در مراسم چهارمین سالگرد درگذشت پروفسور صدیق مطرح شد:
لزوم ایجاد کتابخانه دکتر صدیق در تبریز

چهارمین سالگرد وفات پروفسور حسین محمدزاده صدیق جمعه ۳۰ مرداد در منزل و کتابخانه تخصصی ایشان برگزار شد.
در این مراسم که با حضور جمعی از شاگردان ایشان و چهره‌های شاخص آذربایجانی در تهران برگزار شد. شرکت کنندگان به بیان خاطرات، سجایا و ویژگی های استاد، میراث و خدمات ماندگار ایشان پرداختند. همچنین صدای دل‌انگیز عاشیق محبوب خلیلی طنین انداز این جلسه شد و شاعران شعرهای خود را در وصف استادشان خواندند.
فرزند پروفسور صدیق در این مراسم به لزوم و اهمیت سروسامان دادن به کتابخانه شخصی پدرش اشاره کرد و گفت: بدین منظور با استانداری آذربایجان شرقی مکاتبه و با امام جمعه محترم اردبیل دیدار کردم. اما هنوز نتیجه مطلوب حاصل نشده است.
دکتر ائلدار محمدزاده صدیق توضیح داد: کتابخانه پدرم یک مجموعه اسلام شناسی، ایران‌شناسی، زبان‌شناسی، آذربایجان‌شناسی و ترکی‌پژوهی است که یکجا و در کنار هم معنا پیدا می‌کند. اینکه بخشی از کتابخانه مرکزی فلان شهر باشد، سبب پراکنده شدن این مجموعه نفیس خواهد شد. او خواهان ایجاد مرکز و یا کتابخانه‌ای پژوهشی به نام پدرش شد تا این کتاب‌ها در آن مکان در دسترس پژوهشگران و علاقمندان قرار گیرد. او با اشاره به حدیثی از حضرت امیرالمومنین علی(ع)، هَلَکَ فِیَّ رجُلانِ: مُحِبٌّ غالٍ ، و مُبغِضٌ قالٍ، گفت: دوست افراطی و دشمن کینه‌توز همواره در مسیر پدرم قرار داشت. این موضوع را در قید حیات ایشان و حتی پس از آن شاهد هستیم. او با خواندن بخشی از متن وصیت‌نامه پدرش گفت: تاکید پدرم بر بهره‌مندی از این کتابخانه در داخل خاک ایران است، از همین روی درخواست‌های برخی کشورهای همسایه را بررسی نکردم و تاکید دارم که این اتفاق هرچه سریعتر بیافتد. او همچنین گفت: امکان بهره‌مندی از این کتابخانه در کنار بنیادی به نام ایشان و یا توسط بخشی خصوصی نیز وجود دارد. اما، معتقدم که بهترین کار دولتی بودن این اتفاق مبارک است. وی با اشاره به برخی پتانسیل‌های موجود گفت: ساختمان سابق کتابخانه مرکزی تبریز در گلستان باغی مدت‌هاست تخلیه شده و غیرفعال است و می‌تواند تبدیل به کتابخانه تخصصی پروفسور صدیق شود. فرزند مرحوم صدیق با ناراحتی از بی‌توجهی مسئولین فرهنگی شهر تبریز گفت: پدرم، خدمات بسیاری به ایران و انقلاب ایران انجام داده است که همگی در کارنامه فعالیت‌ها و خدمات ایشان وجود دارد و قابل بررسی است. بی‌توجهی مسئولین استان آذربایجان شرقی، به ویژه تبریز که ایشان زاده آن شهر است را غیرقابل قبول می‌دانم و امیدوارم نگاه‌های سلیقه‌ای به اتمام برسد و کاری شایسته صورت گیرد. او با اشاره به همزمانی درگذشت پروفسور صدیق با هوشنگ ابتهاج گفت: شما به اقداماتی که در شهر رشت برای این شاعر بزرگ انجام شد، بنگرید و آن را با اقداماتی که شهر تبریز برای پروفسور صدیق انجام داده مقایسه کنید. جای تاسف است!

در این مراسم، حسن مجیدزاده به اهمیت و ارزش اقدامات فرهنگی و تالیفات ماندگار دکتر صدیق اشاره کرد و گفت: کارهایی که او در سالهای ستم‌شاهی در حفظ فرهنگ و ادبیات مردم آذربایجان انجام داد، سرآغازی شد که تداوم آن در سال‌های پس از انقلاب به تربیت نیروهای متخصص بسیار و حفظ و گسترش زبان و فرهنگ مردم آذربایجان در ایران انجامید.

دکتر مرتضی مجدفر نیز به بیان خاطراتی از استاد خود پرداخت که سخت‌گیری‌های به موقعش نقش اساسی در موفقیت‌های آینده وی داشته است. او به بیان خاطراتی از انتشار نشریات متعدد ترکی آذربایجانی از جمله یولداش و انقلاب یولوندا اشاره کرد و گفت: نقش اساسی دکتر صدیق و میراث باقی مانده از آن در تاریخ فرهنگ، زبان و ادبیات آذربایجان در ایران بی‌بدیل و غیرقابل انکار است.
دکتر فیروز رفاهی درباره جایگاه پرفسور صدیق در آذربایجان معاصر ایران گفت: نسل‌های آینده از میراث بجای مانده از دکتر صدیق بهره مند خواهند شد. کارها و خدمات ایشان ماندگار است و با رفتن ایشان به اتمام نرسیده است. مجله‌هایی که در سال های ابتدایی انقلاب اسلامی در ایران توسط ایشان منتشر می شد، به زبان استاندارد و ادبی بود و بسیار مقبول بود. برخلاف سایر مجله‌هایی که همزمان منتشر می‌شدند که به هیچ وجه مورد پسند من نبود و با زبان ترکی عثمانی و یا زبان ترکی جمهوری آذربایجان مخلوط شده بود. زبان استاندارد ترکی آذربایجانی از زبان دده‌قورقود آغاز شده است و با زبان کشور ترکیه و جمهوری آذربایجان کنونی تفاوت‌هایی دارد. ایشان تلاش بسیاری در حفظ و ماندگاری زبان استاندارد و اصیل ترکی آذربایجانی در ایران کردند.

دکتر امیرعلی برقی در رابطه با تأثیرگذاری مرحوم استاد صدیق بر محققان بعد از خود خصوصا بر محققان جوان اشاره کرد و گفت: تاثیر ایشان از جمله بر خود اینجانب، در حوزۀ تصحیح و نشر متون ترکی تاثیری بسیار عمیق بوده است. روش دکتر صدیق در تصحیح و تحقیق متون ترکی چنین بود که نخست نسخ خطی و نشرهای مختلف پیشین از آن متن را تا حد امکان تجمیع میکرد و مورد استفاده قرار می‌داد و در ادامه سرگذشت شاعر به دقت مورد بررسی قرار می‌گرفت و مهمترین نکات موجود در آن متن از لحاظ محتوایی تحلیل می‌شد و نهایتا به تاثراتی که شاعر از پیشینیان گرفته بود و تأثیراتی که بر پسینیان نهاده بود پرداخته میشد. دکتر صدیق در کنار این روش علمی، بیش از همه به دنبال این بود که متون ترکی را احیا کند و در قالبی خواندنی و قابل استفاده به دست عموم برساند و این روش ایشان بعدها از طرف شاگردان مستقیم و غیر مستقیم ایشان مورد استفاده قرار گرفت.

قنبر سیفی، فولکلور شناس و نویسنده آذربایجانی در این مراسم گفت: صحبت کردن درباره استاد دکتر صدیق، کار آسانی نیست. چگونه می‌توان درباره شخصیتی سخن گفت که سال‌ها از عمر خود را در راه زبان، ادبیات، فرهنگ و پژوهش سپری کرده و آثار و خدماتش، خود گویاتر از هر سخنی هستند؟
با این حال، اگر بخواهم تنها به چند ویژگی برجسته از شخصیت علمی و فرهنگی ایشان اشاره کنم، نخستین و شاید مهم‌ترین ویژگی، عشق عمیق ایشان به زبان مادری بود؛ عشقی که تنها در کلام خلاصه نمی‌شد، بلکه با تمام وجود در خدمت آن بود. گویی زبان مادری برای استاد تنها یک موضوع پژوهشی نبود؛ بخشی از جان و هویت او بود.
دومین ویژگی استاد، خستگی‌ناپذیری در راه زبان و فرهنگ بود. شب و روز نمی‌شناخت؛ می‌نوشت، پژوهش می‌کرد، ترجمه می‌کرد و می‌آفرید. حاصل این تلاش بی‌وقفه، آثار ارزشمندی است که امروز در اختیار ماست و نام ایشان را در عرصه فرهنگ و ادب ماندگار کرده است.
سومین ویژگی، نقش ارزشمند ایشان در تربیت نسل‌های جدید بود. استاد در دانشگاه‌ها تدریس کرد و دانشجویان بسیاری را با زبان و ادبیات ترکی آشنا کرد و پرورش داد. شاگردانی که هر یک می‌توانند ادامه‌دهنده راه علمی و فرهنگی استاد باشند.
چهارمین ویژگی، جایگاه علمی بلند ایشان در حوزه زبان‌شناسی و ادبیات ترکی بود. استاد نه‌تنها نویسنده و پژوهشگر، بلکه عالمی بزرگ در شناخت و معرفی میراث ادبی و زبانی این سرزمین بود. بسیاری از متون و آثار ارزشمند گذشته را بررسی، تصحیح، معرفی و برای نسل امروز قابل استفاده کرد؛ از آثاری همچون دیوان لغات تورک محمود کاشغری، شیر علی نوایی و اثر استرآبادی سنگلاخ، فضولی ، حکیم نباتی و……
تا آنجا که از بزرگان و ادیبان در مراسم‌ها و نشست‌های مختلف شنیده‌ام، شمار آثار، مقالات، ترجمه‌ها و نوشته‌های استاد بسیار گسترده و قابل توجه بوده است؛ میراثی که نشان می‌دهد با چه پشتکار و توان علمی بزرگی روبه‌رو بوده‌ایم.
و ویژگی دیگر استاد، توانایی شگفت‌انگیز او در مطالعه و کتاب‌خوانی بود. گفته شده بود که استاد می‌توانست در مدت سه یا چهار ساعت، یک کتاب را با دقت مطالعه کند و از آن بهره علمی بگیرد. این ویژگی، نشان‌دهنده ذهن پویا و دانش‌دوست ایشان بود.
او گفت: اگر بخواهم همه این ویژگی‌ها را در یک جمله خلاصه کنم، باید بگویم: استاد دکتر صدیق، تنها یک استاد دانشگاه نبود؛ او یک جریان فرهنگی بود. یک نویسنده، شاعر، پژوهشگر، زبان‌شناس، مترجم ؛ و مهم‌تر از همه، انسانی که بخش بزرگی از عمر خود را وقف زبان و ادبیات کرد. به احترام این استاد بزرگ و به پاس سال‌ها تلاش و خدمت فرهنگی ایشان، از همه شما عزیزان خواهش می‌کنم با تشویق خود، یاد و نام استاد را گرامی بدارید. استاد دکتر صدیق، راهی که شما برای پاسداشت زبان و فرهنگ پیمودید، همچنان رهروان خود را خواهد داشت.
شاید بهترین خاطره‌ای که از ایشان می‌توانم بیان کنم، همین تصویر باشد:
تصویر انسانی که قلمش را در خدمت عشقش قرار داد و بخش بزرگی از زندگی‌اش را برای زنده ماندن یک میراث ادبی و فرهنگی صرف کرد.
و امروز، آنچه از ایشان باقی مانده، فقط کتاب‌ها و مقالات نیست؛ بلکه راهی است که برای پژوهش، شناخت و پاسداشت این میراث فرهنگی گشودند. استاد دکتر صدیق را نمی‌توان تنها در چارچوب یک پژوهشگر یا ادیبِ متعلق به یک جغرافیا تعریف کرد. ایشان شخصیتی ملی بود؛ عالمی که عشق و تعهدش به زبان و ادبیات ترک آذربایجان، در نهایت به خدمت به فرهنگ و میراث ادبی ایران می‌انجامید. به باور من، جایگاه ایشان از یک فرد و یک پژوهشگر فراتر رفته و به بخشی از حافظه فرهنگی این سرزمین تبدیل شده است.

محمد فاتحی نیز به اقدامات پروفسور صدیق در آموزش زبان و ادبیات ترکی در دانشگاه ها و آموزشگاه ها اشاره کرد و گفت هدف اصلی ایشان خدمت به فرهنگ، زبان و ادبیات مردم آذربایجان بود.
از جمله حاضرین در این مراسم می‌توان به دکتر مرتضی مجدفر، دکتر فیروز رفاهی، دکتر ابراهیم اصلانی دکتر امیرعلی برقی، عاشیق محبوب خلیلی، عاشیق ساسان قویدل، حسن مجیدزاده (ساوالان)، حسن راشدی، اکبر ستاری(قیزیل قلم)، اکبر آزاد، ابراهیم زاهد، ولیجانی، مهندس سعدیار، سلیم اوغلی، محمد فاتح، قنبر سیفی، بابک احمدی، ابوالفضل محمدزاده، حسن قهرمانی و خانم ساچلی و لیلی خاتون اشاره کرد.
این برنامه توسط اکبر صالحی، شاعر و نویسنده اجرا شد. این مراسم در روز جمعه ۳۰ مرداد از ساعت ۱۷ الی ۲۰ در منزل شخصی ایشان برگزار شد. بازدید از کتابخانه پروفسور صدیق بخش پایانی این مراسم را تشکیل داد. شایان ذکر است، پروفسور دکتر حسین محمدزاده صدیق، زاده سال ۱۳۲۴ در شهر تبریز در دوم شهریور ماه سال ۱۴۰۱ از دنیا رفت و پیکر وی در قطعه نام آوران شهر تبریز به خاک سپرده شد.