ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

 hasanildiri (2)
صمد وورغونون شعري اؤتري باخـیشدا
حسن ايلدیریم

 صمد وورغون20نجي عصر آذربايجان ادبیاتی‌نـین دونيا شهرتلي نماينده‌سي و کـئچميش شوروي ادبیاتی‌نـین گؤرکملي سيمالاری‌نـین بيري ايدي.

اونون اثرلري بديعي فيکيرلري‌نين دولغونلوغو، بديعي قورولوشونون يـئـني‌لييي و گوجلو عمومي‌لشديرمه کــيـفيـت‌لري ‌ايله، معاصر اينسانـین معنوي عالميني زنگين‌لشديرن اثرلردير.

صمدوورغون اؤز يارادیجـیلـیق آختاریشلاریـندا، بؤيوک صنعت اثرلريندن اؤيرنميش، اونلارین مترقی کیفیت‌لريني منيمسه‌ميش، دوغما خالقی‌نـین سؤز صنعتي ايله هماهنگ سس‌لنديره‌رک اؤلمز اثرلر ياراتمیشدیر.

صمد وورغون اؤز يارادیجـیلـیغیلا، آذربايجان شعريني، دؤورون اجتماعی، سیاسی، فلسفي ایده‌آل‌لارینی ترنّوم ائدن ملی بويالی، معاصر روحلو بديعي حقيقته چئويرميشدير. او آذربايجان ادبیاتی تاريخينده يـئـني بير مرحله آچاراق، صمد وورغون ادبي مکتبي‌ني ياراتمیش‌دیر. بو گون‌ده، صمد وورغونون آدی 20نجي عصرين ان بؤیوک شاعرلري‌نين آدی ايله قوشا چکيلير. «لويي آراگون» دئميشکن: «صمدوورغون تکجه شوروي ادبیاتی‌نـین يوخ، بلکه دونيا ادبیاتی‌نـین‌دا فخري‌دير.»

شاعرين يارادیجـیلـیق اوفوق‌لري گـئنيش و سونسوز و موضوع دايره‌سي اولدوقجا احاطه‌لي‌دير. اونون اثرلري ايستر مندرجه، فيکير، احوال و روحيه چالارلاری و ايسترسه ده بديعي قورولوشو و بيچيمي باخـیمـیندان رنگارنگ‌دير. وورغون، ادبیاتـین مختلف نوع‌لرينده، ديرلي، بيتگين نمونه‌لر ياردا بيلميشدير.

اونون اثرلري قالدیردیغی مسئله‌لرين درين‌لييي و دوشوندورجولويو ايله اينسان معنوياتـینا درين ايزلر بوراخـیر. اينسانلارین روحونو چالخالايـیر، اونلاردا ياشاماق و ياراتماق هوسي اويادیر. بو اثرلر اوخوجونون گؤز‌لريني آچـیر، فيکيرلريني آيدین‌لادیر، اور‌يين تميزله‌دير. ماکسيم گورگي دئميشکن: «اينساندا اينسان اويادیر.»

صمدوورغون عـيني حالدا بديعي يارادیجـیلـیق‌لا برابر، علمي نظري مسئله‌لرله ده مشغول اولموشدو. او گؤرکملي ادبیات شوناس کيمي اوز مقاله‌لري، چـیخـیش‌لاري، قـئـيدلري ايله دؤورون اجتماعی فيکيرينه گوجلو تأثير بوراخمیشدیر.

وورغون، سؤزون حقيقي معناسیندا، اوز دؤورونون ائولادی ايدي. اونون اثرلري معاصر حياتـین، معاصر دؤورون آب هواسی ايله نفس آلـیردی. دئمک معاصرليک اونون يارادیجـیلـیغی‌‌نـین اساس کـئيفيـتي، داها دوغروسو جوهري‌دير.

شاعرين ان چوخ مراجعت ائـتدييي موضوع‌لار اينسانلا باغلی‌دیر. قوروب – يارادان امکچي اينسانـلار. سئوگي، محبت، دوستلوق و قارداشلـیق دونياسی يارادان؛ صلح و امين آمانلـیق آرزولاری ايله ياشايان اينسانلا علاقه‌داردی. اينسانا لايـیق، عدالتلي، گؤزل دونيا ياراتماق اوغروندا مبارزه ائدن معاصر دؤورون اينساني اونون شعرلري‌نين باش موضوعسودور.!

من صحبت آچسام‌دا يوز قرينه‌دن

بو گوندن آيـریلا بيلمه‌يه‌جه‌يم

صمدوورغون شعري‌نين يوکسک بديعي عمومی‌لشديرمه قابليـتي، حقيقي فلسفي درين‌لييي صنعتي‌نين ایده‌آللی اولماسیندان آسیلی‌دیر. اونون اثرلري‌نين ماهيـتيني ايشیقلاندیران يالنـیز و يالنـیز بؤيوک ایده‌آل‌لار گونشي‌دير. بو قوه، شاعري محدود گؤروش‌لردن، اؤترگي حيسّ‌‌لردن اوزاق‌لاشدیریر. اونا، معاصر حياتـین درين‌ليک‌لرينه نظرسالماق اوچون جرعت و جسارت باغـیشلايـیر. شاعرين کؤنلونده‌کي پارلاق اينام، جوشغون احتراص‌لار اونون ايلهامینی گله‌جک اوفوق‌لره ساری قانادلاندیریر.

باهار دوشونجه‌لري شعرينده  صمدوورغون، طبيعتين  باهاری ايله، شاعر اوره‌‌ييني، بير جوت  آينا کيمي قارشی – قارشی‌يا قوياراق، اينسان طبيعيت گؤزل‌ليک‌لريندن تؤره‌نن رومانتيک بير دونيا  يارادیر. بو دونيادا: اينسان آرزولاری، دويغو و دوشونجه‌لري، طبيعت گؤزليک‌لرينده جانلانـیر و طبيعت گؤزل‌ليک‌لري ايسه، اينسان اور‌ه‌يينه، اينسان کؤنلونه يـئني –يـئني، دويغولار آشی‌لاياراق، اونلاری بشريتين آرزولاری‌نـین ترجومانـینا چئويرير:

بير جوت آلاگؤزلو گؤيرچين اولوب

گل يـئرکوره‌سي‌نين چيينينه قوناق،

شعرتک، دينله‌نيب، نغمه تک اؤتوب

ديلدن – ديله دوشک، ازبر اوخوناق

بير جوت مشعل اولسون اور‌ه‌کلريميز

بيرجوت اولدوز کيمي باش – باشا ياناق

صلحون، سعادتين کـئـشييينده بيز

گل قوشا داياناق، قوشا دا  ياناق!

مين ايل عؤمور سورسک سنين‌له قوشا

بير جاندا دؤيونن ايکي اور‌ه‌ک تک

مين ايل نفس وئر‌ه‌ک تورپاغا، داشا

نسيل دن – نسيله تزه‌لشه‌ر‌ک

صمدوورغون يازیر: «هر صنعتکار اوره‌‌يينده آلوولانان مسلک عشقي اونا قول – قاناد وئرن  ان بؤيوک  قدرتدير… بيز ده هر بير حقيقي وطنداش امللري‌نين، آرزولاری‌نـین قانادلاری اوزه‌رينده اوچور، يوکسه‌لير، انکشاف ائدير. يـئنه‌ده يوکسلمک، يوکسلمک، يوکسلمک ايسته‌يير. چونکي يوکسه‌ليش عشقي بيزيم اينسانلارین فطرتيندن  دوغان، اونو انکشافا آپاران، ان بؤیوک عاميل‌دير، بو عالي صنعت، حيات حقيقت‌لريندن و بشريـتي صاباحـین آزادلـیق دونياسینا چاغـیران، بو شانلی امللر، انقلابي رومانتيکا دئـييل مي؟»

استقبال ترانه‌سي شعري بو فيکيرلرين ان پارلاق بديعي ايفاده‌سي دير. بو شعرده شاعرين ايشیقلی، جوشغون، دان يـئري کيمي شفق‌لي دويغولاریلا،  زامانـین معنوي ايستک‌ و آرزولاری ايله بير بيرينه ساریلـیر و اينسان کمالی‌‌نـین، اينسان ادراکینـین ياراتماغـینا قادر اولدوغو گؤزل بير دونيانـین پارلاق سيماسینـین بديعي صورتيني يارادیر.

کؤنوللر مولکونو توتموش، خوراماندیر بوتون دونيا…

امل، آرزو، خيال، سئودا

اؤتور بير سازدا، بير سيمده، بير آهنگ بير سعادتله

گولور تورپاق، گولور اينسان

او چـیخمیش ياس لباسیندان

سما شفاف

چيچکلر صاف

يـئرين قلبينده توي، بايرام

گولور صنعت

گولور ايلهام

گونش تک نورا  غرق اولموش بوتون خلقت!

صمد وورغون  اؤلکه‌سيني، اوبا – اوبا، اويماق– اويماق گزن، ائللرين طالعي ايله  ياخـین‌دان بلد اولان صنعتکار ايدي. او خالقینـین گؤزل عادت و عنعنه‌لريني آلقیشلايـیر. ايگيدليک، آچـیق اور‌کلي‌لي‌ليک و قوناق پرورلي‌ليک کيمي  نجيب خاصيت‌لرله ماراقلانـیر؛ خالق ايچينده خـئـيرخاهلـیق، اينسان پرورليک، محبّت و صداقت کيمي  حيسّ لرين گونو – گوندن آرتماسینا سئوينيردي. بئله ليکه، قوروب يارادان اينسالارین، تميز نيـتلري، خوش امللري و  فداکار ايش‌لري شاعرين ايلهام منبعينه چئويريليردي. اونلارین بديعي لووحه‌لريني، يارادان شاعر، شعرلريني خالق قارشیسیندا، شهرلرده، کند‌لرده اوخويور، اثرلري‌نين عکس صدالارینی دينله‌يير و بديعي دويغولارینی، خالقـین امل و ايستک‌لري ايله آهنگدارلـیغا، اويارلـیغا دوغرو يونلديردي. بو اوزدن شعرلري‌نين ايفاده‌لري ساده‌لشير، صاف‌لاشیر، درين‌لشير و بوللورلاشیردی. صمد وورغون شعري بو يوللا، خالق اوره‌يينه يول تاپیر و ابدي اولاراق خالق معنوياتی‌‌نـین بير پارچاسینا چئوريليردي.

من ائللر اوغلويام  ائللر جانـیم‌دیر

خيالـیم، صنعتيم، هيجانـیم‌دیر

چايلارین، آهنگي آخـیر قانـیمدا

چيچکلر اؤپوشور هر داستانـیمدا

دوغروداندا صمدوورغون صنعتي‌نين خلقي‌لييي‌نين مضمونو و ان بارز خصوصیت‌لري، دوغما خالقی‌نـین حياتی‌نـین ترنّومونده اؤزونو تام معنادا گؤستره بيلير. وورغون شعري‌نين ايده‌يا آيدین‌لـیغی، فکير سرراست‌لـیغی، فلسفي گـئرچک‌لييي، آذربايجان خالقینـین، معنوي مدنيـتي‌نين زنگين‌لييي، بشري‌لييي، يوکسک‌لييـيندن سو ايچير. بوردا باشقا خالق‌لاریـن‌دا، معنوي دونيالاری‌نـین، بؤیوک و نجيب اينساني آرزو و  ايستک‌لري‌نين  پايی آز دئـييل. خالق ايله بشريـتين آرزولاری اونون صنعتکار قلبينده بير– بيرينه قاریشیر  و ایده‌آل‌لاری ايله يوغرولور، عمومی‌لشير، شعر‌لشير:

قلبين اور‌ه‌يين اودلارینا يانماسا بير سؤز

ديللرده، آغـیزلاردا، او داستان اولا بيلمز

صمدوورغون شعري‌نـین بديعي قايناق‌لاری‌دا، آذربايجانـین زنگين کلاسيک‌ ادبیاتی، رنگارنک فولکلور خزينه‌سي و دونيا کلاسيک‌لري‌نين اؤلمز اثرلريندن مايالانمیش‌دیر. شاعر بو منبع‌لردن يارادیجی کيمي بهره‌لنيب، اونلاری منيمسه‌ييب، ياشاييب و يارادیجـیلـیق سوزگجنيدن کئچيريبدير. منيمسنميش‌ بو تجروبه‌لر وورغون استعدادی‌نـین، وورغون شخصيـتي‌نين ايشیـغـیندا، بيچيم‌لنيب، و يـئني يـئني  اثرلر شکيلنده يارانـیبلار.

صمدوورغون اثرلري، حياتي‌لـييي، درين معناسی، مودروک فلسفي فيکيرلري، درين مضمون‌لاری ايله بيرليکده، همده گؤزل بيچيملري‌له‌ ده اينسانی مارا قلاندیریر.

 وطن‌پرورليک صمد وورغون شعري‌نين ان مهم کيـفيت‌لريندن‌دير. اگر صمد وورغون شعرلريندن وطن‌له باغلی مضمونلاری، ايفاده‌لري چـیخارتساق، اونون ياردیجـیلـیغی‌نـین جانـینی آلمیشیق ، دئسک، يانلـیشماریق؛ چونکي وطن سئوگيسي، وورغون شعرينين قانـیدیر. قان‌سیز اينسان ياشايارمی؟ صمد وورغون خيالی‌نـین اوچوش نقطه‌سي وطن تورپاغی، اوچوش يـئري وطن گؤيلري‌دير. وطن گؤزلليک‌لريندن قـیدالانان شاعر، وطني سعادتـین اوجاغی، خوشبخت‌لييين يوردو سانـیر. اونون خالقی يالنـیز وطني‌ ايله معنا تاپیر. شاعرين فيکرينجه وطن، اينسانـین ياشادیغی، ياراتدیغی بير مکاندیر. اينسانـین آرزو، امل‌لري‌نين اينانج يـئري، گوونج اوجاغی‌دیر. شاعره گوره وطن‌سيز،  يوردسوز اينسانلار عالمده مسلک‌سيز ياشايـیرلار. وجدان دا، ناموس دا، مسلک ده هامیسی وطن‌له معنالانـیر.

وطن يوردو، دوغما اوجاق، بختيار اينسان

سنين قارتال قانادینلا، من اوچاجاغام

حيات اوچون دوغولموشام، يارانـیشیمدان

شعر، صنعت عالمينده نور ساچاجاغام.

 صمدوورغون خالقـیندان صحبت آچاندا  وطني‌نين طالعيني دوشونور. وطنيندن دانـیشاندا ايسه، خالقـینـین ايستک‌لري، آرزولاری، حياتی، معنوياتی اونون خيالـیندا جانلانـیر. شاعر اوچون، خالق ايسه وطن‌له داها بارز شکيلده کيم‌ليييني نمايش ائـتديره‌ بيلير. اونون اوچون وطن خالق‌ ايله، خالق ايسه وطن‌ ايله گؤزل بير وحدت يارادیر. وطن آباد و بول نـعمتلي و خالق آزاد، خوشبخت اولاندا، شاعرده اؤزونو خوشبخت سانـیر. شاعرين گونلري گونشلی، کؤنلو ايلهاملی، اور‌ه‌يي سئوينجلي اولاندا، پارلاق خيالي ايشیق ساچاراق، سعادت  نغمه‌سي اوخويور:

موغانا سو گلير، ميله سو گلير

آخـیشیب اؤز ائلي، اولوسو گلير

تورپاغا اينسانـین آرزوسو گلير

باغریما باسیرام آنا وطني

بو اولفت ايلهاما چاغـیریر مني

بو شعر،‌ ايلان مله‌ين موغان تورپاغـینی حيات اوجاغـینا چئويرن و تورپاغا اينسان آرزوسونو گتيرن وطنداشلارین محبّـتيندن، اينسان آرزولو تورپاغـین بؤیوک سئوگي‌سيندن يارانمیشدیر. ائله‌جه‌ده، بؤیوک ايلهامین، محصولو اولان و آذربايجان شعري‌نين اينجيسي سايـیلان، وورغونون شاه اثري «آذربايجان» شعري ده  بئله ايلهام قايناغـیدان سو ايچير:

ائل بيليرکي، سن منيم سن

يوردوم، يووام مسکنيم سن

آنام، دوغما وطنيم سن

آيـیریلارمی کونول جاندان

آذربايجان، آذربايجان

آذربايجان شعري بديعي بويالار، شيرين ملودي‌لار، صميمي نيدالاردان توخونموشدور. بو شعر،‌ شاعرين، وطن‌پرورليک دويغولاری‌‌نـین، وطن سئوگي‌سينين، جوشغون، احتراصلی بديعي‌لشميش ايفاده‌سينين سيمفونيک تجسومودور. آذربايجان شعري خالقـین، وطنين، تاريخين، طبيعتين دونني‌ني، بو گونونو، صاباحـینی ترنّوم ائدن بؤیوک بير منظومه تأثيري باغـیشلايان بير اثردير. آذربايجان شعري شفق‌لي دويغو– دوشونجه‌لردن يوغرولموش و بؤیوک بير اور‌کده، ايللر اوزونو سونسوز محبّـتين، تؤکنمز سئوگي‌نين،بؤیوک ‌ایده‌آل‌لارین ايشیغـی ايله سيمفوني‌لشميش‌دير.

شعرين هر بندي، اثرين، عمومی قورولوشوندا کي رولو ايله برابر، اؤز – اؤزلويونده ده  يـئـتگين و  کاميل بير شعر  تأثيري باغیشلايـیر. بو بديعي لووحه‌لر، پارچالار بير بيرينه قوشولاندا،  گؤزلريميزين قارشی‌سیندا وطنين  قوجاغـیندا  باش وئرن تاريخي حادثه‌لرين، معنوي نائليت‌لرين، طبيعي گؤزليک‌لرين بؤیوک منظره‌سيني رسم ائدير. خالقلا وطنين بير بيرينه قوووشماسیندان بديعي بير حقيقت يارانـیر. شعر، سانکی بير شاعرين دئـييل بير خالقـین روحوندان قوپان حيسّ‌لر و دوشونجه‌لردير و ياخود وطن تورپاغی‌نـین ديل آچمیش گؤزل‌ليک‌لري‌نين نغمه‌سي‌دير.

سونسوز سئوگي ايله اور‌ه‌يي دؤيونن شاعرده بؤیوک ياشاماق هوسي وار ايدي. اينسانلارلا بيرگه طبيعتين قويـنوندا، گؤزل و مهربان دوشونجه‌لرين ايستي قوجاغـیندا کـئچن آنلاری، شاعر اؤز عؤمرونون ان خوشبخت و سعادتلي آنلاری سانـیر. او بئله آنلاری عادي زامان اؤلچوسوندن چـیخاردیب، اؤز آرزولاری‌نـین  اؤلچوسونده بيچيم‌له‌مک ايسته‌يير. او، خيالـینی داها اوزاق اوفوق‌لره، انگين فضالارا اوچوراراق، دونيانـین بوتون گؤزل‌ليک‌لريني، ياشادیغی لحظه‌لره سیغـیشدیرماق ايسته‌ييردي. او بو آنلار ايچينده، طبيعت گؤزل‌ليک‌لري‌نين، حيات عشقي‌نين درين ماهيـتيني درک ائده‌رک، کؤنلو ياشاماق عشقي ايله آلوولانـیردی. اونو اؤترگي حيسّ‌لر، اؤترگي سس‌لر، بير آنلـیق يانان هوس‌لر ايلهاما گتيره بيلمير. شاعرين باخیشلاری هر شئي‌ده حيکمت آرايـیردی. اوره‌يي سعادت عشقي ايله چیرپینـیردی. درين فيکيرلري، سونسوز گؤزل‌ليک‌لري ترنّوم ائدن بؤیوک صنعت اثرلري ياراتماق سئوگي‌‌سي اونون وجودونو بوروموشدو. “من تلسميرم” کيمي اؤلمز بير نغمه‌ده بو بؤیوک اوره‌يين، بو بؤیوک سئوگي‌نين پارلاق بديعي تجسّومونون شاهدی‌ییک.

قوي دونيا  بؤيوسون، زامان اوزانسین

بير گونون عرضينده، آيلارلا يانسـین

آل گونش، گؤزوندن  نور ياغا – ياغا

عؤمور کيتابینی تاماملاماغا

چوخدا جان آتماسین اليمده قلم،

من تلسميرم! من تلسميرم

صمد وورغون شعرلري‌نين جوهري، روحو، فلسفي درين‌لييي، بديعي قورولوشونون بوتون گؤزل‌ليک‌لري اؤز تام‌لـیغـینی، بوتؤولويونو، بو شعرده، (من تلسميرم) شعرينده تاپا بيلميشدير. بو شعر، شاعرين سون شعرلريدن بيري‌دير. بو شعر صمد وورغون شعري‌نين زيروه‌سي اولدوغو حالدا، آذربايجان شعري‌نين‌ده نادر اينجي‌لريندن‌دير.

صمدوورغون سؤزون حقيقي معناسیندا وورغون‌ايدي. گؤزل‌لييي، طبيعتي، اينساني، دليجه‌سينه سئويردي. اونون اثرلريني اوخويان هر بير کيمسه بونو آيدین و آچـیق دويا بيلر. او ياشايـیردی: ياراتماق اوچون، يالنـیز و  يالنـیز ياراتماق اوچون… بديعي بير ديل ايله، بير چوخ ميصرالاریندا آچـیق آيدین بو حيسّي بيان ائديردي، او ياشايـیردی دونيانی دريندن درک ائـتمک اوچون، ان عادي بير شئي دن توتموش، اوجسوز بوجاقسیز عالم‌دن درين معنالار كشف ائـتمك اوچون. اونون آچـیق گؤرن فيلسوف گؤزلري تكجه گؤزل‌ليك‌لري، ياخشی‌لـیق‌لاری دئـييل، عـئـيبه‌جرليک‌لري، پيس‌ليک‌لري، آلچاقلـیق‌لاری‌دا گؤروردو. يالانچی پهلوانلاری ، سئوگي‌سي، محبّتي يالان اولان شهرت دوشگون‌لري‌نين آلچاق عمللريني طنز آتشينه توتوردو. ملت‌لر، خالق‌لار، اينسانلار آرا دوشمن‌چيليک تؤره‌‌دن منفور سيمالاری درين نيفرت حيسّي‌لري ايله لعنتله‌ييردي. بؤیوک شاعر هر شئيي ياخشی گؤرور، ياخشي سئچير، ياخشی تانـیيـیردی. حياتـین آجـیلـیق‌لارینی اودور، اؤز ايچيينده يانـیر، قوورولا قوورولا اونلاری اوريي‌نين درين قاتلاریندا گيزلديردي، هئچ کيمه آغارتمیردی. بو اوزدن ائرکن قوجالـیردی. دردلر اونو ايچريدن يـئسه‌ده، آمما او اؤز اينامی‌نی ايتيرمير، آيدین، اوميد وئريجي، جان وئريجي نغمه‌لري ايله اينسانلارا اور‌ک – ديرک وئرير و اونلاری سئومه‌يه ياراتماغا سسله‌ييردي. مشهور «شاعر نه تـئز قوجالدین سن»شعري بئله آرخايـین‌لـیق‌لارین داخيلي سارسینـتی‌لارین، ‌معنوي آرخايـین‌‌لـیق‌لارین يـیغجام، بديعي ايفاده‌سي‌دير:

ساچ آغاردی، آنجاق اوره‌ک

آلوولودور اول کي تک

ساچ آغاردی آنجاق نه قم

اليمده دير هله قلم…

بيلرم کي دئمييه‌جک

بير سئوگيليم، بير ده وطن

شاعر نه تـئز قوجالدین سن!

شاعرين بو درين اينامی، اونون اوره‌يينده بسله‌دييي سئودگي‌دن دوغوردو. چونکي او، ياشادیغی عؤمرونو يالنـیز و يالنـیز خالقا، وطنه و بؤیوک  آرزولارا حصر ائـتميشدير. او دونيا مالـیندان اؤترو ياخود شهرت‌ نامينه يوخ، تکجه خالق اوچون ياشايـیب يارادیبدیر. اونا گؤره وورغونون ان مونيس اور‌ه‌ک همدمي اولان، دوغما خالقی، عزيز وطني، گؤزل سئوگيليسي اونو هامیدان ياخشی تانـیـيـیردئ. شاعر بو دويغولاری بو حيسّ‌لري دؤنه – دؤنه  تکرار ائديب، «اونوتماز بو اوبا بو ماحال مني»،  «وورغونو دا سالار يادا/ دوز ايلقارلی بيزيم داغلار»، «وورغون اولدو  دئمه‌يين بير ابدي صنعتي وار» دوغرودان دا بؤیوک شاعر، اوز طالعين اوزو هامی‌دان ياخشی  يوزا بيلميشدير. طبيعي‌دير چونکي او گله‌جه‌يي گؤرن شاعردي.

وورغونون شعرينده کي حياتي‌ليک و بشري‌ليک دويغولاری، سئوگي و محبّت حيسّ‌لري مودروک و نيک‌بين بديعي فيکيرلر، ايندي ده ديلدن – ديله، ائلدن – ائله کئچه‌رک ياشايـیر.

هر کسين معنوي عالمينده، اؤزونون ایده‌آل‌لارینا، خيال دونياسینا اويغون بير شکليده صمد وورغون جانلانـیر. صمد وورغون ايندي بير چوخ منظومه‌لرده، حيکايه‌لرده، رسم اثرلرينده، موسيقي پارچالاریندا، عاشیقلارین سازیندا، مغني‌لرين آوازیندا، بسته‌کار‌لارین ماهنی‌لاریندا يـئني‌دن بديعي بير صورت کيمي ياشاماقدادیر.

آذربايجانـین بؤیوک بسته‌کاری فيکيرت امير اوف خاطيره‌لرينده يازیر : «1954نجي ايلين يازی ايدي، صمد وورغون‌لا، مهدي حسين، تـئاتر سآلونوندا گزيردي، وورغون مني گؤرجک آياق ساخلادی و مني يانـینا چاغـیردی: و اؤزونه مخصوص بير صميميت‌له دئدي: دؤنن سنين سيمفونيک سويتانـیـني ائشيتديم، لاپ کپزين باشینا چیخمیشدین. شاعر منيم «آذربايجان» سيمفونيک سويتاما قولاق آسمیشدی. يـقين کي اونون «چوبان باياتی‌سی» آدلانان ايکينجي حيصّه‌سيندن آلدیغی تأثيري «کپز»ين باشی آدلاندیریردی. او واخت اوتاندیم، اوره‌ييمده اولان سؤزو شاعره دئـيه‌بيلمه‌ديم. دئـيه بيلمه‌ديم کي، بو اثري سيزه حصر ائـتميشم، اونو سيزين آذربايجان شعرينيزين تأثيري ايله يازمیشام.»

بير چوخ صنعتکار صمد ووغونون دوهاسی‌نین ايشیـغـیندا، اونون آچدیغی بؤیوک يارادیجـیلـیق يول‌لاریندا آددیم‌لایير و صمد وورغون شخصيتي‌نين، صنعتي‌نين ساچد‌یغی ايشیـغـین شعالاری آلتـیندا يـئني يـئني اثرلر يارادیر. ايندي او مين بير قولو اولان بؤیوک بير ايرماغا بنزه‌يير، آخـیر آخـیر، هارالارا، هانسی يـئرآلتی سولارا قوشولاجاغـینی کيم بيلير!

مقاله‌لري‌نين بيرينده وورغون يازیر: «منيم عزيزيم! من عصيرلر آراسیندان سني گؤرورم… من فيکرن سنين‌له ياناشی آددیملايـیرام، سانکی سنين‌له نفس آلـیرام. ائله بيل سنين‌له ال اله وئريب ايشله‌ييرم. من سنين اوزاق گؤرن گؤزلري‌نين شعله‌سينده نه ايسه بير ياخـین‌لـیق و دوغمالـیق گؤرورم. منه ائله گلير کي، يـئنه ده ياشايـیر و يارادیرام…..»

دوغروسو بؤیوک يازیچی  آلکساندر فادايوو دئميشکن: «دوسلار! نه ياخشی کي، بو دونيادا صمد وورغون وار.» صمد وورغونون صميمي دوستو ناظيم حيكمت، شاعرين اؤلوموندن بير ايل سونرا باكیيا گلير و صمد وورغونا شعريني او زامان يازیر:

نهايت شهرينه گله بيلديم،

آمما گـئجيکديم.

گؤروشه بيلمه‌ديک

بير اؤلوم بويونجا گـئجيکديم.

ضبط اولموش سسيني

دينله‌مک ايسته‌مه‌ديم صمد

اؤلولرين، بوسبوتون اؤلمه‌دن،

شکيللرينه باخمارام.

آمما گون گله‌جک

سني ده سندن بوسبوتون آيـیراجاغام صمد.

عزيز خاطيره‌لر دونياسینا گيره‌جکسن

قبرين اوسته گول دسته‌سي ده قوياجاغام

گؤزلريم ياشارمادان.

سونرا گون گله‌جک

سنين باشینا  گلن ايش

منيم ده باشیما گله‌جک صمد!

باکی  1957

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *