farhad jafari (2)بیر یئنی یئتمه‌نین اؤز آنا دیلینده انشا یازماسی
فرهاد جعفری

بو گون غریبه بیر احوالات یاشادیغیم اوچون و‌هابئله هیجانلی اولدوغوما گوره بو ساعات بیلمیرم سؤزو‌هاردان باشلاییب یازیم. بوگون بیر حادثه منی ۱۴ ایل بوندان اؤنجه‌یه و او دؤورون خاطره‌لرینه آپاردی … بو داغینیق یازی دا بو غریبه حادثه‌دن، ذهنیمین بیر گوشه‌سینده ایتگین دوشوب، ایتیب باتان خاطره‌لر و‌هابئله بیر پارا باشقا موضوع‌لاردان سؤز آچماق ایسته ییرم … داها دوغروسو آنا دیلیمز حاققیندا اورک سؤزلریمی‌پایلاشما قرارینا گلمیشم …
بو گون ۱۲ یاشلی باجی اوغلوم مکتبده انشاسینی آنا دیلینده یازمیش و معلم اونا بو ایشده آلقیشلاما اوچون، ۲۰ بال وئرمیشدی … بو یوخاری دا خاطیرلاتدیغیم غریب حادثه ایدی … شاید بو یازی‌نین اوخوجولارینا غریبه اولماسین … آنجاق بونو تام صمیمتله دئییرم بو حادثه منی اوز یئنی یئتمه‌لیک دؤورمه قایتاردی و بیر داها منی ایکی‌ ایل‌لیک یوخودان آییندیردی …
تخمیناً ایکی ایله یاخیندیر کی آذربایجان تورکجه‌سینده هئچ نه یازمیرام … بو سؤز بیرآز یئکه چیخماسین دئیه ایکی ایلدی بیر پارا علت‌لره گوره آنا دیلیمزده جیزما – قارالاریمی‌داوام ائتدیره بیلمیرم … بیر نئچه بؤلوم آذربایجان موغاملاری آدلی سیرا مقاله‌لری یاریمچیق قویوب، ایشی بویون صاباحا تاپشیریرام … بو مدتده وصف اولونمایان شکیلده بیلیم یورد درس‌لری‌نین ایچینده اَل _ اَیاق چالما مجبوریتینده قالمیشام … هر‌دن بیر ساوادلی معلیم تاپیلیب اؤیرنجینی چتینلیک‌لره سالارکن، اؤیرنجی ساوادین قوخوسونو و دادینی -آز اولموش اولسادا – آلا بیلیر. آنجاق بورادا صؤحبت ایکی – اوچ نفر مرتجع، فارسچی معلیمدن صؤحبت گئدیر … اجل مؤهلت وئرسه بیر گون بو یاخینلاردا بو معلیم‌لرین، بیلیم یورددا اؤز آنا دیللرینی، اوز وطن‌لرینی سئون اویرنجی‌لر حاققیندا ائتدیگی جفالاری کاغاذ اوستونه گتیره‌جه‌گم … یازاجاغام آذربایجان تاریخی جوغرافیاسی و دیلی حاققیندا ۳ ایلدن چوخ مودتده یازدیغیم یوکسک لیسانس رساله‌سینی نئجه تیکه پارچا ائدیب ۲۰۰ صحیفه‌نین ۱۰۰ صحیفه سینی سیلدیردیلر … ۲ بال آز وئریب و بیر ایل منی دوکتورایا داخیل اولماغا مانع تؤرتدیلر … ضیا بونیادوون “آذربایجان آتا بیگ‌لر دؤولتی”‌نین تبریزده علی حسین‌زاده‌نین فارسجا ترجومه‌سی ایله اختر نشر ائوی طرفیندن یاییلدیغی علمی‌اثره بیر قایناق کیمی‌باخیب و اونا ارجاع وئردیگیم اوچون، نظامی‌نی بیر تورک شاعیری کیمی‌قلمه آلدیغم اوچون و‌هابئله بو سؤزو بیرمقاله ده یازدیغیم اوچون “اسلام مدنیتی اوچ بؤیوک و اؤنملی دیلده یئتیشیب: عربجه، فارسجا و تورکجه” و ان اؤنملیسی دده قورقود کتابی اوزرینده یازدیغیم مقاله و اونون یازیلماسینا اصرار ائتدیگیم اوچون، اوچ عیرقچی معلم منی آز بال وئره‌رک، بیلیم یورددان ائشیگه آتماغا جهد ائتدیکلرینی یازاجاغام … یازاجاغام نئجه داشلاری اوخا دَیدی … یازاجاغام کی بوگون بیلیم یوردلاریمیزدا نئجه فاشیزم و راسیزم هله ده یاشاماقدادیر …
ایلک دفعه آنا دیلیمزله ماراقلاندیغیم اوشاقلیق ایللرینه قاییدیر .. ۴-۵ یاشیم اولاردی، قارداشیم، شهریار حضرتلری‌نین یئنی نشر اولوندوغو تورکجه دیوانینی ائویمیزه گتیرمیشدی و حیدربابانی اوخویوردو … من ده هوسله‌نیب اونلاری ازبرله‌ییردیم … آنجاق هر دفعه کتابا موراجیعت ائدیردیم، اونو اوخویا بیلمیردیم … بئله دوشونوردوم کی مکتبه گئتسم حیدربابانی اوخویا بیله‌جه‌گم … آنجاق مکتبه گئتدیم، الفبانی اویرندیم، آنجاق یئنه حیدر بابانی اوخویا بیلمه‌دیم … ایللر کئچدی و من شهریارین دیوانینی مقدس بیر کیتاب کیمی‌حسرت ایله قوینومدا گزدیردیم … اورتا مکتبده تحصیل ائدن ایللرین بیر گونونده ائویمیزده کؤهنه کیتابلار آراسیندا “پاسلی قیلینج” آدلی تورکجه ناغیل کیتابینا راست گلدیم … اونو چتینلیکله اوخودوم و سونرا “بایراملیق” آدلی بیر بالاجا کتابچا ایله راستلاشدیم … بو کتابچا عرب و لاتین الفباسی ایله الفبامیزی و دیلمیزین نئجه یازیب اوخوماسینی اؤیردیردی … او حادثه‌دن نئچه ایل اؤنجه داها دوغروسو ۷یا ۸ – ینجی صینیفده اوخویارکن معلم‌لرین بیری اونو مکتبه گتیرمیشدی و ماللانصرالدین و قازان ناغیلینی اوخودوغونو دا خاطیرلاییرام … آنجاق معلم شولوقلوق ائتدیگیمه گوره، او قدر دؤیموشدو کی هئچ ایندی ده او معلیم ایله باریشا بیلمیرم … اونا گؤره او زامان او کیتابین یانیندان اعتناسیز کئچدیم … آنجاق اورتا مکتبده تحصیل ائدرکن او کتابچانی اوخویوب دیلیمیزی اؤیرنمه‌گه باشلادیم … الیمه گلن کتابی بو حاقدا اوخویوردوم … آنا دیلیمز حاققیندا اونلار گرامر و لغت کیتابی اوخودوم : معاصر ادبی آذری دیلی /سس _ صرف / : پروفسور زهتابی – مبانی دستور زبان آذربایجانی : اوستاد فرزانه – ترکی هنر است : اسماعیل‌هادی و … آذری دیلی‌نین گرامری : رحمتلیک تیمور پیرهاشمی‌… دیلیمزی اوخودوم، اوخودوقدا سئودیم، سئودیکجه اوندا درینلشدیم، درینلشدیکجه یئنی‌دن سئودیم … بو سئویب سئویشمه‌لر داوام ائتدی، اوندا گوردوم کی اؤزومده یازما قابلیتینی دوُیورام … ایلک یازی‌لاریم آذربایجان موسیقیسی حاققیندا و اورمودا «یاشاییش»، «آغری، «نوید آذربایجان» درگی‌لرینده نشر اولوندو … بو ایشی سونرالار آردیجیل اولاراق «ایشیق» و «قلم انجمنی» سیته‌لرینده داوام ائتدیردیم… آنجاق ایکی ایل مدتینده خاطیرلاتدیغیم سببلره گوره بو ایش دایاندی …
ایندی ایسه باجی اوغلومون بو غریبه ایشی سانکی منی درین و آغیر بیر یوخودان آییندیردی … منی داها دا آنا دیلیمزده یازماغا هوسلندیردی … بو ایللرده آنا دیلیمزی اؤیرنمه‌گه جان آتمالاریمی‌منه خاطیرلاتدی … و‌ها بئله دیلیمزین دوشمنلری قارشیسیندا مدنی و علمی‌موباریزه‌نین گرکلیگینی و بو بویوک و آغیر مسئولیتی هر بیریمیزین بوینوموزدا اولماسینی و نهایتده گئجه‌نی گوندوزه قاتیب بو یولدا چالیشیب جهد ائتمه‌میزی منده جانلاندیردی …
سون سوز: نهایت ده عشق اولسون بئله باجی اوغلولارا کی بئله، اوز دایی‌لارینا درس وئریرلر .. و ان اؤنملیسی عشق اولسون بئله معلم‌لره کی گله‌جگین قارانلیق یوللارینا ایشیق ساچیب و هر بیریمیزین اوره‌گینده اومود چیراغی یاندیریرلار… بو یاخین زامانلاردا آذربایجان مکتبلرینده آنا دیلی‌نین رسمی‌شکیلدده اؤیردیلمه‌سی اومودو ایله …

۱

۲

۳