بوگون سه شنبه 31 فروردین 1400 ساعات 02:31
ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری


شاهين ماهني‌سي[1]
ماکسیم گورگی[2] – چئوير
ن: ممّد عاريف

 ساحيل‎ده تنبل- تنبل نفس چکن گئنيش دنيز آیـين ماوي شفق‎لريني سپديیي اوزاقلاردا یوخویا دالميش و حرکت‎سيز ايدي. یوموشاق و گونش رنگلي دنيز اورادا جنوبون ماوي سماسيله قوووشور, اولدوزلارين قيزيل ناخيش‎لاريني گيزلمه‎ین حرکت‎سيز پامبيق بولوتلارين شفّاف توخوماسيني اوزونده عکس ائتديره‎رک موحکم- موحکم یانير. گؤی یوخولو- یوخولو ساحيله سورونرک سوسماق بيلمه‎ین دالغالارين نه پيچيلداديقلاريني آنلاماق ايسته‎یيرميش کيمي گئتديکجه دنيزين اوزه‎رينه چوکور.

 شيمال شرق کوله‎یي‎نين ائیرک عئیبه‎جر شکيله سالديغي آغاج‎لارلا اورتولو داغلار اوز زيروه‎لري ايله ماوي بوشلوقلارا دوغرو یوکسه‎لير, جنوب گئجه‎سي‎نين ايليق و نوازيشکار قارانليغينا بورونموش کسکين چئوره‎لري دیيرمي‎لشيردي.

داغلار ووقارلا دوشونجه‎یه دالميشدير. داغلارين قاباريق, یاشيل, موتلو یال‎لاري اوزه‎رينه داغلاردان قارا کولگه‎‎لر دوشور و بو کؤلگه‎لر سانکي یئگانه حرکتي دایانديرماق, سولارين سوسمایان شيريلتي‎سيني و کوپوک‎لرين نفسيني بوغماق, هله داغلارين داليندا گيزلنميش آیـين گوی, گوموش شفقت‎لريله بيرليکده اطرافي ساريميش سئحيرلي سوکوتو پوزان بوتون سس‎لري اودماق ايسته‎یيرميش کيمي, دالغالاري بورویور.

آللاه- و اکبر- دئیه قوجا کريمه‎لي چوبان اوجا بویلو, چال ساققال, جنوب گونشينده یانيب قارالميش آريق و دونیا گورموش بير قوجا اولان نادير رحيم اوغلو یاواشجادان آه چکير.

بيز داغدان قوپموش, کؤلگه‎یه بورونموش و یوسونلاشميش بویوک بير قایانين قم‎لي- توتقون بير داشين ديبينده قوم اوزه‎رينده اوزانميش قایانين دنيزه باخان بؤیرونو داغلارا, دنيز اوتلاري و یوسون‎لارلا اورتولموش و بو اوتلارين ساللانيق قالديغي قایا, داغا دنيز آراسينداکي ائن‎سيز قوم زولاغينا باغلي کيمي گورونور. تونقالي‎ميزين آلووو بو قایاني داغ طرفيندن ايشيقلانديرير. آلوو تيتره‎ديکجه یاريقلار شبکه‎سيله اورتولموش قوجامان قایانين اوزه‎رينده کولگه‎لر اویناشير.

من رحيم ايله برابر اينديجه توتدوغوموز باليقدان شوربا بيشيريريک, و ‎ايکيميز ده هر شئیين آداما, اوز داخيلي عالمينه ايمکان وئرديیي قده‎ر شفّاف و جانلي کيمي گوروندویو, صاف و کده‎رسيز اوره‎ک‎ده دوشونمکدن باشقا هئچ بير آرزو اولماديغي زامان اينسانين کئچيرديیي بير احوال- روحيیه ايچري‎سينده‎یيک.

دنيز ايسه ساحيله دوغرو سورونور, دالغالار نوازيشله سسله‎نير, سانکي اونلار ايسينمک اوچون تونقالين یانينا بوراخيلمالاريني ريجا ائديرلر. بعضن سولارين شيريلتي‎سي‎نين عومومي آهنگي ايچري‎سينده یوکسک و جوشغون بير سس ائشيديلير- بو بيزيم یاخين‎ليغيميزا سورونوب گلن داها جسارتلي بير دالغانين سسي‎دير.

رحيم قومون اوزه‎رينده دنيزه طرف اوزوقویلو اوزانميش, ديرسک‎لريني یئره دایایيب باشيني اوووجلارين ايچري‎سينه آلاراق, دالغين- دالغين توتقون اوزاقلارا باخير.

اونون, قویونون دريسينده تيکيلميش توکلو پاپاغي پئیسرينه دوشموشدور. دنيزدن اسن مئه اونون خيردا قيريشيقلارلا اورتولن گئنيش آلنيني سرينله‎دير. منيم, اونو دينله‎یيب- دينله‎مه‎ديیيمه فيکير وئرمه‎یه‎رک او, دنيزله دانيشيرميش کيمي فيلوسوفلوق ائدير:

– آللاهين صاديق بنده‎سي‎نين یئري جننت‎دير. بس آللاها و ‎پئیغمبره ايطاعت ائتمه‎یه‎نين یئري, بلکه او باخ بو کوپو‎يون ايچينده‎دير… سولارداکي او گوموش لکه‎لر, بلکه او واخ اوزودور… کيم بيلير؟

قارا, عظمتلي دنيز ايشيق‎لانمادادير, اونون اوزه‎رينده آیـين اورایا- بورایا سپيلميش شوآلاري گورونمه‎یه باشلایـير. آی, آرتيق داغلارين آغاجلا اورتولو تپه‎لري‎نين آرخاسيندان چيخميش و ايندي دالغين بير حالدا اوز ايشيغيني, یاواشجادان آه چکه‎رک, اونو قارشيلایان دنيزه, ساحيله و بيزيم ديبينده اوزانديغيميز قایایا سپير.

– رحيم!… بير ناغيل دانيش…- دئیه من قوجادان ريجا ائديرم.

رحيم منه طرف دونمه‎دي:

– نيیه؟ – دئیه دوشونور.

– ائله بئله! من سنين ناغيلاريني خوشلایـيرام.

– من آرتيق هامي‎سيني سنه دانيشميشام… داها ناغيل بيلميرم.

او منيم بير داها ريجا ائتمه‎یيمي ايسته‎ديیي اوچون بئله ائدير. من ريجا ائديرم.

– ايسته‎یيرسن‎سه سنه بير ماهني سویله‎یيم؟ – دئیه رحيم راضي اولور.

من کوهنه بير ماهني‎ني دينله‎مک ايسته‎یيرم, او دا ماهني‎نين اؤزونه مخصوص مئلوديیاسيني ساخلاماغا چاليشاراق, حزين بير آهنگله اوخوماغا, ناغيل ائتمه‎یه باشلایـير.

«کورامال داغلارين یوکسک‎ليیينه ديرماشيب, اورادا روطوبت‎لي بير یارغاندا قيوريلاراق اوزاندي و دنيزه باخماغا باشلادي.

گویون یوکسک‎ليکلرينده گونش پارلایـير, داغلار ايسه ايستي نفس‎لريني گویه بوراخير, آشاغي‎دا دالغالار قایالارا چارپيردي…

یارغانين ايچري‎سيله قارانليقدا جوشغون‎لوقلا آخان سئل داش‎لارا دیيب سسلنه‎رک دنيزه دوغرو شيغيیـيردي…

آغ کؤپوک‎لره قرق اولموش بوز و قووّتلي سئل داغي یارير, حيددتله هایقيراراق دنيزه تؤکولوردو. بيردن کورامالين قيوريليب یاتديغي یارغانا گؤیدن کؤکسو پارچالانميش و قانادلاري قانا بولاشميش بير شاهين دوشدو…

او قيريق بير یاغيرتي ايله یئره دوشوب گوج‎سوز بير حيددتله کؤکسونو سرت داشا چيرپدي…

کورامال قورخدو, جلد گئري‎یه سوروندو, لاکين تئز آنلادي کي, قوشون ايکي- اوچ دقيقه‎ليک عؤمرو قالميشدير…

او, کؤکسو پارچالانميش قوشون یانينا سوروندو و ‎ديک اونون گؤزونون ايچينه فيشيلدادي:

– نه وار اؤلورسن؟

– بلي, اؤلورم! دئیه شاهين دريندن بير آه چکه‎رک جاواب وئردي, – من شرفله یاشاديم!… من سعادتين نه اولدوغونو بيليرم!.. من ايگيدجه‎سينه چارپيشديم!.. من گؤیلري گؤردوم… سن اونو ائله یاخين‎دان گؤره بيلمزسن!.. ائی یازيق!

– ائه, گؤیده نه وار کي؟ – بوش بير یئردير… من اورادا نئجه سورونوم؟ منيم اوچون بورا چوخ گؤزه‎ل‎دير… ايليق و روطوبت‎لي!

کورامال آزاد قوشا بئله جاواب وئردي و‎ اوره‎یينده اونون بو سایغي‎لامالارينا گولدو و بئله دوشوندو: اوچسان دا, سورونسن ده, آخيري معلوم‎دور: هامي یئرده یاتاجاق, هامي دؤنوب توز اولاجاق‎دير…

لاکين جسارت‎لي شاهين بيردن چيرپيندي, بير آز قالخدي و‎ یارغانا گؤز گزديردي. بوز داشين آراسيندان سو سوزوردو, قارانليق یارغاندا هاوا بوغونوق‎دو؛ اورادان چورونتو ايی گليردي.

شاهين بوتون قووّه‎سيني توپلادي, حسرت و‎ آغري دویاراق باغيردي:

– اوه, بيرجه دفه ده گؤیلره قالخا بيلسه‎یديم!.. من دوشمني کؤکسومون یارالارينا سيخسایديم و او منيم قانيمدا بوغولسایدي!.. اوه, دؤیوش سعادتي!

کورامال ايسه دوشوندو: اونون بئله اينله‎مه‎سيندن گؤرونور کي, گؤیلرده یاشاماق دوغرودان دا خوش‎دور!..

او, آزاد قوشا بئله تکليف ائتدي: «سن یارغانين کنارينا گئت و آشاغي‎یا توللان! بلکه قانادلارين سني قالديردي و‎ سن هله بير آز دا اؤز گؤیلرينده یاشادين».

شاهين سکسکه‎لي و‎ قورور ايله چيغيراراق جایناق‎لاريلا داش‎لار اوزه‎رينده سوروشه- سوروشه اوچوروما دوغرو گئتدي. او یاخين‎لاشدي, قانادلاريني‎ دوزه‎لتدي, بوتون کؤکسو ايله بير آه چکدي. گؤزلريني پارلاتدي و آشاغي‎یا یووارلاندي.

او قایالاردان داش کيمي سوروشه‎رک, قانادلاريني قيرا- قيرا للک‎لريني ايتيره- ايتيره سورعتله دوشوردو…

سئلين دالغاسي اونو آلدي, قانين یایاراق اؤزونو کؤپوک‎لره بورودو, سورعتله دنيزه آپاردي. دنيزين دالغالاري ايسه حزين بير نعره ايله داش‎لارا چارپيردي… و قوشون جسدي گئنيش دنيزده گؤرونمه‎یيردي…

II

کورامال یارغاندا اوزاناراق, اوزون موددت قوشون اؤلومونو, اونون گؤیلره اولان ائهتيراسيني دوشوندو. سونرا او, گؤزلري دایيم سعادت خیاليله اوخشایان اوزاق‎لارا باخدي.

– او شاهين بو اوجو- بوجاغي اولمایان بوشلوقدا نه گؤرموشدو؟ نه اوچون اونون کيم‎لر اؤلرکن گؤیلره اوچماق سئوگي‎سي ايله اوره‎ک‎لريني سيخيرلار؟ اورادا اونلار نه آنلایـيرلار؟ من آز موددتده بئله گؤیه اوچارام‎سا, بونلارين هامي‎سيني اؤیره‎نه بيلرم.

او, دئديیي کيمي ده ائتدي. حالقا کيمي قيوريليب هاوایا سيچرادي و ‎ائن‎سيز بير شريد کيمي گونش‎ده پارلادي.

سورونمک اوچون یارانان اوچا بيلمز!.. او, بونو داناراق, داش‎لارين اوستونه دوشدو, لاکين اؤلمه‎دي, گولدو…

باخ گؤیه اوچماغين لذّتي بوندا ايميش او یئره دوشمک‎ده ايميش, گولونج قوش‎لار! اونلار یئري تانيمایاراق اونون اوزه‎رينده سيخيلاراق گؤیون یوکسک‎ليک‎لرينه جان آتير و ‎قيزغين بوشلوق‎لاردا حیات آختاريرلار. اورادا یالنيز بوشلوق‎دور. اورادا ايشيق بول‎دور, لاکين جانلي ووجود اوچون یئیه‎جک شئی و ايستينادگاه یوخدور. ايفتيخار نه اوچون‎دور؟ مذمّت نه اوچون‎دور؟ بونلار اؤز آرزولاري‎نين چيلغين‎ليق‎لاريني اؤرت- باسدير ائتمک و اؤزلري‎نين حیات ايشينه یاراماديق‎لاريني گيزلتمک اوچون‎دورمو؟ گولونج قوش‎لار! لاکين اونلارين سؤزلري ايندي بير داها مني آلدادا بيلمز! من اؤزوم هر شئیي بيليرم. من گؤیو گؤردوم… من اورایا اوچدوم, اونو اؤلچدوم, یـيخيلماغين نه اولدوغونو آنلاديم, لاکين پارچالانماديم, آنجاق من اؤزومه داها مؤحکم اينانيرام. قوی یئري سئوه بيلمه‎ین‎لر آلدانيش‎لا یاشاسين‎لار. من حقيقتي بيليرم. من اونلارين چاغيريش‎‎لارينا اينانميرام. مني یئر یاراتميشدير, من یئرله یاشایـيرام.

او, اؤز- اؤزونه اؤیونرک داشين اوستونده قيوريلدي.

دنيز نور ايچري‎سينده پارلایـير, دالغالار دهشت‎له ساحيله چارپيردي. اونلارين ارسلان نعره‎سيندن مغرور قوش حاققيندا ماهني گورلایـيردي. اونلارين قضب‎لريندن قایالار سارسيلير, قورخونج ماهني‎دان گؤی تيتره‎یيردي.

بيز, جسورلارين جوشغون‎لوغونا – عئشق اولسون- دئیيريک!

جسورلارين جوشغون‎لوغو بودور حیاتين حيکمتي! ائی‎ جسور شاهين! سن دوشمن‎له ووروش‎دا قانيني آخيتدين… لاکين بير زامان گله‎جک کي, سنين ايستي قاني‎نين داملالاري قيغيلجيم کيمي حیاتين قارانليغيندا پارلایاجاق و بير چوخ جسور اوره‎ک‎لر, چيلغين آزادليق آتشيله ايشيق یاراداجاقدير!

سن اؤلموش اول!.. لاکين روحجا جسور و قووّتلي اولانلارين ماهني‎سيندا سن هر زامان جانلي ‎بير تيمثال آزادليغا, ايشيغا مغرور بير چاغيريش اولاجاقسان!

بيز جسورلارين جوشغون‎لوغونا ماهني‎لار قوشوروق!..».

… اوزاق‎لاردا دنيزين هامار سطحي سوسور, دالغالار آهنگ‎دار بير سسله قوم‎لارين اوستونه سپه‎لنير. دنيزه باخاراق من ده سوسورام. آی شوآلاري‎نين سویا سالديغي گوموشو لکه‎لر گئتديکجه آرتير… قازانيميز یاواش- یاواش قاینایـير.

دالغالاردان بيري اوینایا- اوینایا ساحيله آتيلير و مئیدان اوخویارجاسينا سسلنه‎رک رحيمين باشينا طرف سورونور.

– هارا گليرسن؟.. چکيل!- دئیه رحيم الي‎له اونو قووور و دالغا موطيع بير صورت‎ده دنيزه قایـيدير.

رحيمين, دالغالارلا جانلي‎لار کيمي رفتار ائديشي منه آز اولسا دا, نه گولونج گلير, نه ده قورخونج. اطراف‎دا هر بير شئی قريبه بير طرزده جانلي, مولایيم, نوازيش‎کاردير. دنيز ساکيت‎دير و اونون هله گوندوزون حرارتيندن آزاد اولماميش داغ‎لارا گؤندرديیي سرين نفسيندن خئیلي قودرت‎لي صرف اولونماميش قودرتين گيزلنميش اولدوغو حيس ائديلير. توند ماوي سمادا اولدوزلارين قيزيل ناخيش‎لاري کشف اولوناجاق بير سيررين شيرين اينتيظاريله اوره‎یي والئه ائده‎ن‎, آغيلي چاشديران طنطنه‎لي بير شئی یازميشدير.

هر شئی مورگوله‎یير, لاکين چوخ سایـيق مورگوله‎یير و آداما ائله گلير کي, بير ثانيیه سونرا هر شئی چيرپيناراق جانا گله‎جک و ايضاحي چتين, شيرين سس‎لرين مونتظيم آهنگ‎له سسلنه‎جکدير.

بو سس‎لر دونیانين سيرلريني ناغيل ائده‎جک, اونلاري آغيلا ايضاح ائتديکدن سونرا ايسه خیالي بير شؤعله کيمي سؤندوره‎جک و اينسانين روحونو اؤز دالينجا توند ماوي انگين‎ليک‎لرين یوکسک‎ليیينه قالديراجاق, بورادا اولدوزلارين سایريشان ناخيش‎لاري سيرلر آچان اؤز قريبه موسيقي‎سيله اونو قارشي‎لایاجاقدير.



[1] عرب الیفباسینا کؤچورن: عزیز محسنی

[2] ماكسيم گورگی روس خالقي‌نين بؤیوك یازيچي‌سي 1868 ميلادي‌ده آنادان اولوب و 1936-نجي ايلده حیاتا گؤز یوموب‌دور. اونون یازديغي و یاراتديغي اثرلر دونیانين بير چوخ ديلينه ترجومه و نشر اولونوب‌دور. «آنا»، «آرتامانوو‌لارين ايشي»، «چئلكاش»، «ايزگيل قاري»، «شاهين ماهني‎سي»، «حیات ديبينده», «دوشمنلر», «ايتاليیا ناغيل‎لاري» و باشقا بير چوخ اثرلري فارسجایا ترجومه ائديليب و یایـيلميشدير. بيز بورادا ۱۹۴۶-نجي (۱۳۲۵ گونش ايلينده) باکي‎دا آذربایجان تورکجه‎سينده نشر اولونان «سئچيلميش حئکایه‎لر» آدلي‎کيتابيندان «شاهين ماهني‎سي»ني ساهمان‎لایـيب کؤچورموشوک. بو حئکایه درين مؤحتوا و معناسيندان باشقا آذربایجان تورکجه‎سي‎نين قودرت و زنگين‎ليیي‎ني, ادبي اثرلرين ترجومه‎سينده عیاني صورتده گؤسترير. اوميد ائديريک کي, حؤرمتلي اوخوجولاريميز اوندان بهره‎لنسين‎لر. (عزیز محسنی)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *