اوخوماق زامانی: 3 دقیقه

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email
دونیا افسانه‌لریندن
چئویرن: ایشیق
ترجمه: ایشیق
ایشیق
00:00
00:00

بو یازی‌نین صوتی نسخه‌سی حاضرلانماییب. بو یازی‌نی اؤز سسینیزله اوخویوب بیزه گؤندره بیلرسینیز.

بو افسانه‌ده دونـيانـين ان سويوق، بوزلو و بورانلي اؤلکه‌لريندن دانـيشيلـير. بو يـئرلرده ياي فصلي چوخ گوده و قـيش فصلي چوخ اوزون‌دور و گونش بوتون قـيشي، اؤزونو گؤزلردن گيزله‌دير. بو افسانه ايسکيمولارين حـياتـي‌نـين بير حيصّه‌سيندن سؤز آچـير و اونلارين يوردلارينـين، گوندوزلرينين ايشيق اولان زامانـينـي و قارانليقلارينـي تصوير ائدير. ايسکيمولار باره‌سينده و بو گونکو وضعيت‌لريندن بير قـيسا معلومات آشاغـيدا اوخوجولار اوچون قلمه آلينـيب‌دير.

ايسکيمولار، گروئنلندده، کانادانـين شيمال حيصّه‌سينين اوجقارلاريندا، آلاسکادا و هابئله کئچميش شورالار اؤلکه‌لرينده ياشايـيرلار. الده اولان احصاييه‌لره گؤره اونلارين عمومي سايـي تخمينن 90مين نفردن آرتـيق دئييل. اونلار اؤزلريني حقيقي اينسانلار آدلانديريرلار. اونلارين بير چوخو عيسوي و بير قيسمي ده عنعنه‌وي دين‌لريني ساخلاميشلار. بعضي تاريخچي‌لر احتيمال ائديرلر کي، ايسکيمولارين و هيندي‌لرين (آمريکانـين قـيرميزي دري) اهاليسي‌نين تاريخي 30- 20 مين اول‌دن باشلايـير، احتمال کي، اونلارين اجدادي شيمال شرقي آسيادان برينت بوغازي واسيطه‌سيله آمريکايا کؤچوب گلميشلر و مين ايللر عرضينده اورادا مسکونلاشميشلار. اونلارين ديلي پاله‌آسيا ديللرينين ايسکيمو آله‌اوت گوروهونا داخيل‌دير. بو ديلده تخمينن 90 مين نفر دانـيشير و بو ديل قايدا- قورولوش باخيميندان التصاقي بير ديل‌دير. شورالاردا ياشايان ايسکيمولارين اليفبالاري کيريل ايدي و الده اولان معلوماتلارا گؤره اونلارين آراسيندا ساوادسيز يوخدور و ضيالي‌لارينـين سايـي نيسبتن چوخدور و خالق صنعتکارليغـي چوخ اينکيشاف ائتمشدير.

××××

چوخ اسکي زامانلاردا گونشين ايشيغـي هر بير يـئره ساچيردي. بير گون گونش بيردن گؤزلردن ايتدي. آنجاق يالنـيز گئجه‌لر، اولدوزلار گؤيده سايريشيب اؤز ايشيقلارينـي عالمه سپديلر. اينسانلار هامي يوخسول و کاسيب اولدولار. يـئر اوزونو قار، کولک و چوغون بورودو. اوتلار، بيتگي‌لر بوزلارين آلتـيندا دونوب آرادان گئتديلر و اوره‌ک يانديريجي، کده‌رلي و اوزونتولو بير وضعیت قاباغا گلدي. اووسونچولار، سئحيربازلار و جادي‌گرلر بوتون قودرت و طيليسيم‌لري ايله الـلشديلر، آمما گونشي قايتاريب, دونيانـي نورلانديريب، ايشيقلانديرماغا قادير اولماديلار.

قوزئي قوطبينده يـئرلشن بير کندده، بير اوغلانجيغاز ياشايـيردي. او آتا- آناسينـي الدن وئريب يئتيم قالميشدي. او کندده اونون هايـينا قالان و قايغـي‌سينـي چکن هئچ بير کيمسه يوخ ايدي. بو اوغلانجيغاز باشقا يوخسول و کيمسه‌سيز اوغلانلار ايله کندين يول قـيراغـيندا عؤمور کئچيريردي و آوارا- سرگردان کوچه- بازاري دولانـيردي. اونو گؤرن هر بير شخص اونا خور باخيردي، بيردن گؤزو ائويندن چيخان بير جادي‌گره ساتاشدي. اونا طرف يؤنه‌لدي و اوزونو سئحيربازا توتوب دئدي:

– سيز جادي‌گر و اووسونچولار گونشي بيزيم سويوق و دونموش اؤلکه‌ميزه قايتارا بيلمه‌ديز، آمما من بو ايشي گؤره‌جه‌يم، ايندي اونو تاپيب گتيرمه‌يه گئديرم.

جادي‌گر اوغلانجيغـين بو سؤزلريندن چوخ جين‌لندي و اونا ساري يويوروب اونو دؤيوشله‌مه‌يه باشلادي و چوخ بير غضب‌له دئدي: «تئز اول، ايتيل جهننمه! داها سني بو طرف‌لرده گؤرمه‌ييم بو کنددن قوي گئت و هئچ واخت بورايا دؤنمه!».

اوغلان بو کنددن آيريلماغا و گونشي تاپماق قرارينا گلدي. آنجاق اؤز- اؤزونه دوشوندو کي، ياخشي اولار کي، کنددن چيخمادان قاباق، ياشلي و تجروبه‌لي و دونيا گؤرموش بير کيشي‌نين يانـينا گئتسين و اوندان ايشيغـين يئريني سوروشسون. اوغلانجيغاز، قوجامان، دونيانـين ايستي- سويوغوندان چيخان و باش‌بيلن و دونيا گؤرموش بير کيشي‌نين يانـينا گئتدي و اوندان ايشيغـين يئريني سوروشدو و خاهيش ائله‌دي کي، اونا دئسين کي، گونش هارا گئديب‌دير، اونو نئجه تاپمالي‌دير و ايشيغـي نئجه بو کنده قايتارماق اولار. بو قوجا و تجروبه‌لي کيشي بو اوغلانجيغازا نظر ساليب، اونون سيماسيندا سارسيلمايان بير ايراده گؤروب، جاواب وئردي:

– اوغلوم، اگر سن حقيقت‌ده ايسته‌ييرسن ايشيغـي تاپاسان، گئت قار باشماقلارينـي گئي و گونئيه دوغرو يولا دوش.

اوغلانجيغاز بو تجروبه‌لي و مهربان کيشي‌نين سؤزونو ائشيديب، قار باشماقلارينـي گئيدي و يولا دوشدو. او يورولمادان و آردي کسيلمه‌دن اؤز يولونو داوام ائتديردي. آنجاق بوتون يول اوزونو، قارانليق و ظولمت‌دن باشقا بير شئي گؤزونه چارپمادي، آمما او مأيوس اولمادي، ايشيغـي تاپماغا تله‌سيردي.

بير گون بيردن چوخ اوزاق‌لاردان، ايشيغـين شوعالاري گؤزونه ديدي، آمما بو شوعآلار آرديجيل اولمايـيب، گيزله‌نيب و تزه‌دن اؤزونو قاباق‌کـيندان داها نورلو و داها ايشيق‌لي گؤستريردي.

اوغلان آجليغـي و يورغونلوغو اونوتدو و يـئيين- يـئيين آدديملاريلا اؤزونو تپه‌نين آياغـينا يئتيردي. تپه‌نين اوچ طرفي قاپ- قارا قارانليق ايدي، آمما يالنـيز بير طرفي نورا غرق اولموشدو. بير آز قاباغا گئتدي، تپه‌نين ائنيش‌لييينده گؤزو بير داخماجيغا ساتاشدي، اوردا بير قوجا کيشي گؤردو کي، بئل ايله قارلاري اويان- بويانا سپه‌له‌يير و بو قار دنه‌جيک‌لري گؤيده بولودا چئوريليب، ايشيغـين قاباغـينـي کسيرديلر و کيشي‌نين آرخاسيندا داخماجـيغـين ياخـين‌لـيغـيندا بير بؤيوک ايشيغـين  نورو، يـئر اوزونه سپه‎لنميشدي و بو بؤيوک ايشيق توپلوسو هر بير يـئري ايشيقلانديريردي.

اوغلانجيغاز درحال داليسيندا اولان و آختارديغـي شئـيين تاپماسينـي دويدو. او بو قوجا کيشي‌نين يانـينا گليب و اونا دئدي:

– قوي بو نور و ايشيق منيم کنديمي ده ايسينديرسين، ايشيقلانديرسين، سن نييه بئل ايله قارلاري گؤيه سپه‌له‌ييرسن، قارانليق و ظولمت ياراديرسان!

اوغلانجيغاز سونرا بئله سؤزه باشلادي:

– من قارانليقدا ياشاماقدان داها بئزميشم و ايسته‌ييرم بورادا، سنين يانـيندا، ايشيغـين ياخينليغـيندا قالام، ايشيق‌دا ياشايام.

قوجا کيشي جاواب وئردي:

 «‌ايسته‌سن منيم يانـيمدا قالا بيلرسن». هر ايکيسي راضي‌لاشديلار. قوجا اونو داخماجيغا آپاردي و اوغلانجيغازا اؤز آرخاسي طرفده دار بير جيغـيرين آلتـيندا يـئرله‌شن بير چؤکوک گؤستردي. چوخ کئچمه‌دن اوغلانجيغاز قوجاغـيندا بير ايشيق توپلوسو، تله‌سه- تله‌سه داخماجيغـيندان ديشاري‌يا دوغرو يورويوب و اورادان اوزاقلاشدي. بير نئچه دقيقه‌دن سونرا قوجا بايـيرا چيخيب گؤردو، اوغلانجيغاز ايشيق توپلوسونو قوجاغـينا آليب، قاچا- قاچا بوردان اوزاقلاشير. او قـيشقـيردي، هاراي چکدي، «قايـيت» «قايـيت» باغـيردي، آمما اوغلانجيغاز هئچ بير شئيه اعتنا ائتمه‌دن بوتون قودرتيله قاچيب و اورادان اوزاقلاشيردي. اوغلانجيغازين تله‌سه- تله‌سه قاچديغـينا گؤره آياغـي بودره‌دي و بيردن يـئره يـيخيلدي و بونا گؤره بو ايشيق توپلوسو يـئره ديدي و کيچيک حيصّه‌جيک‌لره بؤلوندو. هر تيکه بير يـئره داغـيلدي. اوغلانجيغاز بو نورلو و ايشيقلانديريجي شار٭ شکلينده اولان تيکه‌لر ايله اؤز دوغما کندينه قايـيتدي.

اوزون، يوروجو و حئيرت‌لنديريجي بير سفردن سونرا، بو اوغلانجيغاز اؤز يـئرلي‌لرينه، بئله بير ديرلي و قيمت‌لي ارمغان گتيرميشدي. کندلي‌لر بير بولاق کيمي آخان و دايما اونلارين اودالارينـي و داخماجيقلارينـي ايشيقلانديران و ايسيندير‌ن بو نور يـيغـينـيندان چوخ سئوينديلر و شادليق ائتديلر.

او زاماندان خالقـين آراسيندا بو افسانه آغـيزدان- آغـيزا، سينه‌دن- سينه‌يه گزير و بو کندين اهالي‌سي گئجه- گوندوزون باشلانماسينـي او زاماندان حساب ائدير و بو يئتيم اوشاغـين آدي خالق قهرمانـي کيمي ديللرده دولاشير.

 

قايناقلار:

1- دونيا ادبييات دايرة‌المعاريفي.

2- آذربايجان سووئت ائنسيکلوپئديياسي.

٭ شار: توپ کوره‎سي، يومورو.

اشتراک گذاری در print
چاپ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *