(1298– 24 آبان 1390)

یانمازدی بو بلالی كؤنول نار حسرته
گؤرسئیدی بو اؤلكه‌نی آباد اولان گونو
عهد ائتمیشم خدا ایله بایرام توتام اؤزوم
آذر ائلیم بو اؤلكه‌ده داماد اولان گونو
(عباس بارز)

چوخ تاسفله بیر نئچه آی مدتینده آذربایجانین ملی حکومت دؤرونده فعالیت گؤسترن “شاعرلر مجلسی” عضولریندن اوچ ادبی شخصیت آرامیزدان کؤچدو. بیر نئچه آی اؤنجه خالق شاعری “بالاش آذراوغلو”نو باکی‌شهرینده ایتیردیک. قیرخ گون اول قهرمان تبریز اؤز شاعر و گؤرکملی ادبیاتچی اوغلو اوستاد “یحیی شیدا”ایله وداعلاشدی و بیر هفته اؤنجه ستارخان یوردو قاراداغ ماحالی اؤز تانینمیش شاعر بالاسی اوستاد”عباس اسلامی‌(بارز)ی تورپاغا تاپشیردی.

آذربایجان ادبیاتیندا اؤز حماسی روحلو غزل‌لریله و لیریک قوشمالاریلا تانینان قاراداغ شاعری اوستاد عباس بارز 1298نجی گونش ایلینده قاراداغ ماحالی‌نین “آی پیرزان” کندینده دونیایا گؤز آچمیش و گنج یاشلاریندان ادبیاتا خصوصیله فارس و آذربایجان دیلینده شعر یازماغا باشلامیشدیر.

بیر چوخ آذربایجان شاعرلرینین اثرلرینده اولدوغو کیمی‌عباس بارزینده شعرلرینده 1324-25 ایللر آذربایجاندا باش وئرن ملی حرکاتین درین ایزی و تاثیری اولموشدور. بو ایللرده عباس بارزین اثرلری فورم اعتباریله کلاسیک شعریمیزین تاثیریندن آزاد اولماسادا، مضمون اعتباریله دولغون اجتماعی موضوعلارلا میدانا چیخیر. بارزده “شاعرلر مجلسی”نین اکثر عضولری کیمی‌“وطنی شعرلر” دئمگه داها مئیل گؤستریر. او یاخیندان و حضورا شاعرلر مجلیسینده آردیجیل اشتراک ائتمه‌سه‌ده، یاشادیغی قاراداغ ماحالیندان تئز- تئز دؤرو مطبوعاتا و شاعرلر مجلسینه اؤز اثرلرینی گؤندریر و اوستادلاردان گؤستریشلر آلیر.

عباس بارز گنجلیگی‌نین ایلک ایللرینی “مالاریا” اداره‌سینده ایشله‌ییر و بو چالیشماایله یاناشی کند ایشلریلریند‌ده مشغول اولور. سونرالار قیرخینجی ایللرین حال- هواسی عباس بارزی‌ده “آموزش و پرورش” اداره‌سینه چکیر و معلم‌لیک صفتی‌ایله 30 ایل کند اوشاقلارینین تعلیم تربیه‌سینده چالیشیر و نهایت  تقاعده چیخیر.

بو ایللر عرضینده بارزین ادبی فعالیتی بیر آندا اولسون دایانمیر و شعر اونون حیاتی‌نین آیریلماز حصه‌سینه چئوریلیر. آذربایجان دیلینده ايلك شعر كتابي «ائل داغينا سلام» شهريارين «حيدر بابا سلام» اثرينه نظیره اولاراق 1333نجی ايلده یازیلیر، آنجاق 13 ایل سونرا 1346نجی ایلده ایشیق اوزو گورور. 50نجی ایللرده عباس بارزین “یاسلی ساوالان”شعری دیللر ازبری اولور، بو شعرله یاناشی باشقا سعرلری کاسئت‌لر واسطه‌سیله خالق ایچینه یاییلیر و بیر چوخ شعرلری آذربایجان عاشیقلاری‌نین سازیندا نغمه‌لشیر. 1357نجی ایل بیر سیرا شعرلرینی احتوا ائدن “قيزيل قوش” عنوانلی کتابی ایشیق اوزو گؤرور و دیللر ازبری اولان “ياسلي ساوالان” شعری بیر سیرا دیگر شعرلریله برابر 1379نجی ایلده کتاب شکلینده یاییلیر.

تاسوفله اوستاد بارزین هله‌ده چاپ اولمامیش بیر چوخ اثرلری قالیر. اونلارین بیر سیراسی کتاب شکلینده حاضرلانیب، هله‌لیک‌هانکی بیر زاماندا ایشیق اوزو گؤره‌جگی معلوم دئییل. او جمله‌دن: “آي عاشيقلار ياسا گلين”، “چوبان قارداش”، “ساري داش”، “شئيور پوئه‌ماسي”، “باياتي لار”، “ساري و سوسن داستاني”.

آذربایجان خالقی‌نین صداقتلی اوغلو و ائلینه، دیلینه، ادبیاتینا و ملی مدنیتینه دائما وورغونلوق گؤسترن اوستاد عباس بارز، اوزون بیر خسته‌لیکدن سونرا آبان آیی‌نین 24نجی گونو دوغولوب یاشادیغی “آی‌پیرزان” کندینده حیاتا گؤز یومور.

اوستادین عزیز و اونودولماز خاطره‌سینه عشق اولسون دئیه، اونون “یاسلی ساولان شعریندن بیر حصه‌نی تقدیم ائدیریک:

یاسلی ساوالان

هر زامانكي باخيرام باشينا قار وار گؤرورم
اوغلو اؤلموش آنا تك گؤزلرين آغلار گؤرورم
هر طرفدن چكيليب سينه‌وه داغلار گؤرورم
آي آلان اوستونو غم چيسگيني، هر ياني دومان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

گؤرموشوك يازدا كؤچك لرده چيچكلر آچيلار
هر طرفدن چيمنين سينه سينه گول ساچيلار
ماهني لار قوشماغا باشلار يئنه ده قوشماچيلار
ياز گليب گئتدي يئنه گولمه دين اوچ آيدا بير آن
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

قرنيلر كئچدي سنين گولمه‌دي بير لحظه اوزون
قانلي ياش تؤكدو سارالميش اوزونه ياشلي گؤزون
غصّه‌دن دؤندو قارانليق گئجه اولدو گونوزون
نه سوران حاليني اولدو نه وئرن جيسميوه جان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

آند وئررم سني او قانه بلنميش داشيوا
گئجه-گوندوز او گؤزوندن تؤكولن قان یاشيوا
اوره‌گين درديني بيلدير او «سهند» قارداشيوا
سني وارليق-سني تانري- سني بو آه و فغان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سالارام ياديما بير لحظه او كئچميشلريوي
تؤكولن سنگ جفائيله او دور ديشلريوي
ايزله‌رم بير بير او حئيرت يارادان ايشلريوي
هاميدان من سنين احوالينا آرتيق نيگران
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

ساكيت اول، آغلاما قوي بيرجه چكيلسين بو دومان
گون چيخيب ظولمتي بير يوللوقا قووسون بورادان
«نبي» گلسين، بوز آت اولسون يئنه داغلار آتيلان
«هجر»ين بلكه ييغيلسين گؤزو يولدان، آناجان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سؤندوره بيلمه‌دي گؤز ياشين اوره‌كدن اودووي
چاغيريم قوي كؤمك ائتسين سنه اؤز اؤولاديوي
افتخاريله بوگون ذيكر ائده‌رم پاك آديوي
مرد اوغوللار بئجريب خلقه وئرن شهرت و شأن
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

«بابكين»گئتديسه بوش قالمادي آمما قوجاغين
دولودور مين ائله اوغلانلاريلا هر بوجاغين
نه قد‌ر يئل اسه طوفان قوپا سؤنمز اوجاغين
اي بلالر سپري، خالقا يامان گونده آمان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

چنلي بئلده «دلي‌لر» قوي يئنه قورسون بوساطي
قوچ كوراوغلو يئنه جولانه گتيرسين قيرآتي
هئچ زامان اصلين ايتيرمز او كي دوزگوندو ذاتي
آند اولا آديوا، آي گؤزلري آغلار، ياشي قان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

سن دؤيوشلرده بير آسلان كيمي دوردون آياغا
اوخ آتيلديقجا بيزه سينه‌ني وئردين قاباغا
غم يئمكدن داها جانيم يئتيشبدير دوداغا
نه يامان گونلره گؤر قالدي بو احساسلي بالان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان

بابالاردان بيزه قالميش بو مثل‌هاممي بيلير
سو گلن آرخا دئييبلر يئنه بيرگون سو گلر
فلكين داش اوره‌گين آه اوخو آخيردا دلر
«بارز» اوغلوندا يئتر سئوديگي ياره او زامان
آي ياغان باشينا غملر اودو، ياسلي ساوالان