گول دسته
سي
گنجعلي صباحي

۱۳۲۶-نجي ايلين باهاری‎ ايدي. داریخما منه ال وئرديييندن قصبه‎نين اطرافینا گزمه‎يه چیخمیشدیم. قات- قات اوجالان سیار داغلارین قوينوندا يئرلشن «مظفّر قالاسی»نین طبيعت گؤزل‎لييي اينسانین روحونو اوخشايیردی. داغلارین اته‎ييندن شاریلتی ايله آخیب، اينسان عؤمرو کيمي گئدن چايلارین همهمه‎سي، هر طرفده قاينايیب قالخان دورو بولاقلارین زمزمه‎سي، حزين- حزين اسن يئلدن، رقصه گلن يارپاقلارین پیچیلتی‎سی، آزاد قوشلارین بوداقدان- بوداغا سیچراياراق، سئوينجله دولو، شيرين نغمه‎لري، مني اوز غم- خيال دونيامدان آيیرمیش، گول چيچکلرين عطري توتغون شراب تک مني مست ائتميشدي. هر طرفه اوز دؤندرسن، طبيعت اؤز گوزل‎لييي ايله اينسانین اوزونه گولوردو.

گزه- گزه گليب ايلدیریم بولاغی‎نین  باشینا يئتيشديم. يورولموشدوم، ال- اوزومو يودوم. بولاغین کناریندا اوتوروب، يئرين سينه‎سيندن گؤز ياشی کيمي قاينايیب قالخان دورو سويا تاماشا ائتمه‎يه باشلادیم. ندنسه، يئني‎دن غم لشکري منه هجوم ائتدي. اوره‎ييم دولغون بولوت کيمي توتولدو. اوز ائل- اوبام، وطنيم يادیما دوشدو. ايندي اورادا طبيعت اؤز دونونو دييشيب، دوزلر، ياماجلار آل ياشیلا بورونوب، هر گولون اوزه‎رينده بير بولبول جهجه وورور. چؤللرده قويون سورولري، قوزولار مله‎شير. چوبانين چالدیغی يانغیلی توتک سسي داغ- دره‎لره يايیلیر. باهار، هر يئره باهاردیر. آنجاق منيم وورغون کؤنلوم وطنيمين يازینی آرزولايیر. آخي، من اونون قوينوندا بويويوب، بويا چاتمیشام. تورپاغی‎نین هر آددیمیندا سئوگي، سئوينج، کدرلرله دولو خاطيره‎لريم واردیر. هر شئي دن اوستون سئوگيليم ده اورادادیر. او، گؤزو يولدا مني گؤزله‎يير. آيریلیق درديني کيم بيلمير؟…

اوره‎ييم توفانا توتولموش دنيز کيمي تلاطومه گلميشدي. داها طبيعت گؤزل‎ليکلريني گؤرموردوم. روحوم قوشو وطن دياریندا پروازا گلميشدي. اونون خيالي گؤزومون اؤنونده جانلانیردی. او دا منيم کيمي پريشان، سولغون، توتغون، دولغون گؤرونور. او دا هيجران اودونا يانیردی. آمان آللاه!… نه قده‌ر دؤزولمزدير!…

ايکي اليم ايله باشیمی‌توتدوم. سانکی بونونلا بئينيمده عمله گلميش فیرتینانی ساکيت ائتمک ايسته‎ييرديم. سون گؤروشوموزدن آلتی آي کئچردي. آيریلیق دقيقه‎لرينده اوز وئرن هيجان، گؤز ياشلاری، اوميدسيز باخیشلار بير- بير گؤزومون اؤنونده جانلاندی، بوتون وارلیغیمی‌سارسيلتدی.

بويله بحرانلي بير حالدا ايکن، محبّتله دولو اينجه بير سس:

– آغا، سالام!… دئيه منيم دادیما چاتدی. قورخونج يوخونون وحشتيندن اويانان آدام کيمي اؤزومه گلديم، قارشیمدا اون- اون ايکي ياشلاریندا، قیوریم ساچلی، آياق يالین بير قیزی‎ گؤردوم. او ‎الينده بير دسته گول قاباغیمدا دايانمیشدی. قارا- ايري گؤزلرينده مهر- محبّتله دولو وحشي بير باخیش وار ايدي.

– من بو گولو‎ سنه درميشم- دئيه گول دسته‎سيني منه اوزاتدی. من شاشقین بير حالدا گولو آلدیم. او، سئوينه‎رک گوللرله بزه‎نميش اوتلاری ياراراق دلي جئيران سیچرايیش‎لاریلا اوزاقلاشدی. من اونو تانیدیم. اليمده‎کي گول دسته‎سينه تاماشا ائتمه‎يه باشلادیم. نرگيز، بنؤوشه و سايره… رنگ‎به‎رنگ گوللرين آراسیندا يئرلشديريلميش ايکي دنه لالا گولو بو دسته‎نين گوزل‎ليييني تامام‎لامیشدی. بو گول دسته‎سي معصوم بير قلبده چيچک‎له‎نن پاک بير عشقين ترنّومو قده‌ر دانلیغین ايفاده‎سي ايدي.

گول دسته‎سينه تاماشا ائتديکجه، اونون آل، ساری، قیرمیزی، بنؤوشه چيچکلري‎نين يارپاقلاری خاطيره دفتريمين ورقلرينه چئوريلدي.

٭٭٭

بو گونکو کيمي يادیمدادیر، قیش ايدي. قار، عظمتله اوجالان داغلاری توتسادا هله الشتر دوزلرينه آغ اؤرپه‎ييني سره بيلمه‎ميشدي. بهمن آيی‎نین اوچو ايدي. آخشام طرفي بيردن آغ- قالین بولوتلار رقصه گله‎رک گؤي اوزونو توتدو. سويوق- سازاق، قارشی‎سینا گله‎ني قامچی‎لايیب قوووردو.‌هاوا قارالدیقجا سويوق داها دا اوزونو گوسترير، قار- بوراندان خبر وئريردي. بيز ده دؤرد نفر يولداش، قالانمیش دووار بوخاري‎سي‎نين دؤوره‎سينه يـیغیلمیشدیق. بيزيم اختياریمیزا وئريلميش بو اوتاق هر شئي‎دن آرتیق کيچيک بير کندلي تؤوله‎سينه اوخشايیردی. دووارلاری توستودن قارالمیش ايدي. قاپیسی قیریق، پنجره‎سي ده يوخ ايدي. چالا- چوخور دؤشه‎مه‎سينده يورد سالمیش بيره‎لر جوولاندا ايدي.

اينسانین اوزو برک اولار. اگر آز دا اولسا، اوميد نورو قلبينه ايشیق سالمیش اولسا، هر چتين‎لييه دؤزه‎ر. بيز ايکي آيدان بري بو اوتاقدا گونلري بيربه‎بير يولا سالیردیق.‌هامی‎میز بير دردلي ايديک. بوخاري‎نين توستوسو ايچري‎ني دولدورموشدو. آجیشان، ياشارمیش گؤزلريميزي هردن سيله‎رک، نوروز کيشي‎نين صحبتينه قولاق آسیردیق. او،‌هامی‎میزدان ياشلی، دونيا گؤرموش، اؤلکه‎لر گزميش، روزگارین ايستي- سويوغونو دادمیش، شيرين صحبتلي بير آدام ايدي. اوجا بويلو، ائنلي کورکلي، ساچ- ساققالی آغارمیش بو آدامین، اوزو، آلین قیریشیقلاری سؤيله‎دييي داستانلاری کيمي حئکايه‎لر ترنّوم ائديردي. او، بو گون بيزه اوز ائل‎اوغلوسو ستّارخانین داستانینی سؤيله‎ييردي.

او، صحبتيني قوتاریرکن اوجاقداکی اودونلار يانیب، قوتارمیشدی. قیرمیزی کؤزلرين اوزونو کول قاتلاری اؤرتموشدو. ائشييين سويوغو قاپی‎نین چاتلاریندان اوزونو ايچري ووراراق، اوتاغین‌هاواسینی سويوتماقدا ايدي. ياتاق يئرلريميزي دوزلتديک. آفتافا گؤتوروب گئري قايیدانلار، بوزوشموش بير حالدا: – قار ياغیر، بوراندیر! – دئيه، اؤزلريني ايچري سالیردیلار. هر کس يورغانینی باشینا چکيب اوز نفسيله يئريني قیزدیرماغا چالیشیردی. بو دا اينسانین عؤمروندن بير گون ايدي، کئچدي.

سحر ايشیغی قاپی‎نین چاتلاریندان کئچه‎رک، داخمانین قارانلیغینی بوغموشدو. يئريمدن قالخیب پالتارلاریمی‌گئيديم. چاي قويماق اوچون سو يوخ ايدي، دولچانی گؤتوروب ائشييه چیخدیم. هر يئري قار اؤرتموشدو. آخشام گون اوزونو توتموش بوز بولوتلاردان خبر يوخودو. گونشين زرّين ساچاقلاری قارلی داغلارین زيروه‎سينه يايیلاراق اونلاری تئآتر صحنه‎سينده اوزونه پروژئکتور سالینمیش گؤزل بير هنرمند اوزو کيمي جيلوه‎لنيردي. آسمان صاف،‌هاوا تميز، اورک آچان ايدي. آياز و شاختادان کوچه‎لرين کناريله اوزانان آرخ سولاری‎نین اوزو قايماق باغلامیشدی. حزين- حزين اسن شيمال يئلي ائو بوخاري‎لريندن قالخان توستونو جنوبا دوغرو‌هايلايیردی. من قصبه‎نين شرق طرفيندن آخیب کئچن «ايلدیریم بولاغی» سويوندان گتيرمه‎لي‎ ايديم. بوداقلاری قار ايله اورتولموش آغاجلارین آراسیندان کئچه‎رک، بولاق سويونا ياخین‎لاشدیقدا، سويون کناریندا باشی آچیق، قیوریم ساچلی، آياق يالین، سويوقدان آل دوداقلاری گؤيرميش، کيچيک بير لور قیزی گؤردوم. او، آياقلاری‎نین بيريني گؤتوروب او بيريني قويور، گؤز ياشلاری بوزارمیش ياناقلارینی ايسلاتمیشدی. قاباغیندا سو ايله دولو بير قازان وار ايدي. بو منظره منه «ويکتور هوگو»نون «قوزيتا»سینی خاطیرلاتدی. او، رومانتيک بير داستان اولسا دا، بو گؤزومون اؤنونده جانلی بير واقعيت ايدي. تئز قیزا ياخین‎لاشدیم.

– نه اوچون آغلايیرسان، قوزوم؟- دئيه سوآل وئرديکده، زاواللی قیزجیغاز، تيتره‎ين کيچيک، توپول اللريله گؤز ياشلارینی سيله‎رک:

– قازانی باشیما قالدیرا بيلميرم- دئدي.

– گوجون چاتدیغی قده‌ر دولدورسانا!… او، بوغونوق ايشقیرتی‎لارلا:

– آز دولدورسام خانیمین آجیغی توتار- دئدي.

– آتا- آنان يوخدورمو؟

– اونلار کنده‎دير.

– سن کيمين يانیندا اولورسان؟

– آغانین.

– آغان کيمدير؟

– ارباب‎دیر، علي‎خان‎دیر- دئيه جاواب وئردييي زامان داها برک تيتره‎مه‎يه باشلادی. اونون حالی مني شاشیرتمیشدی. تئز قازانی قالدیریب باشینا قويدوم.

زاواللی قیزجیغاز قیچلاری دولاشا- دولاشا بير- ايکي آددیم ايره‎لي‎له‎دي. سويوق اونو حالدان سالمیشدی. قازانین آلتیندا مووازينه‎تيني ايتيردي. اونون حرکتلريني گؤزدن قويمايیردیم. تئز قازانی باشیندان قاپدیم. او، ديزي اوسته يئره گلميشدي، تئز قالخدی. وجودونو مبهم بير قورخو بوروموشدو. سحر- سحر قاباغیما چیخمیش بو اقبال‎سیز پري‎يه اورکدن آجیدیم.

– آدین نه‎دير؟

– مهري.

– آغلاما قوزوم!- دئديم، من سنه کؤمک ائده‎رم. اوز دولچامی‌اورادا قويوب اونون قازانینی گؤتوردوم. او، کيچيک آددیملارلا، دالیمجا قاچیردی. علي‎خانین قاپی‎سینا ياخین‎لاشدیقدا او، هيجانلا:

– داها اؤزومه وئر! يوخسا خانيم مني اؤلدورر!- دئدي.

قازانی آستاجا باشینا قويوب، قاپی‎دان ايچري کئچمه‎يينه کؤمک ائتديم. منيم نيگران‎لیغیم يئرسيز ايدي. او، اؤز قووّه‎سيني توپلايا بيلميشدي. ايچري کئچديکده آغیر يوکون آلتیندا زحمتله بوينونو هرله‎ييب منه باخدی. بو باخیشدا دونيالار وار ايدي. قاپی اؤرتولدو. من اؤز دولچامین دالینجا يولا دوشدوم. اونون يالین آياقلاری‎نین قار اوزه‎رينده بوراخدیغی ايز منه جیغیر ايدي. «خانیمین آجیغی توتار» سؤزلري قايالی اوچوروملاردان قايیدان عکس-ي صدا کيمي بئينيمده سسله‎نيردي. يول اوزونو اؤز- اؤزومه دئيينيرديم: «مگر خانیمین اؤز اوشاغی يوخدور؟ آنا دئييلمي؟ او، اوز اوشاغینا دا بو ظولمو روا گؤررمي؟ بس آنا قلبي، اينسانلیق؟!…»

بعضن اينسان جوشغون بير هيجانا قاپيلیرکن اؤزونو اونودور. فئودال قايغی‎سیزلاریندان اولان بو کيچيک خاطيره‎ده مني اوتوردوغوم بو چشمه باشیندان اوزاقلاشدیرمیشدی.

اليمده اولان گول دسته‎سيني درين- درين اييله‎ديم. عطري بير آن دا اولسا، کدرلريمي داغیتدی، روحومو اوخشادی.