تورکیه‌نین«Kalemşor Yayınları» نشرییاتیندا حمید آرغیشین «داوام ائدیر حئکایه‌میز – گونئی آذربایجان نثر آنتوْلوگییاسی» -۱ کیتابی نشر اوْلونوب.
«داوام ائدیر حئکایه‌میز» کیتابینا یالنیز ترتیب ائدیلمیش متنلر توْپلوسو کیمی یاناشماق اوْنون گؤردویو ایشی کیچیلتمک اوْلاردی. ۴۳۲ صحیفه‌لیک کیتابین ۱۳۰ صحیفه‌سینده مولیفین گئنیش آراشدیرمالاری یئر آلیب. کیتابین علمی دَیری ‌ده اوْندادیر کی، ترتیبچیلیکله آراشدیرما بیر-بیریندن آیریلمیر.
آنتوْلوگییا موعیین مولیفلر قروپۇنو، ادبی دؤورو و مؤوضوعنو تمثیل ائدن سئچیلمیش اثرلرین واحید ترتیب پرینسیپی اساسیندا بیر کیتابدا توْپلانماسیدیر. (تئرمین قدیم یۇنان دیلینده‌کی آنته‌وْلوگیا – «چیچکلر توْپلوسو»، «چیچک درم» سؤزوندن یارانمیشدیر. آذربایجاندا دا قدیم دؤورلردن اوزو بری کیتاب «چلنگ»لری چاپ اوْلونوب. ع. شایقین «تورک چلنگی» کیتابی بۇنا گؤزه‌ل نومونه‌دیر.)
گونئی آذربایجان ادبییاتینا دایر ایلک ایری‌ حجملی آنتوْلوگییا اؤتن عصرین ۴۰-جی ایللرینده حاضیرلانمیشدیر. یحیی شئیدانین ایکی حیصّه‌دن عیبارت «شاعیرلر مجلیسی» آنتوْلوگییاسی بۇ ایستیقامتده مئیدانا چیخان ایلک سانباللی نشرلردن بیری حئساب ائدیله بیلر. سوْنراکی ایللرده قۇزئی آذربایجاندا و گونئی آذربایجاندا بۇ عنعنه موعیین شکیلده داوام ائتدیریلمیشدیر.
سوْوئت آذربایجانیندا گونئی آذربایجان ادبییاتینین سیستئملی شکیلده توْپلانماسی و نشری میرزه ایبراهیموْوون رهبرلیگی ایله حیاتا کئچیریلمیشدیر. «جنوبی آذربایجان ادبییاتی آنتوْلوگییاسی» (۱۹۸۳-۱۹۹۴، باکی:علم) آدی ایله چاپ اوْلونان بۇ نشر دؤرد جیلددن عیبارت ایدی. بۇ آنتوْلوگییالاردا شعر نومونه‌لری، پوْئزییا ایله یاناشی، نثر اؤرنکلرینه‌ده یئر وئریلمیشدی. آرادان ۲۰ ایله یاخین کئچدیکدن سوْنرا پروانه ممدلی بۇ ایشی داوام ائتدیرمیش، گونئی آذربایجان ادبییاتی آنتوْلوگییاسی: چاغداش دؤور (۲۰۱۵ باکی) توْپلوسونو یازمیشدیر.
تورکیه‌ده ایسه بۇ ایشی علی قافقازییالی اوزرینه گؤتورموش، ۴ جیلدلیک “ایران تورک ادبییاتی آنتوْلوگییاسی” (۲۰۰۲) کیتابینی یازمیشدیر.
او، اساساً، میرزه ایبراهیموْوون رهبرلیگی ایله ۱۹۸۰-جی ایللرده نشر ائدیلمیش آنتوْلوگییانین ماتئریاللاری اوزرینده ایشله‌ییب همین نشرین احاطه دایره‌سینی بیر قدر گئنیشلندیرمیش و اؤز تحلیل و مولاحیظه‌لرینی علاوه ائتمیشدیر.
سوْنراکی مرحله‌ده گونئیده بۇ موهوم میسیانی حمید آرغیش بوْینونا گؤتورموشدور. اوْ، ایلک دفعه «۸۰ ایل حئکایه‌میز»(۲۰۱۲، خوْی) آدلی آنتوْلوگییادا یازارلاری بیر آرایا گتیرمکله کیفایتلنمه‌میش، عینی زاماندا نثرین عومومی اینکیشاف یوْلو حاقیندا اؤز علمی-ادبی مولاحیظه‌لرینی ‌ده تقدیم ائتمیشدیر.
نظره آلینمالیدیر کی، بۇ آنتوْلوگییالاردان سوْنرا اوْنلارلا بۇ مؤوضوعدا گئنیش حجملی توْپلولار نشر اوْلونسا دا، بیز ایلکین چاپلاری قئید ائتمه‌یی مقبول سایدیق.
حمید آرغیش ۲۰۲۶-جی ایلده بۇ فعالیتینی داها گئنیش میقیاسدا داوام ائتدیره‌رک اوچ جیلدلیک نثر آنتوْلوگییاسی حاضیرلامیش و اوْنو «داوام ائدیر حئکایه‌میز» آدی ایله نشر ائتدیرمه‌یه باشلامیشدیر. آرتیق اوچ جیلدلیگین بیرینجی جیلدی ایشیق اوزو گؤروب. حاقیندا دانیشاجاغیمیز و علمی باخیمدان دَیرلندیرجه‌ییمیز اساس نشر‌ده محض «داوام ائدیر حئکایه‌میز» آنتوْلوگییاسینین بیرینجی جیلدیدیر. کیتاب عرب قرافیکی ایله چاپ اولوب و لاتین قرافیکی ایله ده چاپی نظره تۇتولوب.
حمید آرغیش کیتابین گیریش حیصّه‌سینده یازیر کی، ۲۰۱۲-جی ایلده حاضیرلادیغی «۸۰ ایل حئکایه‌میز» آدلی ایلک کیتابیندا بوتون ماتئریاللاری توْپلاماق ایمکانی اوْلمامیشدی. سوْنرالار یئنی منبعلر تاپدیغی اوچون همین مؤوضوعیا یئنیدن قاییدیب داها گئنیش، اوچ جیلدلیک بیر اثر حاضیرلادی اوْ، یالنیز تانینمیش یازیچیلاری دئییل، اۇنودولموش مولیفلری و چتین تاپیلان متنلری ‌ده اوْخوجویا چاتدیرماق ایسته‌ییب. و متنلرین ایلک نشرینی و کؤهنه یازی اؤزل‌لیکلریرینی قوْروماقلا اوْنلارین علمی اعتیبارلیلیغینی ساخلاماغا چالیشیب.
کیتابا اؤن سؤزو پروانه ممدلی یازیب. آراشدیقماچی – یازار توْغرول آتابای کیتابداکی تاریخی ایملا گلنه‌یینین قوْرونماسینین اؤنه‌می ایله باغلی مسئله اوزرینده گئنیش دایانیب اوْلاراق وۇرغولاییر کی، «آذربایجان دیلینین عرب الیفباسی ایله یازیلیشی بوتون دؤورلرده عینی اوْلماییب، زامان کئچدیکجه موختلیف دَییشیکلیکلره اۇغراییب. هر دؤورون اؤزونه مخصوص یازی قایدالاری اوْلوب و همین قایدالار دیلیمیزین تاریخینی اؤیرنمک اوچون موهوم قایناقدیر. بۇنا گؤره ‌ده کؤهنه اثرلری یئنیدن چاپ ائدرکن اوْنلارین یازیلیشینی تامامیله چاتدیرماق دوزگون دئییل. یازینی ده‌ییشدیردیکده اثر اوْخوجو اوچون آسانلاشا بیلر، آما اوْنون دؤوره عائید اؤزلیکلریری و ایلکین گؤرونوشو ایتیر. بۇ ایسه اسکی متنلره سوْنرادان موداخیله ائتمک دئمکدیر».
توْغرول آتابای مولیفین کیتابدا توْپلانمیش ایلک چاغ گونئی آذربایجان حئکایه‌لرینین یازیلیش اؤزل‌لیکلریرینین قوْرونماسینی دوزگون آددیم حئساب ائدیر.
گونئی آذربایجان ادبییاتینین اؤیرنیلمه‌سینده اساس پروْبلئملردن بیری ادبی پروْسه‌سی بوتوو بیر اینکیشاف خطی داخیلینده آراشدیریلماسیدیر. اؤزل‌لیکله نثرین تاریخینی ایزله‌مک داها چتیندیر: موختلیف دؤورلرده آنا دیلینده نشرین محدودلاشدیریلماسی، مطبوعات اوْرگانلارینین باغلانماسی، اثرلرین قزئت و ژۇرناللارین صحیفه‌لرینده قالماسی، مولیفلرین بیر قیسمینین موهاجیرت ائتمه‌سی و بعضی متنلرین عومومیتله ادبی دؤورییه‌دن چیخماسی بۇ ساحه‌ده جیدّی بوْشلوقلار یارادیب. «داوام ائدیر حئکایه‌میز» آنتوْلوگییاسینین اهمییتی ایلک نؤبه‌ده همین قیریلمیش علاقه‌لری برپا ائتمک جهدینده‌دیر.
کیتاب مولیفینین اساس اۇغورو مؤوضوعنو دار معنادا «گونئی حئکایه‌چیلییی» چرچیوه‌سینده باشلاماماسیدیر. تدقیقاتچی موعاصیر نثرین مئیدانا گلمه‌سینی اوْنون آرخاسیندا دۇران بؤیوک ادبی عنعنه‌یه اساسلاناراق گؤسترمه‌یه چالیشیر. کیتابین قۇرولوشوندا شیفاهی خالق ادبییاتیندان، «کیتابی-د‌ده قوْرقود»دان، صفوی دؤورونون نقل عنعنه‌سیندن، معاریفچیلیکدن، باکیخانوو، قۇتقاشینلی، آخۇندزاده‌، طالیبوو و ماراغالیدان کئچه‌رک ۲۰ – جی عصرین گونئی آذربایجان نثرینه دوْغرو گلن تاریخی خط ایزله‌نیلیر.
کیتابین موهوم علمی مزیّت‌لریندن بیری گونئی آذربایجاندا نثرین اینکیشافی دیلین اجتماعی ستاتۇسو، مطبوعاتین وضعیتی و سیاسی آزادلیغین سویه‌سی ایله بیرباشا علاقه‌لندیریلمه‌سیدیر. ۱۹۴۰-جی ایللرده «آذربایجان»، «وطن یوْلوندا»، «شفق» کیمی نشرلرین مئیدانا چیخماسی ایله آنا دیلینده بدیعی نثرین فعاللاشماسی، میللی حؤکومت دؤورونده آذربایجان تورکجه‌سینین اجتماعی مؤوقعی‌نین گوجلنمه‌سی، سوْنراکی رئپرئسّیالار زامانی ایسه بۇ پروْسه‌سین کسکین شکیلده ضعیفلمه‌سی کیتابدا واحید سبب-نتیجه علاقه‌سی داخیلینده گؤستریلیر. آنتوْلوگییادا همین دؤورون نثری اوچون کندلی حیاتینین آغیرلیغی، یوْخسوللوق، سوْسیال برابرسیزلیک، کؤهنه رئژیمین زوْراکیلیغی، میللی شوعور و آزادلیق ایده‌سینین سجیه‌وی مؤوضوعلار اوْلدوغو موعیینلشدیریلیر.
آردینجا ۱۹۴۱–۱۹۴۵-جی ایللر، میلّی حؤکومت دؤورو، ۱۹۴۶–۱۹۷۹-جو ایللرین مورکّب شراییطی و سونراکی «نثرده اویانیش» مرحله‌سی آیریجا نظردن کئچیریلیر. بئله قورولوشون اوستونلویو اوندادیر کی، تقدیم اولونان حئکایه‌لر تاریخی کونتئکستدن آیریلمیر. اوخوجو اثرین هانسی اجتماعی، دیل و مطبوعات موحیطینده مئیدانا گلدییینی اولجه‌دن بیلیر.
بو یاناشمانین کونستپتوال اهمیتی بؤیوکدور. مؤلف گونئی آذربایجان نثرینی اورتاق آذربایجان ادبیاتینین تاریخی اینکیشافی ایچریسینده مئیدانا گلمیش، سیاسی پارچالانمادان سونرا فرقلی شراییطده اینکیشاف ائتمیش بیر قول کیمی نظردن کئچیریر.
مؤلفین نثرین اینکیشافینا مناسبتینده دیقتی جلب ائده‌ن ایکینجی موهوم جهت، گونئی آذربایجان رئاللیغیندا دیل، مطبوعات و سیاسی شراییطین نثرین اینکیشافیندان آیریلماز عامیللر کیمی گؤستریلمه‌سیدیر. اؤزللیکله ۱۹۴۱-جی ایلدن سونرا «وطن یولوندا»، «آذربایجان» و باشقا مطبوعات اورقانلارینین فعالیتی ایله حئکایه‌چیلییین جانلانماسی آراسیندا علاقه قورولور. مؤلف گؤستریر کی، همین مطبوعات یالنیز اثرلری چاپ ائده‌ن وسیله اولماییب، عینی زاماندا یئنی نثر دیلینین و اوخوجو موحیطینین یارانماسیندا ایشتیراک ائدیب.
بو، کیتابین علمی جهتدن ان اساسلی طرفلریندن بیریدیر. چونکی گونئی آذربایجان ادبیاتینین تاریخینی مطبوعات تاریخیندن آییراراق اؤیرنمک مومکون دئییل. آنا دیلینده کیتاب نشرینین محدود اولدوغو مرحله‌لرده قزئت و ژورناللار فاکتیکی اولاراق ادبی اینستیتوت فونکسیاسینی یئرینه یئتیریب. بئله یاناشما آیری-آیری اثرلرین مئیدانا چیخما سببلرینی ده داها آیدین گؤستریر. اساس مسئله بودور کی، مؤلف گونئی آذربایجان نثرینه حاضیر و آرتیق فورمالاشمیش کانون داخیلیندن باخماییب، اونلاری اؤزو قورماغا جهد ائدیب. کیملر یازیردی؟ هارادا چاپ اولونوردولار؟ هانسی متنلر ایتیب؟ هانسی مؤلف یالنیز بیر اثرله قالیب؟ هانسی حئکایه ائستئتیک باخیمدان ضعیف اولسا دا تاریخی پروسئس اوچون واجیب دیر؟ نثرین دیلی نئجه دییشیردی؟ مطبوعات هانسی فونکسیانی یئرینه یئتیریردی؟ قوزئیله ادبی علاقه هانسی مرحله‌لرده گوجله‌نیردی و هانسی دؤورلرده کسیلیردی؟ آنتولوژیانین اصل علمی اهمیتی بو سوآللاری اورتایا قویماسیندادیر.
بو معنادا کیتابدا طیّب فرخ‌زاده‌نین، ایسلام صرافینین، محمد تمدنون، غفار کندلینین، محمدلو عباسینین، علیقلی کاتیبی‌نین، بیگلر حائیلی‌نین و دیگر آز تانینمیش ناثرلرین تقدیم ائدیلمه‌سی ادبی تاریخده بوش قالمیش حلقه‌لری تاماملاییر. بو یازیچیلار اولمادان ۱۹۴۰-جی ایللرین نثری حاقیندا یالنیز بیر نئچه مشهور مؤلفه اساسلانان ناتامام تصور یاراناردی. آنتولوژیا ایسه گؤستریر کی، همین دؤورده آرتیق موختلیف تحکیه فورمالاری، سوسیال و معیشت موضوعلاری، ساتیریک اوسلوب، دیداکتیک روایت، سندلی-خاطیره نثری، سیاسی-رومانتیک حئکایه و رئالیست موشاهیده‌یه سؤیکه‌نن متنلر یاناشی مووجود ایدی.
آنتولوژیانین اساس اؤزونە مخصوصلوغو ایسه «یازارلار و اثرلر» بؤلمه‌سینده مئیدانا چیخیر. بورادا ترتیبچی اؤز سئچیم معیارینی آچیق شکیلده معیّنلشدیریر: مؤلفلر و اثرلر یالنیز یوکسک بدیعی-ائستئتیک سوییه‌یه گؤره سئچیلمیر. ائرکن اثر بدیعی جهتدن سونراکی یئتکین نمونه‌دن ضعیف اولا بیلر، لاکین ژانرین هانسی مرحله‌دن کئچدییینی گؤستریرسه، آنتولوژیدا قالمالیدیر.
مندنجه، مؤلفین ترتییبچی کیمی ان دوزگون و علمی باخیمدان محصولدار قراری محض بودور. آنتولوژیا یالنیز «ان گؤزه‌ل حئکایه‌لر» پرینسیپی ایله قورولسایدی، یاخشی مطالعه کیتابی یارانا بیلردی، لاکین گونئی آذربایجان نثرینین رئال تاریخی منظره‌سی گؤرونمزدی. بعضاً بیر مؤلفین یئگانه معلوم حئکایه‌سی بوتؤو بیر دؤورون ژانر دوشونجه‌سینی، دیل وضعیتینی و سوسیال پسیخولوقیاسینی آنلاماق اوچون بؤیوک صنعت اثریندن داها اینفورماتیو اولور.
طیب فرخ‌زاده، ایسلام صرافی، محمد تمدن، علیقلی کاتیبی و بو کیمی مؤلفلرین کیتابدا گئنیش یئر آلماسی مؤلفین محض بو پرینسیپه صادیقلییینی گؤستریر. بو آدلارین هامیسی عینی مقیاسلی نثر‌چیلر دئییل. بعضیلرینین یارادیجیلیغی حاقیندا معلومات چوخ آزدیر، بعضیلرینین اثرلری قزئت صحیفه‌لرینده قالیب، بعضیلرینده ایسه بدیعی دوشونجه ایله دؤورون ایدئولوژی ریتوریکاسی یاناشی مووجوددور. لاکین اونلاری بیر یئره گتیردیکده ۱۹۴۰-جی ایللرین نثر موحیطینین داخیلی موختلیفلییی گؤرونور.
طیب فرخ‌زاده‌نین تقدیم اولونماسی بونا سجیّه‌وی نمونه‌دیر. مؤلف اونون بیوقرافیاسینین یئترینجه اؤیرنیلمه‌دییینی گیزلتمیر، مووجود معلوماتین سرحدینی گؤستریر و داها سونرا «گولشن»ی همین دؤورون سوسیال رئالیست مئیللرینی ایزله‌مه‌یه ایمکان وئرن متن کیمی تقدیم ائدیر. تدقیقاتچی معلومات چاتیشمازلیغینی فرضیه ایله دولدورمور، معلوم اولان فاکتلا متنین اؤزونون وئردییی اینفورماسیانی آییریر.
ایسلام صرافی ایله باغلی یاناشمادا دا همین پرینسیپ گؤرونور. اونون حاقیندا گئنیش بیوقرافیک ماتریال اولمادیغیندان مؤلف یازیچینی صونعی شکیلده بؤیوتمور؛ مطبوعات و رادیو فعالیتی حاقیندا الده ائدیلن معلوماتی وئریر، سونرا اونون یازدیغی «طوی پالتاری»نی دؤورون سوسیال مناسبتلرینی عکس ائتدیرن ائرکن نثر نمونه‌سی کیمی تقدیم ائدیر. ایسلام صرافینین محدود ادبی ارثینین آنتولوژیدا یئر آلماسی محض ادبی تاریخچیلیک باخیمیندان اساسلاندیریلیر.
محمد تمدنون داخیل ائدیلمه‌سی ایسه باشقا بیر جهتی اوزه چیخاریر. «اؤلومه همیشه حاضیر اول» کلاسیک دیداکتیک روایت عنعنه‌سینه یاخین متن اولدوغونا گؤره اونو یالنیز موعاصیر حئکایه‌نین ائستئتیک نورمالاری ایله قیمتلندیرمک دوغرو اولمازدی. مؤلف بئله اثرلری ده کورپوسدا ساخلاماقلا گونئی نثرینین بیرباشا موعاصیر رئالیست حئکایه‌دن باشلانمادیغینی، اونون داخلینده دیداکتیک نثر عنعنه‌سینین ده یاشادیغینی گؤسترمیش اولور. بئله‌لیکله، آنتولوژیا ژانرین یالنیز زیروه‌لرینی دئییل، کئچید فورمالارینی دا قورویور.
غفار کندلینین تقدیماتی مؤلفین باشقا بیر دوزگون سئچیمینی گؤستریر. بورادا نثرین اینکیشافی یالنیز سیاسی موضوعنون آغیرلیغی ایله دئییل، خالق دانیشیق دیلینین یازیلی تحکیه‌یه داخل اولماسی ایله ده سرگیله‌نیر. «بو گوندو، صاباحدی گئدنلر قاییداجاقلار» کیمی اثرین آنتولوژیدا وئریلمه‌سی بیر طرفدن دؤورون اجتماعی دوشونجه‌سینی، دیگر طرفدن ایسه جانلی دانیشیق اینتوناسیاسینین، ساتیریک مقاملارین و شیفاهی سؤیله‌مه اصولونون نثره کئچمه‌سینی موشاهیده ائتمه‌یه ایمکان یارادیر. حکایه‌نین سونوندا کؤهنه تصورون یئنی نسله آرتیق اوزاق و گولونج گؤرونمه‌سی مؤلف سئچیمینین تصادوفی اولمادیغینی گؤستریر.
محمدلو عباسینین «قیزیل شعله‌لر»ینین سئچیلمه‌سی ده ترتییبچینین یالنیز یوکسک ائستئتیک معیارا اساسلانمادیغینی آیدین گؤستریر. اثرده پوبلیسیستیک و ایدئولوژی طبقه‌سی گوجلودور، بعضاً مؤلف سؤزو بدیعی حادثه‌نی اوسته‌له‌ییر. آما محض بئله متن میلّی حؤکومت دؤورونون سوسیال ایدئالینی، یئتیم و صاحیبسیز اوشاقلارا مناسبتده یارانمیش یئنی اجتماعی دوشونجه‌نی بیرباشا گؤستریر. تربیت ائوی، تبریز مکانی، اوشاقلارین اولکی و سونراکی وضعیتینین قارشیلاشدیریلماسی اثری هم بدیعی نمونه، هم ده تاریخی-پسیخولوژیک سند سوییه‌سینه گتیریر.
علیقلی کاتیبی‌یه آیریلمیش یئر ایسه آنتولوژیانین بدیعی کیفیت مسئله‌سینی ده دیقتدن کناردا ساخلامادیغینی گؤستریر. «یاغیش آلتیندا» کیمی حئکایه‌ده اوشاغین یاغیشدا پالتارینی یوووب زیبیل قوتوسونون اوزرینده قوروتماسی، اؤزونون چیلپاق حالدا گیزلنه‌رک تیتره‌مه‌سی آرتیق سوسیال برابرسیزلییین کیفایت قدر گوچلو بدیعی اوبرازیدیر. بو کیمی نمونه‌لری داخل ائتمکله مؤلف همین دؤورده نثرین پوبلیسیستیکادان بدیعی دئتالا دوغرو نئجه گلیشمه‌سینی ده موشاهیده ائتمه‌یه ایمکان وئریر.
بیگلر حائیلی‌نین کیتابدا یئر آلماسی ایسه ترتییبچینین ماراقلی قرارلاریندان بیریدیر. حائیلی‌نین اثرلرینده دؤورون ایدئولوژی دوشونجه‌سی چوخ آچیقدیر. محض بئله اوْبیئکتیو یاناشما آنتولوژیانین اعتیبارلیلیغینی آرتیریر. ترتییبچی داخل ائتدییی هر مؤلفی موطلق بؤیوک صنعتکار اعلان ائتمه‌یه چالیشمیر. او، یازیچینین رئال یئرینی معیّنلشدیره‌رک، همین یئرین نییه ادبی تاریخ اوچون اهمیتلی اولدوغونو گؤستریر.
بو جهت آیریجا وورغولانمالیدیر کی، آنتولوژیا مؤلفی اونودولموش هر کسی بؤیوک یازیچی کیمی تقدیم ائتمیر. عکسینه، مؤلفلرین فرقلی بدیعی سوییه‌لرینی قبول ائتمکله اونلارین تاریخی پروسئسده توتدوغو یئری معیّن‌لشدیریر. علمی ادبیات تاریخچیلییی ده محض بونو طلب ائدیر.
گونئی آذربایجان ادبیاتیندا ائستئتیک پروسئس چوخ واخت صیرف ادبی سببلرله دایانمیر. دیله قویولان محدودیت، مطبوعاتین باغلانماسی، مؤلفین سورگونه و یا موهاجیرته مجبور اولماسی بیر نثرین طبیعی داواملیلیغینی پوزا بیلیر. بونا گؤره سونراکی نسلین اولکینین ناییلیتلرینی بیرباشا داوام ائتدیرمه‌سی عوضینه معیّن معنادا یئنیدن باشلاماسی لازیم گلیر. کیتاب بو قیریلمالارین نثره تاثیرینی گؤسترمه‌یه چالیشیر.
سؤز یوخ کی، بئله بؤیوک ماتریالی بیر جیلد داخیلینده احاطه ائتمه‌یین معیّن چتینلیکلری ده گؤرونور. تاریخی گیریش گئنیش اولدوغونا گؤره بعضی حیصه‌لرده سیاسی و مدنی تاریخ ادبی تحلیلدن داها چوخ یئر توتور. آیری-آیری مؤلفلر حاقیندا معلوماتین حجمی ده مووجود منبع‌لردن آسیلی اولاراق غئیری-برابردیر. بعضی بیوقرافیالاردا مؤلفین حیات یولو گئنیش تقدیم اولوندوغو حالدا، حاقیندا ماتریال آز اولان یازیچیلاردا قیسا معلوماتلا کیفایتلنمک مجبوریتى یارانیر. مؤلف اؤزو ده بعضی یازیچیلار حاقیندا بیوقرافیک معلوماتلارین ناتاماملیغینی و آنونیم، یاخود تخلص‌له چاپ اولونموش متنلرین آتریبوتلاشدیریلماسینین چتینلییینی قئید ائدیر.
گله‌جک نشرده کیتابین، بعضی تکرار معلوماتلارین سیخلاشدیریلماسی، تئکنیکی قوصورلارینین آرادان قالدیریلماسی، ایستینادلارین عئینی سیستئمه سالینماسی اثرین آکادئمیک سوییه‌سینی یوکسلده بیلر. لاکین بونلار کیتابین اساس علمی کونسئپسییاسینی دییشدیره‌جک نوقصانلار دئییل.
مؤلفین اساس خدمتی اثرلری بیر کیتابدا توپلاماقلا یاناشی، نثرین گلیشمه‌سینی گؤرونن ائتمک، اونودولموش و آز اؤیرنیلمیش مؤلفلری اؤز تاریخی یئرلرینه قایتارماق، قزئت صحیفه‌لرینده قالمیش متنلری یئنیدن ادبی دؤوریه‌یه داخل ائتمکدیر و گونئی آذربایجان نثرینین اینکیشافینین قیریلمالار و یئنیدن باشلانمالارلا موشاییعت اولونان مورکّب پروسئس اولدوغونو گؤسترمکدیر.
کیتابین آدی دا بو معنادا اوغورلو مجازی معنا قازانیر. «داوام ائدیر حئکایه‌میز» یالنیز آنتولوژیا داخل ائدیلمیش حئکایه‌لرین آردیجیللیغینی بیلدیرمیر. بورادا «داوام ائدن» بیر خالقین آنا دیلینده یاراتدیغی نثر عنعنه‌سیدیر. سیاسی تضییقلر، سانسور، موهاجیرت، الیفبا فرقلری و ایتیریلمیش منبع‌لر اونون یولونو دفعه‌لرله کسسه ده، ادبی یادداش تامامیله ایتمه‌ییب. مؤلف همین یادداشین داغیلمیش پارچالارینی بیر آرایا گتیره‌رک اونون داواملیلیغینی گؤسترمه‌یه چالیشیب. آنتولوژیانین ان موهوم علمی و معنوی نتیجه‌سی ده محض بودور.