معاصر دونیادا، سئلبریتیزم فئنومئنی مرکب و چوخ شاخهلی بیر مسئله اولاراق اینکیشاف ائتمکدهدیر. جمعیتین اجتماعی و تئخنولوژی دهییشیکلیکلریندن تأثیرلنهرک، بو فئنومئن مدنی و اجتماعی ساحهلرده داها چوخ گؤرونمکدهدیر. بیر طرفدن، تئخنولوژی اینکیشافلاری و اجتماعی شبکهلرین یارانماسی،(اینستاگرام، توییتر، فیسبوک، تلگرام، واتساپ و سایر پلاتفورمالار) بو فئنومئنین یارانماسیندا و یاییلماسیندا چوخ اؤنملی رول اوینامیشدیر؛ دیگر طرفدن ایسه، اجتماعی دهییشیکلیکلر بو فئنومئنین اینکیشافیندا تاثیرسیز قالمامیشدیر. نتیجه اعتباریله، اجتماعی شبکهلر و دهییشیکلیکلر یئنی شؤهرت و سئلبریتیزم فورمالارینی یاراتمیش، فردیلییه و اؤزونو ایفاده ائتمهیه اولان ماراق داها دا آرتمیش، اینسانلار حیات طرزلرینی، خاریجی گؤرونوشلرینی و گوندهلیک فعالیتلرینی آچیق شکیلده تقدیم ائتمهیه داها چوخ مئیل ائتمیش و بو دهییشیکلیکلر نتیجهسینده مدنی دهیرلر کئچیجی شؤهرت قارشیسیندا کؤلگهده قالمیشدیر.
سون ایللرده ادبیاتیمیزدا باش قالدیران و گونو-گوندن ده گئنیشلنمکده اولان «ادبی سئلبریتیزم» فئنومئنی دقته لاییق بیر مسئله حالینا گلیب چیخیبدیر. بو فئنومئن بدیعی و ادبی اثرلرین کئیفیتیندن و ائستئتیک گوجوندن داها چوخ، شؤهرت و اجتماعی شبکهلردهکی پوپولیارلیغا اساسلانان موضوعلاری میدانا آتیبدیر. باشقا بیر سؤزله، «ادبی سئلبریتیزم» ائله بیر حادثهیه چئوریلمکدهدیر کی، بورادا بیر سیرا یازیچی، شاعرلر و ادبیات ایشچیلری کیمی اؤزلرینی تقدیم ائدن اینسانلار، اثرلرینین کئیفیتی و درینلیگی ایله دئییل، اجتماعی شبکهلرده قازاندیقلاری شؤهرت و جلب ائدیجیلیک سایهسینده مشهورلاشیر و ادبی مرجعلره چئوریلیرلر. بو پروسئسده بدیعی و ادبی معیارلار گئت- گئده اؤز یئرینی اجتماعی شبکهلرده ایزلهییجی سایی، بهینمه(لایک) اعتباری و گوندمده قالما باجاریغی کیمی گؤستریجیلره وئریر.
بو مسئلهیه دقت یئتیرمک اونا گؤره چوخ اؤنملیدیر کی، «ادبی سئلبریتیزم» تکجه حقیقی ادبی معیارلاری سوال آلتینا آلماقلا کیفایتلنمیر، هم ده مدنی کیملیگینی هله تام فورمالاشدیرماقدا اولان بیر جمعیتده بیر سیرا منفی نتیجهلر دوغورا بیلیر. بئله بیر پروسئس نتیجهسینده ادبی دهیرلرین یئرینه ظاهری شؤهرت، دوشونجه درینلیینین یئرینه ایسه کئچیجی پوپولیارلیق اؤن پلانا چیخیر. بو ایسه ادبیاتین اساس ماهیتینه، یعنی اینسانی دوشوندورمک، جمعیته گوزگو توتماق و ائستئتیک ذؤوق فورمالاشدیرماق فونکسییاسینا جدی ضرر وورور و ادبی اثرلرین کئیفیتینین آشاغی دوشمهسینه، ساده و سطحی یاناشمانین گئنیش یاییلماسینا، ادبی تنقیدین ضعیفلهمهسینه و جدی تنقید موحیطینین آرادان قالدیریلماسینا شرایط یارادیر. ادبیاتین درین مضمونو، اؤز یئرینی آسان قبول ائدیلن، تئز اونودولان و داها چوخ «آل- وئر» مقصدی داشییان نومونهلره وئریر. نتیجهده، جمعیتین ذؤوق سوییهسی ده تدریجن آشاغی ائنیر و اوخوجو کئیفیتلی ادبی نومونهلردن اوزاقلاشماغا باشلاییر.
دیگر طرفدن، بئله موحیطده ایزلهییجیلرین دهیر وئرمه معیارلاری و گؤستریجیلری آشاغی سوییهیه یؤنهلیر؛ بو معنادا کی، اینسانلار ادبی اثری اونون بدیعی دهیرینه، ایدئیا توتومونا و ائستئتیک گوجونه گؤره دئییل، داها چوخ مؤللیفین شؤهرتی، سوسیال شبکهلردهکی گؤروندویو و یا کوتلوی ماراق دوغورماسی اساسیندا دهیرلندیرمهیه باشلاییرلار. بو دا حقیقی ایستعدادا مالیک قلم صاحیبلرینین کؤلگهده قالماسینا، اونلارین اثرلرینین یئترینجه تانینماماسینا و جمعیت طرفیندن لازیمی دقت گؤرمهمهسینه سبب اولور.
بئله بیر شرایطده جدی ادبی آراشدیرمالارین، درین تحلیلین و پئشهکار تنقیدین احاطه دایرهسی دارالیر. ادبیات حاقیندا دوشونن، اونو تحلیل ائدهن و اؤلچو معیارلاری معینلشدیرن موحیط ضعیفلهدیکجه، سوییهلی ادبی دهیرلرین قورونماسی دا چتینلشیر. نتیجهده، داها چوخ شوو کاراکتئرلی، سطحی و موقتی اوغور قازانمیش اثرلر اؤنه چیخیر، حال بو کی، گئرچک بدیعی دهیره مالیک نومونهلر آرخا پلاندا قالیر.
بوتون بونلار ایسه تکجه ادبیاتین دئییل، عمومیلیکده میللی مدنیت کیملیگینین فورمالاشماسینا دا منفی تأثیر گؤستره بیلر. چونکی ادبیات بیر خالقین یادداشی، دوشونجه تاریخی و معنوی دونیاسیدیر. ادبیاتین کئیفیتینه جدی یاناشیلمازسا، بو، اوزون مدتده میللی مدنیتین ضعیفلهمهسینه و گلهجک نسیللرین ائستئتیک دونیا گؤروشونون کاسادلاشماسینا گتیریب چیخارا بیلر. اونا گؤره ده ادبی دهیرلرین قورونماسی، ایستعدادلی یازارلارین دستکلنمهسی و جدی ادبی تنقیدین اینکیشافی بؤیوک اهمیت داشیییر.
بئله بیر دورومدا، قارشیدا دوران دوشوندوروجو سوآل بودور: ادبیاتیمیزدا «سئلبریتیزم» فئنومئنی فرصتمی، یوخسا تهدید!؟
خرداد ۱۴۰۴
