرين بيرينده آروادلارينين اونلاري آرزولاماقدان بئزيب دنيزين گتيردييي اؤلولرين حسرتي‌ايله ياشاياجاغيندان قورخان ان قيسقانج کيشيلر، حتّی ان سويوق قانلي و محکم کيشيلر بئله استبانين صميمي‌لييندن هيجانا گلرک کؤورلديلر. آخيردا ايش او يئره گليب چيخدي کي، ائوسيز- ائشيکسيز اؤلويه دبدبلي بير دفن مراسيمي دوزلتديلر. قونشو کندلره گول گتيرمه‌يه گئتميش قادينلار اونلارين صحبتينه اينانماميش بير دسته آروادلا قاييديب گلديلر، تزه گلنلر هر شئيي اؤز گؤزلريله گؤروب، يئنيدن گول گتيرمه‌يه يوللانديلار و داها بير دسته قادينلا قاييتديلار. آخيردا آداملار و گوللر او قده‌ر چوخالدي کي، کئچيب گئتمه‌يه يئر قالمادي. سون آندا اؤلونو دنيزه يئتيم کيمي قايتارماغا اورکلري گلمه‌دي، اونا گؤره کندين ان معتبر آداملاريندان اونا آتا و آنا سئچديلر، قالانلاري‌ايسه اونون قارداش و باجيسي، داييسي و بيبيسي اولدولار، آخيردا کندين بوتون آداملاري بير- بيريله قوهوملاشديلار. ساحيلين ياخينليغيندان اوزوب کئچن دنيزچيلر آغلاشما سسيني ائشيديب قورخويا دوشدولر کي، يقين يولو آزيبلار، حتّی اونلاردان بيري دنيز پريلري حاقدا قديم ناغيللاري خاطيرلاييب، امر ائتدي کي، اونو دور آغاجينا باغلاسينلار، يوخسا سو پريلري اونو آلداديب، يولدان چيخارا بيلر. کندين جاماعاتي‌ايسه حجتلشمکديدي، چونکي اؤلونو چيينينده اوچوروما آپارماق ايسته‌ين حددن چوخ ايدي.

اونلار مباحثه ائده- ائده قفيلدن کوچه‌لرينين کيمسه‌سيز، حَيَطلرينين داشليق، آرزولارينين‌ايسه اؤلونون گؤزللييي و عظمتي اؤنونده نئجه مسکين اولدوغونو باشا دوشدولر.

اونلار مئييتي قايادان دنيزه آتاندا آياغينا لؤوبر باغلاماديلار کي، او، ايسته دييي واخت قاييديب، گله بيلسين و اؤلو قايادان اوچدوغو آندا شوورلاريندا تام بير اسرليک يول کئچديلر. هامي نين بوردا اولماديغيني و هئچ واخت اولماياجاغيني بيلمک اوچون اونلارين بير- بيرينه باخماسيدا لازيم گلمه دي. لاکين اونلار بير شئيي ياخشي بيليرديلر کي، ايندن بئله قاپيلاري ائنلي، تاوانلاري هوندور، دؤشمه‌لري محکم اولماليدير کي، استبانلا باغلي خاطيره‌لر ايسته‌دييي يئرلري قورخوسوز- هورکوسوز گزه بيلسين، اوندا هئچ کس «آخماق هئيوره اؤلدو، گؤزل هئيوره اؤلدو» دئمه‌يه جسارت ائتمز.

ايندن بئله اونلار ائولريني شاقراق رنگلرله بوياياجاقلار، ساحيل‌کناري قايالارين سيلديريم ياماجلارينا گول-چيچک اکجکلر و گلجکده نهنگ- نهنگ گميلرين سرنيشينلري آچيق دنيزده باغ- باغاتين عطير اييندن يوخودان اوياناجاقلار؛ سينه‌سي مئداللي، الينده کومپاس توتموش کاپيتان کاراييب دنيزينين اوفوقونده قيزاران، گول- چيچه‌يه بورونموش کؤرفزي گؤستره‌رک اون دؤرد ديلده دئيه‌جک: باخين؛ باخين، ياخشي باخين، اوردا کولک ائله ملاييمدي کي، گئجه-گوندوز چارپايي‌نين آلتيندا دينجه‌لر، گونش ائله ايشيقليدي کي، گونباخانلار هانسي سمته بويلاناجاغيني بيلمزلر؛ اوردا، بلي، اوردا استبانين کندي يئرلشير.

3 پاسخ

  1. ساغ اولون كي بو ده يرلي ايشي گورورسونوز…والاه بو دوست دوشمن تانيميان اينترنتده آنا ديليم ده قوجلو حيكايه آختارماقدان اياقلاريم قابارچالدي.بيلميرم آذر گونشين يئريني دولدورا بيلرسينيز يا يوخ اما گينه ساغ اولون و قوجلو حيكايه لر قويون .
    پامبيقلي يوللار

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *