ایشیق 1
آذربایجان معلم‌لری و تحصیل مساله‌سی
ایشیق 2

آذربایجان قفه‌خانالاری

ایشیق 3

آذربایجان و مهاجرت مساله‌سی

ایشیق 4
آذربایجان توی‌لاری

من بئله دوشونمه‌میشدیم
رقیه هاشم‌زاده(خان صنم)

هاوایلا اویناشان فاحیشه پیرپیزلار توت-گیلاس واختی اولدوغونو دئسه ده سویوق ایلیک‌لرینه قدر ایشله‌ییردی. قورخموش کیمی گؤرونوردو.
گؤروش لذتینین یاغی داماغینا سوواشسادا حسرتین آجیسی اونا غالیب گلیردی. یئیین و بؤیوک آددیملار آتاراق هئی دؤنوب دالیسینا باخیردی. نه‌لردنسه کیم‌لردنسه قاچیردی سانکی. بلکه ده اؤزوندن!
– تئز قاییت، بوگون ایشی کسمه‌لی‌ییک. صاباح خوروز بانلامامیش میرزه قادیر کسه‌جئح قاپینی. دئمیشدی آناسی ائودن چیخینجا.
گئجیکدییینه گؤره عاغیلا باتان سبب‌لر دوشونمک ایسته‌ییردی آناسینی قاندیرماغا آما، بیلال و اونون سون باخیشی گؤروش موناسیبتیله بئینینده کانسئرت قویموشدو ائله کی باشقا فیکرلری دویماغا ایمکان وئرمیردی. بیلالی مکتبدن سئویردی و اونون اولاجاغینا سؤز وئرمیشدی، بونا گؤره ده بوتون ائلچی‌لرینی او جومله‌دن میرزه قادیرین شهر گؤرموش موهندیس اوغلو شاهینی رد ائله‌میشدی.
بیلال کندین تمیز و دوشونجه‌لی جوانلاریندان بیری ایدی آنجاق ساغ قیچینداکی آنادان اولما عاریضه‌یه گؤره آناسی “چولاق‌لار دا منیم قیزیما قالیب”؟ دئیه اونونلا ائولنمه‌سینه راضی اولموردو.
– کئچن ایل او بئله اؤزومو اؤلدوردوم گئجه گونوز درسه باخدیم، مین اویوندان چیخیب قویمادین گئدیب تبریزده کنکور وئرم بو ایل گئنه یازیلیب هارداندی گئده‌جییم. صاباح دا گولزارا باش ووروب اوندان لازیم اولان کیتابلاری آلاجییام. آبیرین گئدیر گئتسین قالیر قالسین.
بونلاری یئرله گئدن قاش قاباغینا باخماییب آناسینا دئمیشدی کئچن گئجه. بیلالا دئیه‌جک سؤزلرینی ده بیر داها فیکریندن کئچیردیب یاتاغین سرین قوجاغیندا بوزوشموشدو.
ائولرین بیرینین سوواق دووارینا دایانیلان ساپی چیرک باسمیش بیر بئل‌‌‌ه ساتاشدی گؤزو. یولونون یاریدان چوخو قالسادا بیردن حرکتدن دوردو. فیکری هارالاراسا گئتدی. ایکی دؤور اؤز باشینا دولانیب فیلیم چکر کیمی بوتون اطرافی دیققتله گؤزدن کئچیرتدی. خولیالی‌لارا بنزه‌ییردی. دووار یوخاری قاطار چکن قاریشقالارا باخدی. ساری دونونداکی قاپ قارا ،کونجوده بنزر نارین خاللارا الینی سوردو. سونرا دووار دیبینه بیر شی‌لر سیلکر کیمی غریبه حرکت‌لرله أته‌یینی یئللتدی.
باشینین اوستوندن کئچن قارغادان ساعاتی خبر آلیب اونا تشککور ائله‌دی. گلدییی یولا ساری دؤندو. قاییتماق ایسته‌ییردی.
شاشیب قالمیشام. من بئله دوشونمه‌میشدیم حئکایه‌می. ایندی کوچه‌لرینین باشینا چاتیب اوردا شاهینی گؤروب اونونلا دارتیشمالی ایدی. شاهین اونا “تک داش” اوزوک آلمیشدی.
اؤندن قوتور بیر ایت یاخینلاشیردی. أییلیب یئردن اووجونا قابلاشان بیر داش گؤتوروب آتدی.
دیکسینه‌رک چیغیریب گؤزومو توتدوم. بیر آن آیاغا دوردوم. ماسانین اوزه‌رینده کی مطالعه چیراغیم دوشوب سوندو. قورخودان دئشنه توتار کیمی قلمی اؤنه دوغرو توتموشدوم. قان دامجیلاری بارماقلاریمین جیغیریندان آخیب کاغاذلاریمین عیفتین لکه‌لندیردی. دوردوغوم یئرده أیلشدیم.
کندین تزک قوخولو سویوغو ایشیق‌لا برابر پنجره‌سیز اوتاغیمین باکیره‌لیین پوزموشدو.
رنگلی پونس‌لرله شکلینی اؤنومده کی دیوارا ووردوغوم “اوریانا فالاچی” الی چنه‌سینده احوالیما باخیر اونون سول طرفینده کی “مرضیه اوسکویی”ده هابئله. گؤزلرینده کی دینمز حوزون منی ساکین‌لشدیریر.
اؤنومده بیر دیشی جاناوار ال‌لرینی اؤلچه_اؤلچه شاشقینلیغیما چیمخیریر “سن کیمسن منه یول گؤرسه ده سن؟ یورولدوم کلمه‌لریزه قول اولماخدان! منی او ائوه قایتارانمازسان”
ایکی میلچک، بیری بیرین قووالایاراق بیر دؤور قیزین باشینا دولانیب قولاغینین دیبیندن کئچدیلر سونرا ویزیلدایا_ویزیلدایا گلیب کاغاذلاریمین آرتیق، آلین یازیسینا قاریشان قان لکه‌لرینین اوستونده أیلشدیلر. اوست_اوسته. ائله مشغول کی دونیادان خبرسیز. اؤز_اؤزومه “بو اوتانمازلارا باخ یئر تاپدیلار کئف‌لرینه” میزیلدانیب، اوچماقلارینی بیلسم ده قلمین اوجویلا اونلاری کاغاذا میخلاماق ایسته‌دیم. سول ألیم هله گؤزومون قوللوغونداایدی.
الینی اوزادیب غضبله بیله‌ییمدن توتدو
– نه ایشین وار آللاهین حیوانینان؟ اولمویا دئییرسن بس اولاری دا کاراکتئرلرین کیمی هارا خوشون چحسه گؤندره بیلرسن؟
یازماقدان یورولموش بیله‌ییمده آغرینی حیس ائله‌دیم. بارماقلاریندان قورتارماق اوچون یئریمدن دوردوم. هله تام اؤزومه گلمه‌میشدیم.
أته‌یینی قالخیزیب جیبیندن ایپک بیر دستمال چیخارتدی. الیمین قانین دریب گؤزومدن آییردی. بیراز اؤنجه کی غضبدن اثر یوخ ایدی. داها ساکین داها معصوم گؤرونوردو.
گؤزومده گؤی‌لر گورولداییردی . آچا بیلمیردیم. اوزومون قانین تمیزله‌ییب چاپیلان قاشیما دیققتله باخدی “آخ آخ قولوم سینئیدی گؤر نئجه ده یاریلیب،بتادینین وار”؟
باشیمی اوتاغین یاریم آچیق قاپیسی‌نا ساری دؤنده‌ریب میطباغا ایشاره ائله‌دیم. قیوراق قاچدی. اؤز الیله قویموش کیمی ایلک یاردیم قوتوسونو تاپیب گتیردی. ایکیمیزده أیلشدیک. بتادین ووروب یارامی باغلادی. سونرا الیمی توتوب “باغیشلا” دئدی.
ایلمک سالماق دفه چالماقدان أییلمیش ظریف بارماقلارینا باخاراق باشیمی آلت_اوستلی لاخلادیب قبول ائله‌دیم. دانیشسام سسیم چیخاجاق‌می چیخمایاجاق‌می دئیه شوبهه ائدیردیم آنجاق “دای دور نرمین! هاوا قارالیر آرتیق،آنان نیگران قالار” دئدیم.
– من نرمینی سئومیرم ! آدیم باهار اولسون. بیلیرم او لاینشعور شاهینین آدینا یاراشدیریبسان آدیمی آما اوننان منه یار اولماز. کتده دادمادیغی قیز قالمییب. بوتون قالاق‌لار بونا شاهیددی. آییق اول سنی ده آللاتماسین!
گؤزلریمی اوزونه دیکدیم. نه غریبه رنگی وارایدی. آغیندا اینتیحار خیمه سالمیش گیله‌سینده تهرانین توستولو گئجه‌لری آنیمسانیردی. اوزومه دیک باخدیغیندا کیپریک‌لری سئیرک قاشلارینا ده‌ییب گؤز قاپاغینا حیصار چکیردی. چوخ گؤزل‌ایدی.
ال‌لریمی ال‌لرینه آلیب سیلکه له دی
– نه باخیرسان دی دور! جلد اول یاز قارانلیغا ساخلاما منی. من بیلالی سئویرم. منی اونا یئتیر سورا باشیما نه اویون گتیریسن گتیر!
فیکریمدن بیلانین سون گؤروش‌لریندن بیر آی سونرا اؤلمه‌سینی اونا نئجه دئیه‌جه‌ییمی سوزدورسم ده “بس آنان نه اولاجاق”؟ دئدیم.
دیزلرین قوجاغینا ییغیب ال‌لریله برک_برک توتموشدو.
– بیلمیرم! آتام یئر سوواراندا باشینا وورولان بئل ضربه‌سیندن اؤلننن سورا میرزه قادیر آناما ساللادی، او ایندی منه گؤره أره گئتمیر، من اولماسام لاپ هودو گئدر. خولاصه کی من او ائوه قاییدانمارام. بیاخدان بیلانینان هر نه‌یی دانیشمیشیخ. بیز بیربیریمیزی چوخ سئویریک. او بوگون دئدی «گل قوللاریمین حبسینده ابدی اولاراق یاشا قوی من ده گؤزلریوین مئشه لیینده عؤمورلوک ایتیم». سن چکیب بورا گتیرمه سئیدین ایندی باجیسی ائویندئیدیک. آنامادا زنگ ووروب دییه‌جئیدیلر باهاری قاچیرتمیشیق. قوتاردی گئتدی.
بورگه‌لنمیش یازیچیلیق غرورومو بیر تهر دوغرولدوب “یاخشی سن راضی اول قاییت ائوه من باشدان باشلاییب هر نه‌یی یولونا سالارام. نئجه دی”؟ دئدیم.
دولوخساییب “یوخ اولماز، نییه باشا دوشموسن آخی قاییدانمارام. منی اورا قایتارسان اؤزومو اؤلدوررم” دئییب باخیشلاریندا کی ایسلاق گؤیرچین‌لری اوره‌ییمین گئنیشلییینده اوچورتماق ایسته‌دی.
ال‌لریمی ایکی طرفدن قول‌لارینا آتیب شفقت‌له سیخدیم.
– عزیزیم بیر منه باخ! تکجه سن و بیلال دئییل کی باشقالارینین دا تکلیفین معلوم ائله‌مه‌لی‌یم. من هئچ بیلالین باجیسین تانیمیرام! هله میرزه قادیره گلینجه، او هوللوکبازین بیریدی آنانا گون آغلاماز. شاهین هر نه ده اولسا سنی گئرچکدن سئویر. باشی داشا ده‌یه‌جک. شهرده گؤزل بیر حایاتیز اولاجاق. گؤزلری سنه بنزه‌ین ساریشین دا بیر اوغلوز، رامین آدیندا. . .
آرتیق بیربیریندن آیریلمیش میلچک‌لرین بیری قانا بولاشمیش بارماغیمین اوستونده ضیافت ماساسیندا أیله‌شر کیمی ال‌لرینی بیر بیرینه سورتور هردن ده باشینا چکیردی.
آیاغا دوردو. معصومیتی‌نین یئرینی غضبه وئرمیشدی. کاغاذلاری ماسامین اوزه‌ریندن آلدی. نارین_نارین دوغراییب اوزومه چیرپدی. “من بیلالدان بویلویام” دئدی. . . !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *