ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

kiyaan
بيز ايتيگي ايتن آداملار
کيان خياو

 ايکيندي چاغي نين ساعات آلتيسيدير. سسسيز-سميرسيز اوتورموشام اوتاقدا. کامپييوتئر ماساسي نين قاباغيندا باشيمي داياييب صندلييه، اللريمي ده قويموشام شالواريمين جيبينه. ناهار چاغي ايکي ياريمدا ائوه گيرسم ده نه بير تيکه چؤرک يئمشم، نه ده پالتاريمي سويونموشام. نئچه گوندور ائله بيل ايتيگيم ايتيب. هئچ نه يه حال- هؤوسلم يوخدور. باشيمدا بير سن وارسان، بير ده مهنديسين هاي- هارايي. سانکي باشيمدا بير خيل دميري بير- بيرينه سورتوشدورورلر…

  هاوا پيس دئييل. اينجه- اوخشار بير يئل اسير. پنجره ني آچان کيمي يئل اوتاغين هاواسيني آز دا اولسا دييشديرير. سحر تئزدن ايچيمده بير آلوو وار. بو يئل مني بير آز سرينله ده بيلير. پنجره نين قاباغيندا دريندن بير نفس آليب وئريرم. بيردن اوتاغين اورتاسينا قاييديب قوللاريمي آچيب يومورام. يئنه ده ماسا اؤنونده کي  صندليده اوتورورام. يئل پنجره دن اوتاغا گلينجه لاپدان ائله بيل سن گليرسن. حالين قاپيسيني آچيب بير باشا تله سيک اوتاغا گيريرسن. يئل بو دؤنه سنله بيرگه قاپيدان دا اوتاغين ايچينه تپيلير. اؤزونو اوتاغين بور- بوجاغينا سوخور. ايلک اؤنجه ده کيتابخانايا ياييلير. سانکي بيرر کيتابلارين توزونو آلير. سن پار- پار پاريلداييرسان. يئلين ده بير چيمديک بئله توز- تورپاغي يوخدور. يئريمدن دوروب سني قوجاقلايينجا يئلي قوجاقلاييرام. يئل ايکيندي يئلي اولسا دا، سنين اَيين- باشيندان، پال- پالتاريندان، دان يئلي اسير بورنومون اوجونا…

  مهنديسين سسي قويمور کي. آرد- آردينا اوشاغيني چاغيرير کوچه ده: سوپاااا، سوپاااا! بيلينمير اوشاغي نين آدي ندير!…

  مهنديس يئنيجه گليب بو کوچه يه. هئچ ايکي ايل اولماز. منيم ده کي باشقا ائو آليب کؤچمه يه يئترينجه پولوم يوخدور. اوسته ليک مين بير چتينليکله تيکديگيم ائودن ده چيخماق ايسته‌ميرم. آنجاق مهنديسين سسيندن اؤز ائويمده بير اوزانيب دينجله ده بيلميرم. دينجلمک جهننم، ياريم ساعات سني اؤز ايسته ديگيم کيمي دوشونه ده بيلميرم. دوشونوب داشينمالارين شيرين يئرينده بير ده گؤرورسن مهنديس اوشاغيني چاغيرير: سوپاااا، سوپاااا! آرد- آراسي کسيلمه دن چاغيرير. مهنديسين کوچه دن گلن سسي لاپ ائويمين ايچينده باشيما دوشور. رحمتليک اوغلو گئجه- گوندوز تانيمير. يا گونون گون اورتا چاغي هاي- کويله ماشينيني يويور، يا دا گئجه ياريسي اوشاغينا چرخ سوردورور کوچه ده. خيلاصه بئچه بانيندان ايت بانينا کيمي باش آغريسيدير. بيلينمير هانکي داغين دؤشوندن گليب بورايا چيخيب. آي اونو ايلک دؤنه شهره گتيريب چيخاران سوروجونو گؤروم نه اولسون! آغا پيس- پيس شهرين سويونو بينمير، گئديب کتدن بولاق سويو گتيريب ماشينيني يويور! بئش دقيقه  کوچه ده بير يئرده اولورسان، سسييله بوتون سينيرلري نين اوستونده ريژه گئدير!رهبردن، جومهور باشقانيندان توتدو، چؤرک قيرينتيسي آليب ساتانا کيمي، هامييلا باغلي بير باخيش بيلديرير. سسي آدامين اؤز بئيني بير يانا، بوتون اورقانلاري نين دا بئينيني اويوب تؤکور. بير سؤز ده دئمه لي دئييل. اؤزونو هاميدان اوستون بيلير. بونو هر جومله سي نين باشيندا  ” من- ائ مهنديس ”  دئمه سيندن آيدين آنلاماق اولور. هله آشقالي نئجه اوچونجو قاتدان هر گئجه آشاغي توللاماسي اؤزونه باشقا بير ماجرادير. هر سحر کوچه دن کروان کئچيب دئييرسن!…

  يئنه ده بو يئلين باشينا دؤنوم. گلنده چوخ شئيي اونوتدورور منه. يئل مهنديس دئييل کي! اوتاغيما گيرنده ده سسسيز- سميرسيز گيرير. بئله دورورام آياغينا، سانکي سنين آياغينا دورورام. گؤزلريمله گوله- گوله سنه سالام دئييرم. هله آغزيم سالاما آچيلمادان قوللاريم قوجاقلاشماغا آچيلير. ساچلارين بيردن شلاله آخير اوستومه. بئلين اليمده سانکي انجير آغاجي يئريني سئوير. قاشلارين هانکيسا بير شاعير ديليندن  بير قزل بئيتي سؤيله نير سانکي. سيخ- سيخ باغريما باسيرام.انجاق سني قوجاقلايينجا يئلي قوجاقلاييرام. ديپ- ديري بير يئل اولسا دا، ايچيمده آليشان اودو سؤندوره بيلمير…

  هاوا گئت- گئده قارانليقلاشير. اوتاغين بير چيراغيني يانديريرام. ايشيقلار سنين اوزونو داها دا ايشيقلانديرير. هر شئيي اونودوب کيمي تک سني دوشونورم. آنجاق بونون نه فايداسي؟…

  اه، يئنه ده بو مهنديس! آي گؤروم بونون تيفاغي…، يوخ، داغيلماسين، يازيقدير! رحمتليگين نوه سي راديودور دئييرسن. دايانماسي يوخدور. دال- دالا بير سؤز تاپيب باغيرير کوچه اوزونو. دئييرسن بورا هئچ شهر دئييل، اوبادير. کسين اوبادا دا بو سس اولماز. سس دئييل کي، اوزدن ايراق …، هئچ دئمه سک ياخشيدير! سسي کوچه ده دئييل، ائويمده دير، ائويمده ده دئييل، لاپ بئله قولاغيمين ايچينده دير. گؤر سس بونجا دا گور اولا بيلر؟ هر حالدا قالميشام بونلا نئيلیيم من! اينان، ايکيندي چاغلاري، اؤزو ده سني دوشوندويوم چاغلاردا، اوتاغيمدا سس اولاندا، آز قالير دوروم اؤزومو ايپدن آسيم! کاش علاجسيز بير خسته ليگه دوشوب سني اونودا بيليم. ميثال اوچون کاش ديشيم آغريسين. اؤزو ده بيري يوخ، نم نئچه سي. اوندا سني اونوتماسام، اينان، آديمي دييشرم!…

  کاش آديم رحمان اولايدي؛ قابا رحمان! بدنيمده ايرمي بالتا، قيرخ پيچاق يئري اولايدي! جانيم نئجه برک اولسا دا، ديشلريم دورمادان زوققولدايايديلار! بير ايپين بير اوجونو بير ديشيمه باغلايارديم، بير اوجونو دا آدامجيل ايتيمين خالتاسينا. سونرا ايتيمي کوچه يه چيخاريب، فيشقيردارديم مهنديسين اوستونه. ايت جومان کيمي ديشيم چکيلردي. بير ديشيمي ده گؤتوروب گئدرديم توکانيما. يئنه ده باشقا بير ايپين بير اوجونو ديشيمه، بير اوجونو دا سيندانا باغلاييب، سينداني اوجا بير يئردن يئره آتارديم. بو دؤنه ايپ ديشيمي دئييل، انگيمي ده اؤزويله آپارميش اولاردي. ان آزيندان بونون آجي- آغريسيندان سني نئچه آن دا اولموش اولسا اونودارديم کي. اينان، من ده قابا رحمان اولسايديم، ديشلريمي بو ساياق چکرديم ده، سسيمي بئله چيخارمازديم…

  سس گلمه سين دئيه دوروب بوتون قاپ- باجاني باغلاييرام. آنجاق يئنه ده ائشيگين سسي ائوين ايچينده دير. يئنه قديم ائويميز اولسايدي، درد يارييدي. قديم ائويميزين حَيَط- باجاسي ائله بؤيوک ايدي، حَيَطده کي  سس چتين ائوه گلردي، هله قالسين کوچه نين سسي. او زامان سني تانيمير، دوشونموردوم. اولا بيلسين تانيييب دوشونورموشم ده. ايندي اولا بيلسين يانيمدايدين. اولا بيلسين داها سني دوشونموردوم. هئچ ايتيگيم ده ائله بيل ايتمه ميشدي. آنجاق هاچانسا او حَيَطين اورتاسيندان کئچن چاي کيمي من ده آخيب گلديم بو گونه. ايندي او حَيَطين بوتون دووارلاري ييخيليب، يئرينه باشقاسي تيکيليب. داها اورتاسيندان نه چاي آخير، نه چايين قيراغيندا بير بيتگي گؤيرير. داها قاپيسي  گئجه ياتانا کيمي آچيق قالمير. بونلا بئله منيم اوره‌گيم او زامانين اوره‌گي دئييل. او زامان بئله چيرپينميردي ائله بيل. ايندي دؤيون- دؤيون دؤيونور. سني وورور، سني دؤيونور، سني ده دوروب دايانماسا ياخشيدير…

  قديم ائويميزين حَيَط قاپيسي گئجه ياتانا کيمي آچيق قالاردي. حَيَطيميزه آياق قويان ايلک اؤنجه بوداقلاري خئيمه کيمي ياييلان قارا توت آغاجيميزي گؤرردي. سونرا دا سيخ- سيخ کونجود سيرالاريني، آلما، هئيوا، گيلاس، گيلنار، آرمود، قلمه و بول- بول گئجه ياغيشيندا يويولموش گؤپ- گؤزل پارلاق گول- چيچک، تر نانا، خانيم ساللاندي گولو. حَيَطيميزه گيرن کيمسه ايلک اؤنجه اوردا هانکيسا بير اينسان ياشاديغيني بئله دويمازدي.  سانکي هاميميز قوش کيمي آغاجلارين  بوداغيندا ياشاييرديق. بؤيوک بير داييره حووضوموز دا وار ايدي. حووضون آينا  سويونون اوزئيينده داييروي ختلر کيمي هئي بير- بيريميزدن آيريليب يئنه بير يئره توپلاشيرديق. حَيَط دئييل، باغ ايدي. بوتؤو بير شهري ايچينده گؤرمک اولاردي. دؤرد دوواري نين ايکيسي نين ديبينده اوزون- اوزادي سکيلرده اوتورارديق. من تک اوتوردوغوم چاغلار ايتيگيم ايتردي سانکي. کيمسه ني دوشوندويوم ياديما گلمير آنجاق دوشونه ده بيلرميشم کسين. ائله ايندي سني دوشوندويوم کيمي. گون اولاردي هاميليغا سکيلر اوستونه دوزولرديک. بيريميز بوي- بوخونلو هئرکول کيمي، بيريميزين قاش- قاباغيندان آسلانان شئيتان داغارجيغي، بيريميزين ساچيندا آچان بنؤوشه دويمه سي، بيريميزين گؤزونده شيشميش سينير داماري. دانيشيرديق، اويناييرديق، گولوردوک ده سسيميزي بير قونشو بئله ائشيتميردي. او زامان منيم باخيشيمدا هر زامان گؤزه گؤرونمه‌ين بيريسي ده وار ايدي. آدي يوخ، اؤزو يوخ، گؤزه گؤرونمز بيريسي. او کسين سن ايميشسن. سن اولمايا دا بيلردين. بير- بير اؤزونه ائو اولوب ائويميزدن آيريلان اينسانلاريمي او گيزلي، گؤزه گؤرونمز بيريسي نين شکيلينده تاپيرديم. اينسانلاريم کي بامباشقا بير اينسان ايديلار. بير- بيرلري نين آتاسي، بير- بيرلري نين آناسي، گؤزل، گؤيچک باجي- قارداش اينسانلار! بونلا بئله منيم اونلارين ايچينده بير ايتيگيم ده وار ايدي. ياديمدا دئييل، آنجاق کسين کيميسه اؤز يانيمدا دويور، دوشونورموشم. دئديم کي او کسين سن ايميشسن. بوتون زامانلاردان چوخ، ايکيندي چاغلاري گليب حَيَطيميزه، يوخسا دا اوتاقلارين بيرينه گيرردين. ايکيندي اولسا دا دان يئلي کيمي گلردين. من سني قوجاقلايينجا يئلي قوجاقلايارديم. بونو هئچ کس بيلمزدي. سني هاميدان گيزليجه دويوب دوشونرديم. يالنيز رحيم توده دن گيزلتمه ميشديم. اونا نئجه ايتيگي ايتميش کيمي اولدوغومو اؤزوم دئميشديم…

  رحیم توده تويلاردا قارمون چالاردي. سونرالار بيلديم رحیمه نييه توده دئييرلر. او دئمه بير تهر کومونيست ايميش. کومونيست ده دئييلدي هااا، اؤزونو کومونيستلييه وورموش ايميش. او زامان تويدا، ماغاردا چاليب اوخويان کيمسه يه کومونيست کيمي بير قارا دا ياخارديلار آخي. بونلا بئله او اؤزوده بو آددان خوشلاناردي. منه رحیم توده دئيين دئيردي. او ائله بيل سني مندن ياخشي تانيييردي. مني گئندن گؤرنده گولومسيردي. يئتيشن کيمي، او ايتيک قيزدان نه خبر ، دئيه سوروشاردي. سنين آديني دا ايتيک قيز قويموشدو. دئييردي هامي نين ايچينده بير ايتيک قيز ياشايير. هردن ده بيزه سياسي دانيشاردي مثلن. چوخ ساديدي، آنجاق هردن دانيشيقلاري شاعيرانه اولاردي. او دئيردي: بعضي تويدا بعضي هاوالاري چالاندا، اوتورانلارين چوخو قورخور. بيليرلر بيزي گودن وار. هامي نين اوره‌گي باشلايير يوز هشتاد دؤيونمه يه. آللاه بيلير، کيميسي نين اوره‌گي بسطه نيگار هاواسييلا، کيميسي نين ده اوره‌گي اؤلوم مارشييلا. بيليرلر آداما پرونده اولور. يازيقلار نئيله سين، دوز بيليرلر دااا! پروندني دوزلديب ده، اوستونه بؤيوک حرفله يازيرلار: عاشيق! مثلن من قارمونو ماهور تصنیفي اوستونه کؤکله ينده، بعضيلري ده اوتوروب توفکلريني اؤلوم اوستونه کؤکله ييرلر. دوغوردان دا بعضيلري آدامي تويدا، ماغاردا، داغدا، داشدا، شهرين ايچينده، لاپ بئله اؤز قاپي نين قاباغيندا تکله يه بيلرلر. رحیم توده دئييب- دئييب سونرا باشيني توولاييب گولومسيردي. دئيردي بيلميرم نييه بعضيلري دونياني اؤزونه گولدورمگي ياخشي باشاريرلار. او زامان من اونون چوخ سؤزلريندن باش آچميرديم. آنجاق گؤرونوردو بير آز ساوادلييدي. سووئت رئژيميندن دانيشاندا، دئييردين دوخسان ياشي وار. آنجاق اؤزو جاوان ايدي. گرک فلک اونا بو تئزلييه قييمايايدي. چوخ تيپلي- ميپلي دئييلدي، آنجاق يازيغين بوي- بوخونو ان آزيندان تورپاق آلتينا ياراشميردي. خوصوصييله اونون دا ايچينده ياشايان بير ايتيک قيز وار ايدي. دؤولتدن چوخ گيلئيلي ايدي. دئييردي بيلميرم نييه بعضيلري سووئت رئژيميني تئز- تئز يادلاريندان چيخاريرلار. يوخسا بو بئله پرونده دوزلتمگي اؤزلرينه بوش- بوش ايش ائتمزديلر. باشقا- باشقا سؤزلر ده دئييردي کي من باش آچميرديم. او قارمون چاليردي، هردن ده ايکي قوشما اوخويوردو. ياريم ساعات قاپي داليندا دم آليب دوروردوق. روحو شاد اولسون. شهريميز اونو اولدوغو کيمي درک ائده بيلمه دي. ساده- ساده دئييب اونو سارييان دا آز اولموردو. بونلا بئله اونون قبري ان آزيندان منيم بو ائو- ائشيگيمدن ياخشيدير. هئچ اولماسا او اؤز قبري نين ايچينده سسسيز- سميرسيز اوزانيب اؤز ايتيگيني راحاتجا دوشونه بيلر. کسين اونون قبري بئهئشته گئديب چيخير. منيم ده ائويم هله کي بو مهنديسين سسيندن جهننمدير. آخي دئين اولا، آي بالا، بو اوشاق اونسوز دا چرخيني سورور دااا، داها بونجا هاي- کويونله نييه بير کوچه ني دنگسر ائديرسن؟ هئچ قابا رحمانين آياغينا پولاد ميخي باتير، جينقيريغيني بئله چيخارمير!…

  توفان ووروب باغينداکي قلمه لري سينديريب بير- بيري نين اوستونه اَيير. صاباحيسي اونلارين بيري نين اوستونه چيخيب بالتايلا داللاييب يئرينه قايتارماق ايسته يير. بيردن آغاج ايليشديگي يئردن قوپوب، قابا رحماني ريزين داشين توماجينا قويولان داش کيمي توللايير گؤيه. گئديب باغين قيراغيندا اولان دامين شيروانيسي نين اوستونده کي  کؤهنه تهرين اوستونه گوپبولتويله دوشور. تهرله بيرگه ديغيرلانيب يئره گلير. دوشن کيمي بير پولاد ميخ آياغي نين آلتيندان گيريب اوستوندن چيخير. ائله او آن جيبينده تئلفونو زيل چالير. گل گئدک سئيله مه يه دئيير اوس جفر. گئدک بئچه دؤيوشدورمگيميزه. بو دا اوس جفره دئيير کي، دايان آياغيم ميخدادير، قوي بونو چيخاريم گليم. سسسيز- سميرسيز اوتوروب چيخارير دا، گئدير ده. ايندي اونون يئرينه بو مهنديسيميز اولسايدي، نئيله يردي گؤره سن! واي، آللاه ائلمه سين! يئددي قونشونون بير تکي دلي اولماميش اولماز!…

  ظالیم اوغلو آدامين دوز سينيرلري اوستونده یئریییر. ماشيني دا کي وااااوئيلا! نم نه تهر اونو تنظیمه ساليب کي ياريم ساعاتدان ياريم ساعاتا بئش دؤنه دال- دالا اولاييب دايانير. داها ايشدن- گوجدن دوشموشوک. گئجه- گوندوزوموز يوخدور. نه آييق کيمي آييغيق، نه يوخولو کيمي يوخولو. بو ماشينين اولارتيسيندان لاپ زارا گلميشم. دئييرسن اوغرو گليب، قاپيسي دالدان سالينيب قيفيللانميش پارکينگدن ماشيني اوغورلاييب گئده جک. عاغلينا کئچه ياماييم بئله مهنديس!…

  اينان، اوره‌گيمدن گلمير، يوخسا پله قولاق يونسورا دئسم، بو ماشينين باشينا بير اويون آچار، اولمايان کيمي. سن پله قولاق يونسورو تانيميرسان کي! چوخلاري بوتؤو بو شهري اونون آدييلا تانييير. لاتليغينا دئسن لاتدير، لوتلوگونه دئسن لوتدور، لوتولوغونا دئسن لوتودور. آنجاق بونلارين هاميسي بير يانا، اونون دا ايچينده ايتيک بير قيز ياشاديغي بير يانا. البتته اونونکو چوخ دا ايتيک دئييل. اونو آخشام باشيلاري موتورونون ترکينده دولانديرير. قيز پرستاردير. اون‌بئش- اون‌التي دؤنه پله نين يارالاريني پانسومان ائله يندن سونرا پله يه وورولوب. پله قولاغين تورموزو اولماسا دا اونون ترکينه مينمکدن چکينمير. قيزليغينا باخماياراق، اوره‌گي قورد اوره‌گيدير. پله نين اؤزوندن ده اوره‌کليدير. هئچ ندن قورخوسو يوخدور…

  پله تئهراندا کارتوندا ياتانلارداندير. اوردا بوتون اويدوروجو مادده لري چکير، بورا گلنده هاميسيني ترگيدير. بير ده گؤرورسن اوتوز سککيز ميليون تومنليک شکرله اونو شوشه- هيرويين يئرينه بير قوملو يوخسا آموللويا سيريييب، اؤزوندن بير ديرناق اوجو بئله ايز بوراخمادان گلير. کيمسه اونا گؤزونون اوستونده قاشين وار دئيه بيلمير. اؤز- اؤزونو بير دؤولت، بير مملکت کيمي ديرلنديرير. آنجاق قير- قييافه سينده باخمالي يئر يوخدور.ديش تؤکولوب، قاش- گؤز آيدان چيخيب. گونباشي ساواشماسا اولماز. اؤزو ده پرستار قيز اونا عاشيق اولاندان، خستخانادا بير قيران بئله بخييه پولو وئرمير. سئوديگي پرستار دا اؤزونه تايدير. لاتين، لوتونون بيري. ائله پله قولاغا دا بئله سي لازيمدير. يوخسا اونلا بير تاوانين آلتيندا ياشاماغا بو شهرده بير قيز بئله تاپيلماز. پله قولاق عاشيق اولاندان بري، شهر اونون دا کؤکسونده بير اوره‌گي وارميش دئيه اينانا بيلميردي. پرستار قيز، قيز دئييل کي، بير پارچا اوددور دئييرسن. دئييرلر جيبينده پيچاق، پنجبوکس، قمه، زنجير، و باشقا ايستي- سويوق قتل آلتلري دولانديرير. پله قولاغين موتورونون دالينا مينير، پوليسين قاباغيندا، پله نين بير ايشاره سييله مأمورلاري يامانلاييب سؤيوشه باسير. پوليسي ائلئقانسلا اؤز داللارينا سالير. ائلئقانس اونلارين آردينا دوشور، آنجاق گل ايندي تورموزو گؤتورولموش موتورون توزونا يئتيش گؤرک! موتورون نه دال تورموزو وار، نه قاباق. پله موتورو آلان کيمي، توکاندان چيخار- چيخماز ايکي تورموزون ايکيسيني ده اؤز الييله چکيب قيريب آتير آرخا. ايندي دئنن اونو نئجه ساخلايير؟ بير گؤز قيرپيميندا قاباق تکري قووزاييب، آياقلارين تؤوله ميخي کيمي يئره سانجيب دايانير. شهري بير دؤور ووراندان سونرا، بوروق- بوروق کوچه لرده مأمورلار اونلاري ايتيرير. موتور اوستوندن پرستاري آتير ائولري قاباغينا. سونرا دا يوز اوسته گليب ائل سئون قفه سي اؤنونده دايانير. قفه يه يئتيشن کيمي سحر تئزدن پينجين اوستونده قاليب يئکه کؤز کيمي قيزاران کرپيجي الينده گؤتوروب ياريم ساعات آتيب- توتوب اوينادير. گوله- گوله، ائلئقانس دا بو موتورون توزونا چاتمير دئيير. الي نين حيسسي يوخدور کي. بير گون باغدا، پرستارين گؤزونون قاباغيندا، بوتؤو بير پوليکا چسبيني اليندن ديرسه يه کيمي ساغ قولونا سورتور. سونرا دا بير کيبريت! پله قولاق يانيرميش، سئوگيليسي اؤزوندن بئتر، اوستونده اوتوروب گولورموش. قولو جيززا- جيز يانيرميش. او زاماندان ساغ قولونون حيسسي اؤلور. اود يانديراندا بئله، اوجاغين کؤز- کؤمورونو بارماقلارييلا قاريشديرير. بارماقلاري نين هره سي بير ماشادير، ماشاللاه! بايرامدا کپسولي بومبالاريني دا بارماقلاري نين آراسيندا پارتلادير. قولو دا کي لوم کيميدير. بئل کيمي تورپاغا سانجير، چکيش کيمي ميخا، ميخ کيمي دووارا چالير. ائله بو قول، پرستارين جانيني ايتدن قورتارير. قولو بئله اولماسايدي، حتم مئشه سينده قيزي ايکي ايت پارچالاياردي. ايتلر جومان کيمي، بيري نين اجلگاهينا بير ديرسک ووروب اويدورور. بيريني ده ايکي قيچيندان ياپيشيب، او آغاجا، بو داشا چيرپيب اؤلدورور. سونرا دا او اويدوردوغو ايتي کنديرله باغلاييب، آغاجدان آسير. بونلا بئله ايت ماشيندان ياخشييميش! کاش بو مهنديسين ده ماشين يئرينه بير ايتي اولايدي. ايت هوروشو بو ماشينين سسيندن دؤزوله سي اولار سانيرام. اينان، بو ماشينين سسي گئجه ياريسي آراليق ايتلري نين هوروشوندن ده پيسدير. آدامي دنگ ائله يير. واختلي- واختسيز سوپا اوتورور فرماني نين داليندا، الين ده قويور ديديدين اوستونه. گل ايندي بو آرديجيل وور ها وورلاري دؤز دااا! اؤزوملوک دئييل، سني دوشوندويوم چاغلاردا، چئورمده بير جينقيريق بئله چيخماسين دئييرم. بئله گئتسه، پله قولاق يونسورا پناه گتيره جگم دئيه سن! آنجاق ائله بيل او دا زينداندادير. يئني جورمو ندير بيلميرم. دئييرلر بو اون ايکينجي سابيقه سيدير. البتته ايکي آي بوندان قاباق چيخيرميش. آنجاق اؤزو چيخماق ايستمه ييب. دوستلاري نين بير- ايکيسي ايچريديميش، اونا گؤره ده من چيخميرام دئييرميش. مأمورلار زورلا ائشييه سالاندا، بيردن بيره شالواري نين زيپيني آچيب زيندانين سالونونا ايشه يير. بو، ائله بيل اونيکينجي سابيقه سينه دؤنور. زيندان آدامي دئييلم، يوخسا گئديب بو مهنديس باره سينده پله قولاقلا موطلق دانيشارديم. من دؤزه بيلميرم کيمسه سني منيم فيکيرلريمدن آييرسين! ايستميرم روحومون سنينله سسسيز دانيشيغيني کيمسه پوزسون!…

  ايندي سنه نسه يازماغيم گلير. آنجاق کلمه لر بير- بيرلري نين يانيندا يئرلشميرلر. يازماميش هئيدن دوشورم ندنسه. بئينيمده قارماقاريشيق جومله لرين آنلامسيزليغيندان زارا گليرم. گونده سنه نئچه کاغيذ يازيرام دا قورتارمادان جيريب آتيرام اويانا. جومله لرين بيري سن اولورسان، بيري من؛ بير- بيرلرييله بير يئرده اوتورمورلار. من نئجه چاليشسام دا بو جومله لر بير- بيرلري نين يانيندا اوتورمور. باشارميرام، اينان، باشارا بيلميرم. باشارا بيلسيديم، گؤر سنه نه لر يازمازديم، نه لر دئمزديم. آنجاق من بو مهنديسين تايي دئييلم کي. آز دانيشانام اصلینده. او قدر دئيه بيلمه ديگيم دئمه لي سؤزوم وار سنه، گل گؤره سن! يانيمدا دئييلسن کي دئييم. نم هاردا ايتيب باتيبسان، بيلينمير. من ده سنسيز اؤز- اؤزومه دانيشيرام هردن. روحوم سسسيزجه دانيشير سنينله. دانيشديقجا بوغازيمي خينوو توتور. لاپدان سؤزلر بيرر- بيرر دويونله نيب قالير بوغازيمدا. گؤزلريمده حالقالانان ياشلار اوزومه دوشمه سين دئيه اؤزومو بير تهر ساخلاماغا چاليشيرام. مين بير فيکير گليب دولور باشيما. بيلميرم نئیله‌ییم. اؤزوم اؤز ايچيمده دولاشيب قاليرام. بيلميرم نيي هارا قويمالييام. بيلميرم کيمه کيمدن دئمه لييم. بيلميرم اؤز يالنيزليغيملا نئیله‌ییم. بيلميرم بو شهرين آداملارييلا نئجه داورانيم. ائوده قالسام بوغولورام. ائشييه چيخسام باتيرام. دوستلار بئله مني ماراقلانديرميرلار. اونلارلا آتديغيم آتديملار آياقلاريمين آلتيندا اوچوروما دؤنورلر. بيلميرم نه لر ديله ييب، نه لر ديله ممه لييم. نه لر سئويب، نه لر سئوممه لييم. ال چاتماز سئويلمه ليلردن لاپ بئله يورولموشام. هردن سندن ده بئله يورولورام. سني دوشونمکدن بئينيم قارالير. آخي هئچ زامان تاپيلماياجاق ايتيگي دوشونمک نه يه يارار، بيلميرم. بيلميرم سنسيز نه يئييم، نه گئييم، نه يازيم، نه دئييم. بيلميرم، بيلميرم نئیله‌ییم. اينان، بو ساياق ياشامي ياشاماغا ديمز دئسم يانيلميرام…

  نيسه من حياتين قاچ ها قاچيندا بئله سني دوشونورم. آنجاق ائوده، خوصوصييله ده بير ايکيندي چاغي نين ساعات آلتيسيندا سني دوشونمگين آيري دادي وار. مهنديسين هاي- هارايي بو دادي مندن آلير. اونا دا بير سؤز دئمه لي دئييل کي. آز قالير دوروم اؤزومو ايپدن آسيم!…

  هئچ اولماسا يونسورون موتورو منده اولسايدي، دوروب گئديب بير آز شهردن اوزاقدا گزيب دولانيب گلرديم. موتور دئييل کي، اوچاقدير. آدام کيمي ائله بيل جاني دا واردير بو موتورون. بو شهرين بوتون کوچه لرينده دليقانلي بير جاوان کيمي دولانير. داباني يئره گلمير. يئرله گؤيون آراسيندا يوز اوسته اوچور. سانکي قوش قانادي وار. تام دليقان بير يگيد کيمي يازدا يئلدن اسره يير، قيشدا قاردان. بو شهرين توز- تورپاغي بئله اونون بزگيدير. هله هاوا خوش اولاندا موتورون لاپ داها چوخ بئيني قيزيشير. هم ده کي بو شهرين هر زامان سئوگي آردينجا گئتمه يه بير کوچه سي وار. هئچ ائله بيل بو موتورو پله قولاق يونسور سورمور. موتور اؤز باشينا گؤتورولوب گئدير. شهرين بوتون کوچه لريني تانييير. دلي کيمي يولو يوخ، مقصدي يوخ. هاردا کيمي اؤز ترکينه آلاجاق بيري وارسا، اونون اؤنونده دايانيب، مينديريب يولا دوشور. کوچه لري بير- بير يوز اوسته گزير…

  بو شهرين کوچه لري قيشدا بئله اود وئريرلر. قديم زامان داها چوخ اود وئررديلر. گؤزل- گؤزل قوخويارديلار يازدا. حَيَط باغلاريندان گلن قوخولار بوتون بير شهري اسره‌د‌رديلر. گؤزل گون دوغوشلاري، خوش هاوالي ائرته چاغلاري، روح وئرن آخشام چاغلاري نين گؤيده کي  قيزيل بوياسي! کاش بونلاري بير ده گؤره بيليديم! کاش سن بورالي اولايدين! کاش ائوينيز بيزيم قونشولوغوموزدا اولايدي! کاش دوز قاپينيزين قاباغيندا بيرخانيم ساللاندي گولو بيتيدي! سن گون ها گون بوي آتديقجا او دا ائنلي ائنچه لرييله بوي آتايدي! خانيم ساللاندي نين هؤروکلريني سنين هؤروکلريندن باشقا هئچ بير شئيه اوخشادا بيلميرم کي. ساچيندا بير قارا گونش پاريلدايير ائله بيل. ائله بيل حَيَط قاپينيزا يئتيشمه ميش، کوچه دن سيزه آيريلان بير دالان دا وار. او دالاندا هر زامان بير قارا ايشيق وار. هر زامان بير قارا ايشيق گؤزلريني آغارداردي اوستومه. او زامان گئجه لري ياتا بيلمزديم. خيياوانلار آياقلاريمين آلتيندا اوزانديقجا اوزاناردي. و گئجه ياريلاري نين کوچه لري کي مندن باشقا بير لول کئفلي تاپيلمازدي اورالاردا. ايندي سني دوشونوب دوشونمه ديگيمه باخما!سنسيز اولدوغوم چاغلاردا داش کيمي ياتيرام. خانيم ساللاندي گوللري اوزومو بئله گؤرمور. آنجاق سن هله ده اؤز يئرينده سن. ائله بيل بوراليسان. بيزيم قونشولوغوموزدا اولورسان. حَيَطينيزدن قاباق بير دالان وار. دالاندا بير قارا ايشيق پاريلدايير ساچلارين. کيم نه بيلير؟ بلکه ده بو شهرين گؤزلليگي اونداندير. هئچ ائله بيل اينتئرنئت چاغلاري دا دئييل. ايرمي بيرينجي قرنه ده آياق قويماميش کيميگيک. نئچه دؤنه کاغيذ يازيب خانيم ساللاندي اوستونه قويماق ايستسم ده قويا بيلميرم. دار کوچنيزين دالانيندان بير آز دا ايره ليله يه بيلسم، پنجرنيزين دالينداکي پرده نين اوستونده اؤپوشن بي- گليني گؤره بيلرم. من بونلاري بورا کيمي نييه گؤرمه ميشديم گؤره سن؟! آخي منيم گؤزوم هر گولدن يايينسا دا خانيم ساللاندي گولوندن يايينمازدي. گؤره سن او پرده نين اوستونده او بي- گلين، او بي- گلي نين گولوشلو اؤپوشلري ائله قاباقلار دا وار ايدي يوخسا من گؤرمه ميشم بورا کيمي؟ سن دئمه بو شهرين اينجه- اوخشار قوخولاري نين بير قايناغي دا وار ايميش!…

  سن هله ده بير هفته، گونون گونورتا چاغيندا، بير هفته ده ايکيندي نين ساعات بئش ياريميندا مدرسه نين چيرکين خاطيره لريني گتيريب، گيلاسلا آرمود آغاجيندان آسلاييرسان. يا مثلن آغاجلارين آراسيندا کوف اوچورورسان. يا بير گونش اولوب قيزيل- گوموش مئيوه لرين اوستونه شاخيرسان. هردن ده ايسلانيرسان. حَيَط يوخسا کوچه نين بير بوجاغيندا بير يئريندن ايسلانيب دورورسان. ايسلانيب هوشدان گئديرسن بير دووارين ديبينده. سنده هئچ گوناه يوخدور. بو موتور هاردان کئچسه اورا کئفلنديريجي بير قوخو بوراخار. هانکي حَيَط- باجا قاباغيندا دايانسا، اورانين مئيوه لري پار- پار پاريلدايار. گيلاس، گيلنار بيلمزسن. هاميسي عقيقدن اولان بير اوزوک کيمي گه لر گؤزلرينه…

  سن موسلومون عقيقدن اولان اوزويونو گؤروبسنمي؟ بو اوزوک بلکه اون ايلدير اوندادير. اونو دونيايلا دييشمز. دئيير بو اوزوک منيم معشوقمدير. اوزويون حالقاسي دار اولدوغونا گؤره اونو جيني بارماغينا سالير. گؤم- گؤي بير فيروزه سي ده وار. اونو سالمير کي سالمير. دئيير گؤي منيم رنگيم دئييل. نه ياشيلي بيه نير، نه قيرميزيني. ائله عقيقيم ياخشيدير دئيير. عقيق اونا ياراشماسا دا اونو اؤزونه ياراشديرير. يانيندا هانکي بويادان دانيشسان، سؤز گئديب سونوندا خاريجه لي بير يؤنتمه نين اوچ قالارقي فيلمينه چيخير. موسلوم چوخ سئويلمه ليدير، فيلمدن دانيشاندا، اونون دا بير ايتيگي وار دئيه دوشونورم. گؤرورسن کي، سن بير تک منيم ايتيگيم دئييلسن. دئييرم حئييف عقيقلر داها قديمکيلر کيمي پاريلدامير. مئيوه لر داها قديمکيلر کيمي يئمه لي دئييل. پله نين ده کي موتورو ميکانيک توکانيندا جرجنک قاليب. سانکي شهرين او دليقان يگيدي اؤلوب. اؤزو ده کي ايندي زينداندا نه لر دوشونور، نه لر دوشونمور، بيلينمير. پرستار قيز اونو آتاندان سونرا، باشيني بئچه دؤيوشدورمکله قال ائديردي يازيق. اولا بيلسين ايندي ده زينداندا ائله او جرجنک موتورونا مينيب گئديب سئيله مه ده بئچه دؤيوشدورمه يه باخير. بير ده گؤرورسن اوس جفرين بئچه سي ووردو گيلان بئچه سي نين گؤزو چاناق گئتدي! سن گؤرمه ييب بيلميرسن کي! گؤز لاپدان اووولوب تؤکولور يئره. اصلینده ده بئچه نين گؤزو تويوقدان چوخ تؤکولر. آخي بئچه لرتويوقلاردان چوخ دؤيوشورلر. تويوقلار اوتوروب دردلريني چالخالاياندا، بئچه لر اؤز باشلاريندا دؤيوش پلانيني تؤکمسه لر، اولا بيلسين دونيادا هئچ کسين بورنو بئله قاناماز. دؤيوشن بئچه لري يوخسا بئچه دؤيوشدورنلري گؤرسن سؤزلريمه اينانمايا بيلمزسن. ميثال اوچون مير صمد ين بير بئچه سي وار، جان وئرير دؤيوشمه يه يا دا دؤيوشدورمه يه. قويسالار اوچ باش ممد گليب اونون ماميزيني چکيب اؤز بئچه سي نين ماميزينا باغلار. قاباقجا مير صمدین بئچه سي نين ماميزي نين قابيغيني چکر. قابيق الينه گلندن سونرا، بئچه نين ماميزي قانايار. اونا دا بير آز ايسپرئي ووروب کئييدر. ماميزين قاني قورويار. سونرا اوچ باش ممد قابيغي گؤتوروب آپاريب بير آز يونتالاياندان سونرا سورنگي ايکي سيسييه دک کسيب ايچينه بير آز قير اريديب تؤکر. داها سونرا اونو بئچه سي نين ماميزينا قاليب ائديب کئچيرر. اوندا بئچه سي قاباقکيندان دا بتر دؤيوشر. بوتون دؤيوش بئچه لري نين گؤزونو اووجونا تؤکر. ائله بو گونلرده بئچه سي دؤيوشه جک. دؤيوش مئيداني شهرين آشاغي باشيندا بير سئيله مه ده اولاجاق. بئچه سيني چوخداندير کالباي ماحميدين بئچه لرينه قاتيب. ايکي هفته دير پوسته- بادام يئيير بئچه. مرجلري ده ايکي يوز مين تومندير. حريف گيلاندان گله جک. اوچ باش ممد اينديدن گيله کي  اؤلدويه قويوب. اؤلدوره بيلسه ايکي يوز مين آلاجاق. دئيير ايکي يوز مين بير شئي دئييل کي. هئچ بئچه نين پوسته- بادامي نين پولو دئييل. دؤيوشچو بئچه ده دئدين، باخ، بو بئچه يه دئيه سن. يوخسا بئچه نين بيري من، بير ايله ياخيندير پوسته- بادام اوزو گؤرمه ميشم! سونونجو دؤنه تبريزده کيلووسونو اوتوز بئش مين تومن دئديلر، آلماديم. من مهنديس دئييلم کي گونده بير اتک آليب جيبلريمه تؤکم، آشاغي- يوخاري يئييب دانيشام. يا مير صمد دئييلم کي! او گونده اوچ قوتو وينيستون چکير. پئيسري پئرشييا داليندا گؤرمه ليدير. پئيسريني بالتا وورماز. ايکي قولو ايکي باتوم کيميدير نامردين. ايندي اوچ باش ممد گليب اونون بئچه سيني گؤتورسون گؤرک! بئچه سي ده اؤزو کيمي جللادلارا اوخشايير. ائله بيل يئديگي- ايچديگي گولله- باريتدير بئچه نين. هله اوس جفرين بير لار بئچه سي وار، اونا جيير يئديردير. اونون خرجي لاپ باهادير. منه باخما کي، سنه بير هديه آلماغا پولوم چاتمير. آنجاق يوخ، سنه پولوم چاتار. تکجه اوزونو گؤرست منه، جان ايسته! منيم جان گودنيم يوخدور کي. دؤيوشکن بئچه لردن ده دئييلم، منه پوسته- بادام يئديره لر! آنجاق دئييرم کاش من ده او آلا پرلردن اولايديم! نئچه ايل قاباق اوس جفرين بير نسلي وار ايدي، اونا آلا پر دئييردي. بئچه ني ووروب يئره ياتيراندان سونرا، اوستوندن اوچ دؤنه آتيليردي. اوس جفرين اؤزو ده شاشيب قاليردي. اوندا آغزي نين آچيق قالماسي دا لاپ چوخ گؤرمه لي اولوردو. بئچه سي وورولاندا دا، آلت دوداغي انايين بير وضعيتده آسلانيردي. آلت دوداغيني يوخارييا چکيب بورنونون اوستونه داياييب دوروردو. هئچ سن گؤر بورا کيمي، آلت دوداغيني بورنونون بوتؤوونه گئيديرن آدام گؤروبسن؟ کئچن هفته بير جوجه گتيرميشدي کي دؤيوشنده، دئييردين بومب آچيليب. ايکي اؤزو بويدا بئچه ني، سئيله مه اوزو آشاغي قاتدي قاباغينا قوودو. سئيله مه دن قاييداندا، اوس جفر چؤللوگون هاراسيندا يونجا گؤروردو، ماشيني ساخلاتديريب دوشوردو. سلقه- سهمانلا يونجادان ييغيب، ماشيندا اؤز قوجاغيندا او جوجه يه يئديرديردي. قاباقجا دا يوخلاييردي کي يونجا قورتلاميش اولماسين! جوجه دئييل، بو بئچه منيم سسسيز طياره‌م اولاجاق دئييردي. البتته بو بئچه لردن بيري ده بيزده وار ايدي قاباقلار. آنجاق پوسته- بادام ندير، بيلمزدي. بونجا يونجا تانيمازدي…

  آنام گون اورتايا ياخين تويوق- جوجه يه دن تؤکنده، بئچه ميز گؤيه باخاردي. ائله بيل هئچ آج اولمازدي. بير آز گؤيه زيللنندن سونرا دنه باخيب ياواش- ياواش دنلردي. گئجه لر ده گؤزو گؤيده اولاردي. گؤيده اولدوز زميسينه دالاردي. ديمديگي دن يئيير کيمي ترپنردي. گئجه لر جواهير خالا گيلين قلمه لري قارقايلا دولان کيمي بيزيم ده مئيوه آغاجلاريميز سئرچه ايچينده ايتردي. بئچه ميز جواهير خالا گيلين قلمه لري نين لاپ باش بوداغينا قونان قارقاني ايزله يردي. قلمه لر يئکه- يئکه قارقا يووالارييلا دولويدو. يووالار خول- بوداقلاري اَيردي. لاپ باش بوداقدا قورولان يووا آستا- آستا ترپنردي. يووانين ايچينده نسه اولاردي. هارداسا دپرم وار کيمي گلردي آداما. يوخسا يووا بو ساده ليگه تيتره مز کي. بيردن بيره قارقالار توزاناق ساليب اوچارديلار. بيزده کي  سئرچه لر ده پير- پير پيرلايارديلار. جيويلتيلري قوپاندا گون چيخاردي بيردن بيره. کاييناتين ان درين قاتيندان بير دان يئلي اثردي. دان يئلي اسن کيمي بئچه ميز قانادلاريني آچيب يوماردي. ائله بيل بئچه ميزين ده بير ايتيگي وار ايدي. نييسه، کيميسه دوشونوب بيردن بيره قانادلاريني آچيب يئلي قوجاقلاياردي. گئجه لر حَيَطيميزين سکيسينده اوتوراردي. اويونجاغيني ايتيرميش بير اوشاق کيمي وورنوخاردي. بانلامازدي آنجاق ايندي بانلاياجاق کيمي ديمديکلرييله بوغازيني ترپه‌دردي. بوغازي نين ترپنمه سي کاغيذ اوستونه دوزوله جک کلمه لر کيمي گؤرونردي. ائله گؤيه دونوخاردي، دئيردين نييسه اولدوزلارين ميخيندان آسلاماق ايسته يير. دئسم اينانمازسان، بئچه ميزين گؤزلري ماوييه چاليردي. اونون گؤزلرينده کرتي نين قيزيل گوللري ده ماوي آچيردي. قولاغيندا سئرچه لر ماوي جيويلدشيرديلر. قارقالار بئله ماوي قاريلداييرديلار. آي ايشيغي گؤي اوزونده ماوي ياييليردي. اوندا سن ده هاردانسا ماوي بولوزونو گئييب گلردين. حَيَطيميزده بير ماوي دنيز آياق توتوب يئرييردي. ائوين ايچينده بئله گولدانلاريميزداکي گول يارپاقلاري ماويلنردي. بير ده گؤز آچيب يومارديم، پاييز اولاردي. حووضوموزا ماوي- ماوي يارپاقلار النردي. سونرا بيردن بيره هاوا بوزاراردي. کول بوياسيندا بير شئي هاوانين اوزونه سپيلردي. يئل اثردي؛ پاييز يئلي. ايکيندي چاغي يئنه ده باشلاردي. گؤيه داغيلميش بولودلار نقاشي کيمي باشيمين اوستونده چکيلردي. ائوه دؤنوب اوتاغيما سيغينارديم. سني دوشونرديم کسين. او زامان هئچ بير مهنديسين سسي کوچه ميزي باشينا گؤتورمزدي. هئچ بير پله قولاغين موتورو شهرده جؤولان وئرمزدي. اوزون بير ياستيغيم وار ايدي. سول طرفين هر زامان بوش گؤررديم. سني عؤمروم وارکن تاپماياجاغام دئيه دوشونرديم. بعضي آنلار سني باشيمدان آتيم دئيه تئلويزييونو آچارديم. نئچه اؤلکه نين پريزيدئنتي آغيزلاريندا ايت بوغوشدورارديلار. بلکه ده بئچه دؤيوشدوررديلر. ائله بيل بوتون بو دونيانين پريزيدئنتلري سني دويوب دوشونمگين قنيميديرلر. آخير کي بونلاردان بير تمه سيک آنلاماديم من. ائله بيل تئلويزييوندا ممه يئيندن پپه يئينه، هره نين بير تريبونو وار. گونباشي تئلويزييوندا يئددي دره نين سويو قاريشير بير- بيرينه. او زامان بير کانالدان آرتيق توتمازدي. هم ده اينتئرنئت زاد دا يوخ ايدي کي. موبايل، ائس ائم ائس فيلان دا يوخ ايدي. بيردن بيره بير اؤلو خبريني دئيرديلر، سونرا تئلويزييونون صفحه سي قاريشاردي. داها سونرا دا چيراقلار سؤنردي. ياتماق واختي گلردي. ائله بيل مهنديسين ده چيراقلاري سؤنوکدور. آرتيق اونون ياتماغي ياخشيدير. آنجاق موسلوم، من بيله ني ايندي ياتماز، فيلمه باخار. کسين ايندي سوپا دا ياتيب، قابا رحمان دا، اوس جفر ده، اوس جفرين بئچه لري ده. رحیم توده، اوچ باش ممد، خانيم ساللاندي گولو بئله. پله قولاق يونسور دا کي، يا زينداندا، يا دا تئهراندا، کارتوندا. باخ، گؤر ايکيندي چاغي نين ساعات آلتيسي هارا، گئجه نين بو واختي هارا؟ غريبه  ياتماق واختيدير. يوخوم گلير. داها گئديب ياتمالييام، باغيشلا! بوندان آرتيق سني دوشونه بيلمرم!…

آبان آيي 1391 (2012)

2 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *